سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

در سال ۱۳۲۷، اداره‌کل ترویج کشاورزی در وزارت کشاورزی تشکیل شد که در ابتدا عملاً وظایف اداره‌کل زراعت سابق را انجام می‌داد. این اداره‌کل در دههٔ ۱۳۳۰ به سازمان ترویج کشاورزی وابسته به معاونت زراعت تبدیل شد. این سازمان دوباره در سال ۱۳۵۲ به اداره‌کل ترویج کشاورزی ذیل معاونت زراعت تنزل یافت.^[۳] البته پس از آن هم، همچنان نام سازمان ترویج به‌کار برده می‌شد. در سال ۱۳۶۸ وظایف ترویجی از معاونت زراعت وزارت کشاورزی منتزع و به معاونت تازه‌تأسیس وزارت‌خانه در امر ترویج و آموزش کشاورزی سپرده شد.

تا ابتدای دههٔ ۱۳۵۰، مؤسسات تحقیقاتی کشاورزی عموماً به‌صورت مستقل فعالیت می‌کردند. به‌منظور تمرکز، هماهنگی و توسعه فعالیت‌های تحقیقاتی در حوزهٔ کشاورزی و منابع طبیعی، در نهم تیر ماه سال ۱۳۵۳، قانون تشکیل «سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی» به تصویب مجلس شورای ملی رسید. با تشکیل این سازمان در وزارت کشاورزی و منابع طبیعی، تمامی مؤسسات و مراکز تحقیقاتی این وزارت‌خانه ذیل آن قرار گرفت.^[۴] سپس در اردیبهشت ۱۳۵۷، مجموعه تشکیلات تفصیلی سازمان به تصویب هیئت امنای سازمان رسید.

فعالیت‌های آموزشی کشاورزی بین سال‌های ۱۳۱۰ تا ۱۳۳۰، به‌طور عمده برعهدهٔ وزارت فرهنگ وقت بود. این وزارت‌خانه در سال‌های ۱۳۱۱ تا ۱۳۲۴، دانش‌آموزان مقطع اول متوسطه را به دبیرستان کشاورزی کرج معرفی می‌کرد و فارغ‌التحصیلان آن، دروس کشاورزی را در مقطع ابتدایی در دبستان‌های روستایی تدریس می‌کردند. با شکست این طرح به‌دلیل عدم تأمین امکانات، دانشسراهای کشاورزی در سال ۱۳۲۶ در دو دورهٔ اول و دوم تأسیس شدند که در سال ۱۳۳۸، عنوان دانشسراها به مراکز آموزش کشاورزی تبدیل شد. در سال ۱۳۴۵، تعداد هشت باب از مراکز آموزش کشاورزی از وزارت تازه‌تأسیس آموزش و پرورش به وزارت کشاورزی منتقل شد^[۵] و ذیل دفتری جدید بنام دفتر آموزش کشاورزی زیر نظر سازمان ترویج کشاورزی قرار گرفت. این دفتر ابتدا در سال ۱۳۵۰ به اداره‌کل آموزش و سپس با تصویب مجلس در اردیبهشت ۱۳۵۴، به «سازمان آموزش کشاورزی» ارتقا یافت^[۶] و آیین‌نامه اجرایی آن در ۲۷ مهر ۱۳۵۴ به تصویب شورای‌عالی سازمان رسید. با انحلال وزارت تعاون و امور روستاها، ادارات کل آموزش کارکنان و روستاییان این وزارت‌خانه به سازمان آموزش کشاورزی ملحق شد.

در سال ۱۳۷۲، بر اساس مصوبهٔ شورای‌عالی اداری، سازمان آموزش کشاورزی و سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ادغام شدند و «سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی» تشکیل شد. همچنین وظایف مربوط به ترویج کشاورزی از حوزهٔ ستادی وزارت کشاورزی منتزع و به این سازمان محول شد.^[۷]

در سال ۱۳۸۰، در پی ادغام وزارت جهاد سازندگی با وزارت کشاورزی، معاونت آموزش و تحقیقات وزارت جهاد سازندگی با مؤسسات زیرمجموعه‌اش شامل مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی، مؤسسه تحقیقات دامپروری (مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور)، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات مهندسی (پژوهشکده مهندسی جهاد) و مرکز آموزش عالی امام خمینی در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ادغام شد.

با تصویب شورای‌عالی اداری در تیرماه سال ۱۳۸۱، وظایف مربوط به ترویج کشاورزی از سازمان منتزع و به حوزهٔ ستادی وزارت جهاد کشاورزی منتقل شد و نام سازمان به «سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی» تغییر یافت. همچنین تمامی وظایف، فعالیت‌ها و مؤسسات آموزشی و تحقیقاتی کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی به‌جز مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی اقتصاد کشاورزی در سازمان تجمیع شد.^[۸] با جدا شدن معاونت ترویج از سازمان تات و ادغام آن با معاونت نظام‌های بهره‌برداری وزارت کشاورزی و نیز معاونت ترویج و مشارکت مردمی وزارت منحل‌شده جهاد سازندگی، «معاونت ترویج و نظام بهره‌برداری» در وزارت جهاد کشاورزی ایجاد شد. ولی در آبان ۱۳۸۶، دوباره معاونت ترویج و نظام بهره‌برداری در سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی ادغام شد و «سازمان ترویج، آموزش و تحقیقات کشاورزی» تشکیل شد. سپس سال ۱۳۸۷، مجدداً نام سازمان به «سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی» تغییر پیدا کرد.