ستاره‌شناس سلطنتی

ستاره‌شناس سلطنتی ((به انگلیسی: Astronomer Royal)) یکی از کهن‌ترین و بلندپایه‌ترین منصب‌های علمی در دربار سلطنتی پادشاهی متحده است. این منصب در سال ۱۶۷۵ میلادی به فرمان چارلز دوم پادشاه انگلستان پدید آمد و نخستین دارندهٔ آن جان فلمستید بود. در آغاز، ستاره‌شناس سلطنتی مسئولیت راهبری رصدخانه سلطنتی گرینویچ را نیز بر عهده داشت و وظیفهٔ اصلی او فراهم‌آوردن داده‌های دقیق نجومی برای بهبود ناوبری دریایی و تعیین طول جغرافیایی بود.

تاریخچه

پادشاهی انگلستان در سدهٔ هفدهم میلادی با دشواری‌های جدی در دریانوردی روبه‌رو بود؛ کشتی‌ها بدون روشی مطمئن برای یافتن طول جغرافیایی خود، اغلب راه را گم می‌کردند. برای چاره‌جویی، رصدخانه‌ای در گرینویچِ لندن بنیاد نهاده شد و منصب ستاره‌شناس سلطنتی برای سرپرستی آن پدید آمد. فلمستید سالیان دراز به سنجش دقیق موقعیت ستارگان پرداخت و فهرست ستارگانی گرد آورد که پایهٔ کار آیندگان شد.

از سال ۱۹۷۲ میلادی به بعد، منصب ستاره‌شناس سلطنتی از سرپرستی رصدخانه جدا شد و به یک عنوان افتخاری بدل گشت که به دانشمندی برجسته در زمینهٔ نجوم اعطا می‌شود، بی‌آنکه دارندهٔ آن ناگزیر به ادارهٔ نهادی ویژه باشد.

دارندگان برجسته

در درازای بیش از سه سده، شماری از سرشناس‌ترین اخترشناسان بریتانیا این منصب را در دست داشته‌اند. از میان آنان می‌توان به این چهره‌ها اشاره کرد:

• جان فلمستید (از ۱۶۷۵)، نخستین دارندهٔ منصب و گردآورندهٔ فهرست بزرگ ستارگان.
• ادموند هالی، دومین ستاره‌شناس سلطنتی و شناختهٔ دنباله‌داری که به نام او خوانده می‌شود.
• نویل مسکلین، که با انتشار سالنامهٔ نجومی نقش مهمی در ناوبری داشت.
• جرج بیدل ایری، که در سدهٔ نوزدهم رصدخانه گرینویچ را نوسازی کرد و در تثبیت نصف‌النهار مبدأ گرینویچ اثرگذار بود.

منابع

• "Royal Observatory Greenwich" (in English). Royal Museums Greenwich.
• هاوس, دِرِک (1980). Greenwich Time and the Discovery of the Longitude (in English). Oxford University Press.