سد تالوار

سد تالوار
سد تالوار در ایران واقع شده
سد تالوار
موقعیت سد تالوار در ایران
نام رسمیتالوار
کشورایران
محلشهرستان بیجار، استان کردستان
مختصات۳۵°۴۷′۲۹″شمالی ۴۷°۵۴′۱۷″شرقی / ۳۵٫۷۹۱۳۳۲°شمالی ۴۷٫۹۰۴۶۹۴°شرقی / 35.791332; 47.904694
آغاز ساخت۱۳۸۱
گشایش۱۳۹۲
سد و سرریزها
گونه سدخاکی سنگ‌ریزه‌ای
با هسته رسی
بر روی رودتالوار
طول تاج۵۲۹ متر
عرض تاج۱۲ متر
مخزن
حجم کل مخزن۵۰۰ میلیون متر مکعب
درازای مخزن۲۲ کیلومتر
سد پایین‌دست و سرریزها
گونه سدخاکی سنگ‌ریزه‌ای
با هسته رسی
تامین آب کشاورزی و شرب

سد تالوار در شهرستان بیجار، استان کردستان و در مجاورت مرز استان‌های کردستان و زنجان و همدان واقع شده‌است.[۱] هدف از اجرای این طرح تأمین آب آشامیدنی شهر همدان و روستاهای در مسیر خط لوله، افزایش سطوح زیر کشت و تولید کشاورزی دشت خورخوره در شهرستان بیجار استان کردستان، توسعه صنایع وابسته به کشاورزی، اشتغال‌زایی و پیشگیری از مهاجرت بی‌رویه روستائیان، افزایش متوسط درآمد کشاورزان، ایجاد شرایط توسعه و رشد بخش‌های مختلف اقتصادی و جلوگیری از سیل و مهار طغیان رودخانه تالوار است.

مشخصات

سد تالوار آب مورد نیاز ۷٬۵۰۰ هکتار از اراضی دشت خورخوره در شهرستان بیجار استان کردستان را تأمین می‌کند. این سد از نوع خاکی با هسته رسی است و دارای ارتفاع از پی ۸۸ متر و طول تاج ۵۲۹ متر بوده و با حجم کل مخزن ۵۰۰ میلیون متر مکعب، سالانه ۲۳۱ میلیون مترمکعب آب را تنظیم می‌نماید.

حوضه آبریز سد تالوار ۶٬۴۴۱ کیلومتر مربع است و میزان آورد متوسط رودخانه ۲۸۳ میلیون متر مکعب در سال است. این طرح برای ۱۲٬۰۰۰ نفر به‌طور مستقیم و ۸٬۰۰۰ نفر به‌طور غیر مستقیم شغل ایجاد می‌کند.[۲]

زیر آب رفتن آثار باستانی

با احداث سد تالوار، نگرانی از زیر آب رفتن ۱۰ اثر ملی ثبت شده و هشت اثر تاریخی شناسایی شده استان کردستان ایجاد شد.[۳] از مشکلات عمده در این زمینه، تخصیص نیافتن بودجه برای کاوش و علاج آثار باستانی در دریاچه سد بود، به طوری که حتی تا بعد آبگیری کاوش بسیاری از محوطه‌های باستانی انجام نشده بود.[۴] هیچ سازه باستانی بزرگی در دریاچه سد وجود نداشت و همه آثار و سازه‌ها با هزینه کم یا زیاد قابل انتقال به خارج دریاچه سد بودند.

نخستین‌بار در سال ۱۳۸۷ یک تیم باستان‌شناسی با بررسی محدوده آبگیری سد تالوار متوجه غرق شدن ۲۲ محوطه باستانی شد. از میان این محوطه‌ها، تپه قشلاق برای کاوش انتخاب شد.[۵]

تا سال‌ها پس از آبگیری اولیه سد تالوار در تراز آب پایین در سال ۱۳۹۳، کاوش، حفظ و ضبط آثار باستانی در محوطه‌های باستانی داخل آبگیر این سد ادامه داشت.[۶]

انتقال آب به همدان

پروژۀ انتقال آب سد تالوار به همدان از سال ۱۳۸۶ آغاز شد و تا سال ۱۳۹۹ نزیدک به ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشت.[۷] در جریان سفر ابراهیم رئیسی به استان همدان در مرداد ۱۴۰۱ دوهزار میلیارد تومان بودجه به این پروژه اختصاص پیدا کرد[۸] و برای آن ضرب‌العجل تعیین شد، به گونه‌ای که ۲ ماه پس از سفر رئیسی در ماه مهر به بهره‌برداری رسید.[۷] دبی انتقال آب در ابتدا ۴۰۰ لیتر در ثانیه بود، اما با پیشرفت پروژه و افزایش تدریجی آن در مهر ۱۴۰۲ به ۱۸۰۰ لیتر در ثانیه رسید.[۹]

پیوند به بیرون

منابع

  1. «مدیریت منابع آب ایران». daminfo.wrm.ir. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۰۴.
  2. http://www.faradidmeehan.com/farsi/F_talvar.html
  3. http://www.irna.ir/fa/News/80935719/فرهنگی/18_اثر_تاریخی_بیجار_قربانی_سد_تالوار
  4. «تخصیص اعتبار، مانع نابودی آثار باستانی سد تالوار بیجار - تسنیم». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۹.
  5. ایران، عصر (۱۳۹۴-۱۰-۱۹). «کشف اثر انگشت 7000 ساله در بیجار (+عکس)». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۹.
  6. «کشف محوطه ای از دوره مس و سنگ در کردستان». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۱۷-۰۷-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۹.
  7. 1 2 خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): تأمین نیاز آبی همدان از تالوار ادامه دارد، نوشته‌شده در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۷ آبان ۱۴۰۴.
  8. خبرگزاری سازمان تبلیغات اسلامی (مهرنیوز): پروژۀ انتقال آب از سد تالوار به همدان یادگار ماندگار شهید رئیسی، نوشته‌شده در ۸ خرداد ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۷ آبان ۱۴۰۴.
  9. خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): استاندار: ظرفیت انتقال آب از سد تالوار به همدان تا ۱۸۰۰ لیتر بر ثانیه افزایش یافت، نوشته‌شده در ۳۰ مهر ۱۴۰۲؛ بازدید در ۲۷ آبان ۱۴۰۴.