سوبارتو
| نقشه توپوگرافی شمال بینالنهرین منطقه سوبارتو در شمال بینالنهرین | |
| کل جمعیت | |
|---|---|
| نامشخص (مردمان باستانی) | |
| مناطق با جمعیت چشمگیر | |
| بینالنهرین شمالی (حدود ۳۰۰۰–۲۰۰۰ پ.م) | |
| زبانها | |
| زبان سوبارتو | |
| دین | |
| دین میانرودان باستان | |
| قومیتهای وابسته | |
| هوریان، اورارتوها |
سوبارتو (زبان اکدی|𒋗𒁈𒌷 Šubartum/Subartum/ina Šú-ba-ri، زبان آشوری باستان|مات Šubarri) یا سوبار ، الگو:زبان اوگاریتی) در ادبیات عصر برنز ذکر شده است. این نام همچنین به صورت «سوباری» در نامههای آمارنا و به شکل «Šbr» در اوگاریت ظاهر میشود.[۱]
سوبارتو ظاهراً پادشاهی در جزیره (بینالنهرین) در بالای رود دجله بوده و بعدها به منطقهای از بینالنهرین اشاره میکرد. بیشتر محققان معتقدند که سوبارتو نام اولیه برای مردمان بینالنهرین شمالی در امتداد دجله و مناطق غربی آن است، اگرچه نظرات دیگری نیز وجود دارد که آن را کمی شرقیتر و/یا شمالیتر قرار میدهند. مکان دقیق آن هنوز شناسایی نشده است.[۲]
از دیدگاه امپراتوری اکد، سوبارتو نشاندهنده افق جغرافیایی شمال بود، همانطور که آمورو، عیلام و سومر به ترتیب نشاندهنده «غرب»، «شرق» و «جنوب» بودند و به عنوان اصطلاحی برای معنی «شمال» عمل میکرد.[۱][۳]
نام شناسی
نام سوبارتو در سنگ نبشتههای سومری به صورت سوبور (Subur) و در متون زبان اکدی به صورت شوبارتو (Šubartu) ثبت شده است.[۴]
تاریخچه
نخستین اشارهها به «چهار منطقه» توسط پادشاهان اکد، از سوبارتو به عنوان یکی از این مناطق در اطراف اکد نام بردهاند، در کنار مارتو، عیلام و سومر. به نظر میرسد سوبارتو در نخستین متون تاریخی، کشاورزان ساکن کوهستانها بودهاند که اغلب برای بردهداری مورد حمله قرار میگرفتند.[۵]
اناتوم از لاگاش گفته شده که سوبارتو یا شوبور را شکست داد و این منطقه به عنوان یکی از استانهای امپراتوری لوگال-آن-موندو فهرست شده است. در دورهای بعدتر، سارگون اکدی به سوبار لشکرکشی کرد و نوهاش نارام-سین اکدی سوبار را در کنار آرمانی - که با حلب شناسایی شدهاست - در فهرست سرزمینهای تحت کنترل خود آورد.[۵] ایشبی-ارا از ایسین و حمورابی نیز ادعای پیروزی بر سوبار را داشتند.[۶]
سه نامه از نامههای آمارنا مربوط به قرن چهاردهم پیش از میلاد - مکاتبات اکدی به خط میخی که در مصر یافت شدهاند - به «سوباری» به عنوان یک مکان جغرافیایی اشاره میکنند. همه این نامهها خطاب به آخناتون هستند؛ در دو نامه (EA 108 و 109)، ریب-هدا، پادشاه بیبلوس، شکایت میکند که عبدی-آشیرتا، حاکم آمورو، اسیران را به سوباری فروخته است، در حالی که نامه دیگر (EA 100) از شهر ارقاته، نیز به انتقال کالاهای غنیمتی به سوباری اشاره دارد.[۷]
همچنین در قرن هشتم پیش از میلاد در «اشعار ارا» (IV، 132) به «سوبارتو» اشاره شده است، در کنار دیگر سرزمینهایی که بابلیها را آزار میدادند[۸] در دوران بابل نو (در زمان نبوپولاسار، نبوکدنصر دوم و نبونعید).
به نظر میرسد سوبارتو در حوزه نفوذ عمومی هوریها قرار داشتهاست.[۲]
دوره سومری
اولین اشارهها به سوبارتو در دوره سلسلههای نخستین سومری (حدود ۲۹۰۰–۲۳۵۰ پ.م) دیده میشود.[۹]
دوره اکدی
در زمان سارگون اکدی، سوبارتو بخشی از امپراتوری اکد شد.[۱۰]
فرهنگ
مهمترین ویژگیهای فرهنگی سوبارتوها:
- معماری پیشرفته شهری[۱۱]
- سیستمهای آبیاری
- هنر فلزکاری
منابع
- 1 2 McMahon, Augusta (2013). "North Mesopotamia in the third millennium BC". The Sumerian World. Routledge. pp. 486–501. doi:10.4324/9780203096604-37. ISBN 9780203096604.
- 1 2 Finkelstein, J.J. (1955). "Subartu and Subarians in Old Babylonian Sources". Journal of Cuneiform Studies. 9 (1): 1–7.
- ↑ Kuhrt، Amélie (۱۹۹۵). The Ancient Near East. ج. ۱. Routledge. ص. ۴۹. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۱۶۷۶۲۸.
- ↑ Wilhelm، Gernot (۱۹۸۹). «The Hurrians». Warminster: ۱۲.
- 1 2 Horowitz, Wayne (1998). Mesopotamian Cosmic Geography. Eisenbrauns. p. 82. ISBN 0-931464-99-4.
- ↑ Finkelstein, J.J. (1955). "Subartu and Subarians in Old Babylonian Sources". Journal of Cuneiform Studies. 9 (1): 1–7.
- ↑ William L. Moran, ed. (1992). The Amarna Letters. Johns Hopkins University Press. pp. 174–178.
- ↑ Bottero, Jean; Kramer, Samuel Noah (1989). Lorsque les dieux faisaient l'homme. Paris: Gallimard. p. 704.
- ↑ Postgate، J.N. (۱۹۹۲). Early Mesopotamia. Routledge. ص. ۸۷. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۱۱۰۳۲۷.
- ↑ Liverani، Mario (۲۰۱۳). The Ancient Near East. Routledge. ص. ۱۴۳. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۶۷۹۰۶۰.
- ↑ Oates، Joan (۱۹۶۰). «Mesopotamian Archaeology». CUP: ۵۶.