سه‌خداباوری

تصویری از سه‌خدا

با تثلیث در مسیحیت اشتباه نشود.

این مقاله در مورد دیدگاه سه‌خداباوری است. برای اعتقاد به خدایان متعدد، به چندخداپرستی مراجعه کنید.
سه‌خداپرستی یا سه‌خداباوری[۱] (انگلیسی: Tritheism) یک بدعت است که در آن وحدت تثلیث (Triunity) و در نتیجه یکتاپرستی مسیحی نفی می‌شود. مسیحیت رسمی (کاتولیک، ارتودوکس، پروتستان) این بدعت را مردود دانسته و باورمندان به این بدعت را در طول تاریخ از جماعت مسیحی خارج دانسته است[۲]. سه‌خداباوری بیش از هر مکتب فکری واقعی سه خدای جداگانه را مطرح می‌کند و یک انحراف احتمالی را نشان می‌دهد.[۳]سه‌خداباوری معمولاً کمی بیشتر از یک برچسب خصمانه است[۴]و به کسانی گفته می‌شد که بر «فردیت» هر اقنوم یا شخص الهی (پدر، پسر، روح‌القدس) ، بیش از وحدت تثلیث به عنوان یک کل تأکید می‌کردند. این اتهام به ویژه بین قرن‌های سوم و هفتم پس از میلاد رایج بود.[۱]

در تاریخ مسیحیت برخی بدعت‌گذارن معتقد به سه‌خداباوری بوده‌اند که مسیحیت رسمی (کاتولیک، ارتودوکس، پروتستان) آنان را از جماعت مسیحی خارج دانسته است[۲]. در میان اولین‌ها، تک‌سرشت‌باور جان فیلوپونوس (درگذشته حدود ۵۷۰) و پیروان او، مانند یوجنیوس و کونون تارسوس بودند.[۱] آنها تعلیم دادند که ماهیت مشترک تثلیث یک انتزاع است، به طوری که در حالی که این سه شخص همسویه هستند، در ویژگی‌های خود متمایز هستند.[۵] دیدگاه آنها تلاشی برای آشتی دادن ارسطو با مسیحیت بود.[۴] این دیدگاه که پتر سوم انطاکیه از آن دفاع می‌کرد، به عنوان سه‌تاپرستی در سینود در اسکندریه در سال ۶۱۶ محکوم شد. .[۳][۱] همچنین در سومین شورای قسطنطنیه در ۶۸۰–۸۱ مجدداً به عنوان سه‌تاپرستی محکوم شد.[۵]

نظر مسلمانان

اسلام مفهوم هرگونه «کثرت» در درون خداوند را انکار توحید (اسلام) و بیگانه با وحی موجود در کتاب مقدس مسلمانان می‌داند. «شرک»، دادن به خدا - خواه پسر خدا، دختر یا سایر شریک‌ها باشد، نوعی کفر در نظر گرفته می‌شود. اسلام در قرآن به‌طور مکرر و قاطعانه بر یگانگی مطلق خدا تأکید می‌کند، بنابراین احتمال اشتراک دیگری در حاکمیت یا ماهیت او را رد می‌کند.[۶] برخی در اسلام، روح القدس را فرشته جبرئیل می‌دانند.[۷] مسلمانان به صراحت آموزه‌های مسیحی تثلیث را از همان ابتدا رد کرده‌اند.[۶][۸]

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 3 4 Kazhdan, Alexander (1991). "Tritheism". In Kazhdan, Alexander (ed.). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
  2. 1 2 «Tritheists». Catholic Encyclopedia.
  3. 1 2 Marie-Anne Vannier (2005) [2002], "Tritheism", in André Vauchez (ed.), Encyclopedia of the Middle Ages, James Clarke & Co, ISBN 978-0-227-67931-9.
  4. 1 2 Christian Wildberg (2018), "John Philoponus", in Edward N. Zalta (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  5. 1 2 F. L. Cross; E. A. Livingstone, eds. (2009) [2005], "Tritheism", The Oxford Dictionary of the Christian Church (3rd rev. ed.), Oxford University Press, ISBN 978-0-19-280290-3.
  6. 1 2 David Thomas, Trinity, دانشنامه قرآن
  7. Khan, Muhammad Muhsin; Al-Hilali, Muhammad Taqi-ud-Din (2020-06-16). Interpretation of the Meaning of the Qur'an (به انگلیسی). Amazon Digital Services LLC – KDP Print US. ISBN 979-8-6539-5952-3.
  8. Sirry, Mun'im (2014-05-01). Scriptural Polemics: The Qur'an and Other Religions (به انگلیسی). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-935937-0.

پیوند به بیرون