سنجاق کرک

سنجاق کرک
كرك سنجاغی (ترکی)
سنجق الكرك (عربی)
سنجاق دولت علیه عثمانیه
۱۸۹۵–۱۹۱۸

نقشهٔ ولایت سوریه (۱۹۰۷)، سنجاق کرک به رنگ صورتی و در جنوب‌شرق نقشه می‌باشد
مرکزکرک
تاریخچه
تاریخچه 
• تشکیل
۱۸۹۵
۱۹۱۸
تحت حاکمیت:
 • کشورامپراتوری عثمانی دولت علیهٔ عثمانیه
 • ولایتولایت سوریه
پیشین
پسین
متصرفیه قدس
امارت ماوراء اردن
امروزه بخشی از اردن

سنجاق کرک (ترکی استانبولی: Kerek Sancağı، كرك سنجاغی؛ عربی: سنجق الكرك‎)، همین‌طور موسوم به متصرفیهٔ کرک (ترکی استانبولی: Kerek Mutasarrıflığı، كرك متصرّفلغی؛ عربی: متصرفية الكرك‎) یک واحد تقسیماتی سطح دومِ دولت علیهٔ عثمانیه در منطقهٔ بلاد شام در دو دههٔ آخرِ این دولت و تحت حاکمیت دمشق (ولایت سوریه) بود. اهمیتِ استراتژیک این منطقه نشأت گرفته از این بود که بر روی مسیر ارتباطی زمینی به حجاز و دو شهر مکهٔ مکرمه و مدینه منوره قرار داشت. وگرنه این منطقه، در کرانهٔ شرقی رود اردن و در حاشیهٔ بادیهٔ شام بود، با وجود اینکه مراکز شهری و کشاورزیِ اصلیِ این منطقه در کرانهٔ غربی اردن و در فلسطین بود.[۱]

در طولِ سالهای موجودیتِ این واحد تقسیماتی، در ابتدا مرکز اداریِ آن در شهر معان (۲۰۰ کیلومتری جنوب شهر امان) بود، و بعد از مدتی به کرک (۸۵ کیلومتری جنوب شهر امان) منتقل شد. همینطور، قضاءهای مختلفی از متصرفیهٔ خودمختار قدس و سنجاق حوران (ولایت سوریه) جدا شده و ضمیمهٔ سنجاق کرک شدند. مرزهای نهاییِ سنجاقِ کرک، بجز تعدادی قضاء، محدوده‌ای نزدیک به مرزهای کشور اردن هاشمی امروزی را پیدا کردند. رود زرقا مرز شمالیِ سنجاق کرک (قضاء سلط) را تشکیل داد؛ اما قضاء علجون (از سنجاق حوران) نیز ضمیمهٔ اردن هاشمی هاشمی شده، و مرز شمالیِ آن، یعنی رود یرموک، مرز سوریه و اردن را تشکیل می‌دهد. در غرب، رود اردن مرز این سنجاق شد. از سوهای دیگر، این سنجاق مرز مشخصی نداشت و در جاشیهٔ بادیهٔ شام قرار داشت؛ که البته این مرزها بین اردن هاشمی و عربستان سعودی در شنزارهای بیابان، نهایتاً در سال ۱۹۶۵ میلادی قطعی شد.

جمعیت این سنجاق در سال ۱۹۱۴ میلادی ۷۲٬۵۶۲ نفر بود.[۲]

تقسیمات اداری

نقشهٔ بلاد شامِ عثمانی در سال ۱۸۹۳ میلادی، پیش از تاسیس سنجاق کرک. بیشترِ این منطقه تحت متصرفیه قدس، و بخش شمالیِ آن در ولایت سوریه (سنجاق حوران) قرار داشته.

سنجاق کرک متشکل از چهار قضاء (قاضی‌نشین) بود.[۳]

  1. قضاء سلط (سلط قضاسی، Salt kazası)(قضاء السلط)
  2. قضاء طفیله (طفیله قضاسی، Tafîle kazası)(قضاء الطفيلة)
  3. قضاء کرک (كرك قضاسی، Kerek kazası)(قضاء الكرك)
  4. قضاء معان (معان قضاسی، Ma'an kazası)(قضاء معان)

منابع

  1. ↑ Rogan, Eugene L. (2002-04-11). Frontiers of the State in the Late Ottoman Empire: Transjordan, 1850–1921. Cambridge University Press. pp. 52–55. ISBN 978-0-521-89223-0. Retrieved 2013-06-10.
  2. ↑ Karpat, K.H. (1985). Ottoman population, 1830-1914: demographic and social characteristics. Madison, Wis: University of Wisconsin Pres.
  3. ↑ "Suriye Vilayeti" (in Turkish). 8 October 2009. Retrieved 8 December 2017.