سرحد چهاردانگه
_-_panoramio.jpg)
سرحد چهاردانگه یا چهارناحیه منطقهای سردسیری در شمال استان فارس (سرحد) در حوزه شهرستانهای اقلید، آباده و مرودشت است که شامل حدود ۸۰ روستا و سه شهر سده، حسنآباد و دژکرد میشود. بیشتر ساکنان این منطقه به زبانهای فارسی، ترکی و لری سخن میگویند.[۱]
این منطقه از آن جهت چهاردانگه نامیده میشود که شامل چهار دشت اوجان، خسروشیرین، خنجشت و کوشک زر میباشد. به گفته فارسنامه ناصری روستای آسپاس مرکز بلوک سرحد چهاردانگه است.[۲]
جغرافیا
آب و هوای این منطقه سرد کوهستانی بوده و متوسط بارندگی سالانه در این منطقه حدود ۴۰۰ میلیمتر در سال میباشد. سرچشمه رود کر به عنوان بزرگترین رود استان فارس و تأمینکننده آب سدهای ملاصدرا، درودزن و سیوند و همچنین دریاچه بختگان در این منطقه میباشد. در فارسنامه اشاره شده:
زمین جلگاء این بلوک تا چند روز بعد از عید نوروز در زیر برف بماند و در چند شب از اواخر تابستان آبهای کم و ایستاده، یخ بندد و جانب شمالی شیراز است، درازی این بلوک از قریه «دردانه» تا «قراولخانه» ۲۴ فرسخ و پهنای آن از «بازیچه» تا «سرده» ۶ فرسخ. محدود است از جانب مشرق به بلوک قونقری و از سمت شمال به بلوک آباده اقلید و از جانب مغرب به بلوک سرحد ششناحیه و بلوک دزکرد و از طرف جنوب به بلوک مائین و بلوک کامفیروز، محصولش گندم و جو و نخود و عدس و گندم بهاره و جو ترش، آبش از چشمه و رودخانه است و شکارش آهو و بز و پازن و قوچ و میش کوهی و کبک و تیهو و بلدرچین و در وقت تابستان هوبره و چاخرق است.
مردم
سرحد چهاردانگه از دیرباز محل ییلاق و سکونت فصلی و دائمی اقوام مختلف بوده است. ترکیب جمعیتی این منطقه حاصل قرنها کوچ، همجواری و تعامل فرهنگی است. فارسیزبانان ساکنان اولیه سرحد بودهاند و در سده اخیر با یکجانشین شدن عشایر، گروههایی از قشقاییها، لرها (به ویژه بویراحمدیها) و باصریها در این مناطق ساکن شدهاند.[۳] کردشولیها دیگر گروه ساکن در این مناطق هستند.[۴] در دوره صفویه، گروهی از چرکسها در پیرامون آسپاس ساکن شدند که امروزه زبان خود را از دست داده و در جمعیت بومی حل شدهاند.[۵][۶][۷]
قلمرو عشایر
به طور تاریخی ییلاق ایلهای قشقایی، باصری و کردشولی در سرحد چهاردانگه قرار داشت. در بلوک احمدآباد از گردنه شاهمور تا رضاآباد متعلق به ایل باصری و از رضاآباد به بعد از سرزمینهای قشقایی به شمار میرود.[۸] منطقه خنجشت نیز ییلاق کردشولیها به شمار میرود.[۴]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "لغت نامه دهخدا"https://www.vajehyab.com/dehkhoda/سرحد+چهاردانگه
- ↑ حسینی فسائی، حسن (۱۳۶۷). فارسنامه ناصری. تهران: امیر کبیر.
- ↑ «آشنایی کامل با ایل قشقایی». درنا تریپ.
- 1 2 یوسفی، احسان (۱۳۹۳). عشایر پارس. قشقایی.
- ↑ Oberling, Pierre (7 February 2012). "Georgia viii: Georgian communities in Persia". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 9 June 2014.
- ↑ "Circassian". Official Circassian Association. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 9 June 2014.
- ↑ Chardin, Sir John (June 1997). "Persians: Kind, hospitable, tolerant flattering cheats?". The Iranian. Archived from the original on 20 June 1997. Retrieved 9 June 2014. Excerpted from:
- Chardin, Sir John (1988). "Book 2, Chapter XI: Of the Temper, Manners, and Customs of the Persians: A XVII th. Century Viewpoint". Travels in Persia, 1673–1677. New York: Dover Publications. pp. 183–197. ISBN 978-0-486-25636-8. OCLC 798310290. Retrieved 9 June 2014.
- ↑ یوسفی، احسان (۱۳۹۵). رویدادهای تاریخی ایل باصری. شیراز: نوید.