زیارتگاه سه پادشاه

زیارتگاه سه پادشاه (به انگلیسی: Shine of the Three Kings) یا همان آرامگاه سه مجوس (سه مغ) یعنی ملکیور، بالتازار و گاسپار، صندوقچه‌ای مذهبی در کلیسای جامع کلن آلمان است که گفته می‌شود استخوان‌های سه مرد خردمند انجیل در آن نگهداری می‌شود. این بنا یک تابوت سه‌گانۀ بزرگ و زراندود است که در پشت محراب اصلی کلیسا قرار گرفته و ساخت آن از حدود 1180 آغاز و تا 1225 ادامه داشته است. بسیاری از مورخان این اثر را نمونه‌ای برجسته از هنر موزان دانسته و آن را یکی از بزرگترین یادمان‌های مذهبی غرب معرفی کرده‌اند.

این زیارتگاه در قرن شانزدهم آسیب دید اما چندین بار بازسازی شد. هرچند همواره در کلیسا حضور داشت، نمایش رسمی بقایای آن برای عموم در قرن نوزدهم انجام شد؛ در حالی که پیشتر در قرن دوازدهم نیز این بقایا به طور محدود به نمایش گذاشته شده بودند.

نمای بیرونی زیارتگاه با نقش‌ونگارهای هنرمندانه پوشانده شده که داستان‌های سه مجوس، مریم مقدس و زندگی مسیح را روایت می‌کنند. این تصاویر با مجسمه‌هایی از نقرۀ آبکاری‌شده با طلا ساخته شده‌اند که دقت و ظرافت هنری بالایی دارند.

«بقایا یا آثار سه مجوس» در ابتدا توسط ملکه هلنا، مادر کنستانتین به قسطنطنیه آورده شد. سپس اوستورگوس یکم، اسقف میلان، این بقایا را به وسیلۀ یک گاری گاو به میلان منتقل کرد. کنستانتین در سال 314 این بقایا را به او سپرده بود. هشت قرن بعد، در سال 1164، فردیک بارباروسا، امپراتور روم، این بقایا را از کلیسای «سن اوستورجیو» در میلان گرفت و آنها را به رینالد فون داسل، اسقف کلن، سپرد. در همان سال، رینالد این بقایا را به کلن منتقل کرد و برای نگهداری آنها زیارتگاه سه پادشاه ساخته شد. استخوان‌های این قدیسان در پارچۀ ابریشمی سفید پیچیده شد و در زیارتگاه قرار گرفت. از آن زمان تاکنون، این بقایای همواره زائران بی‌شماری را به شهر کلن جذب کرده است.

بخش‌هایی از این زیارتگاه توسط نیکلاس اهل وردن، زرگر مشهور قرون وسطا، طراحی شد که کار خود را از سال 1180 آغاز کرد و ساخت آن در حدود سال 1225 تکمیل شد. در دوران اسقف فیلیپ فون هنسبرگ، زیارتگاه با جواهرات و طلاهای بیشتری آراسته شد. پژوهشگر «لیزا ویکتوریا سیریزی» اشاره می‌کند که این جواهرات یادآور تصویری از اورشلیم آسمانی هستند.

در حدود سال 1199، شاه اتوی چهارم سه تاج طلایی که گفته می‌شود برای سه مرد خردمند ساخته شده بود، به کلیسای جامع کلن هدیه داد. اهمیت این زیارتگاه و کلیسا به اندازه‌ای بود که در توسعۀ بعدی شهر نقش بسزایی داشت و به همین دلیل، در نشان رسمی شهر کلن همچنان سه تاج دیده می‌شود. «هوگو اشتکه‌امپر» بر این باور است که اتوی چهارم برانزویک گاه به عنوان چهارمین پادشاه نیز به تصویر کشیده می‌شد. او در سال 1198 به تخت نشست و در سال 1209 به امپراتور روم بدل شد. او تمام مواد لازم برای تکمیل زیارتگاه را اهدا کرد. در نقش‌های زیارتگاه، او در حال حرکت پشت سه مجوس دیده می‌شود و عنوان اتوی رکس (شاه اتو) بر بالای او نوشته شده است.

برای نگهداری این بقایا، ساخت کلیسای جامع کنونی کلن از سال 1248 آغاز شد. این کلیسا پس از 632 سال تکمیل شد و اکنون بزرگترین کلیسای گوتیک در شمال اروپا به شمار می‌آید.

زیارتگاه در طول تاریخ بارها آسیب دید و بازسازی و مرمت شد. با وجود این، به جز بخش‌های از دست رفته، همچنان باشکوه حفظ شده است. آخرین مرمت بین سال‌های 1961 تا 1973 صورت گرفت، پس از آنکه در جنگ جهانی دوم از کلیسا خارج شده بود.

نگداری دقیق زیارتگاه توسط متولیان ویژه سبب شد بقایا بیش از پنج قرن در وضعیت خوبی باقی بمانند. با این حال، در دورۀ رنسانس به دلیل ارزش بالای جواهرات، زیارتگاه بارها مورد سرقت قرار گرفت. در 28 ژانویه 1574 چندین مروارید و جواهر به همراه یک سنگ حجاری شده بزرگ (کیمیو) به سرقت رفت.

ماجرای سرقت

در همان سرقت سال 1574 قطعه‌ای ارزشمند به نام «کیمیو بطلمیوس» ربوده شد. این سنگ از عقیق سرخ هندی با 17 لایه ساخته شده بود که 11 لایۀ آن برای حکاکی استفاده شده بود. روی آن دو چهره وجود داشت که گفته می‌شود تصویر بطلمیوس دوم و همسرش آرسینوئه دوم بودند. این اثر مربوط به دورۀ هلنیستی، قرن سوم پیش از میلاد، در مصر ساخته شده بود.

آلبرتوس ماگنوس شرحی از ظاهر این کیمیو در یادداشتی آورده است. در اکتبر 1586 این اثر در رم به فروشنده‌ای به نام فولویو اورسینی پیشنهاد شد. در هنگام سرقت، سنگ دچار شکستگی شد اما بعدها با قطعه‌ای فلزی به نام گورجت و قاب طلایی ترمیم گردید. از آن زمان تاکنون این کیمیو به زیارتگاه بازگردانده نشد و اکنون در مجموعۀ امپراتوری وین نگهداری می‌شود.

زیارتگاه سه پادشاه حدود 110 سانتی‌متر عرض، 153 سانتی‌متر ارتفاع و 220 سانتی‌متر طول دارد. شکل آن شبیه یک باسیلیکا است: دو تابوت در کنار هم قرار گرفته‌اند و سومی بر بالای آنهاست. اسکلت اصلی از چوب ساخته شده و با طلا و نقره پوشانده شده که با میناکاری، مفتول‌کاری و بیش از هزار جواهر و سنگ تزئین شده است.

تمام سطح بیرونی زیارتگاه با نقش‌ونگارهای پیچیده پوشیده شده است: 74 مجسمۀ برجسته از نقره مطلا، تصاویر پیامبران در بخش پایین و تصاویر حواریون و انجیل‌نگاران در بخش بالا. همچنین 304 سنگ حکاکی‌شده دارد که 142 عدد آنها به تزئینات اولیه تعلق داشته‌اند.

در بخش جلویی صحنه‌های پرستش سه مجوس، تخت‌نشینی مریم مقدس با کودک مسیح، غسل تعمید مسیح و در بالاترین بخش، داوری نهایی به تصویر کشیده شده است.

• ویکی‌پدیای انگلیسی، «Shine of the Three Kings»، آخرین ویرایش: 26 می 2025، 01:59.