سوترای الماس
| سوترای الماس | |
|---|---|
 صفحهٔ آغازین سوترای الماس به زبان چینی، چاپ‌شده در سال نهم دورهٔ شیان‌تونگ از دودمان تانگ، یعنی ۸۶۸ میلادی؛ کهن‌ترین کتاب چاپی تاریخ‌دار شناخته‌شده در جهان. کتابخانه بریتانیا | |
| اطلاعات | |
| دین | مهایانه |
| نویسنده | ناشناخته |
| زبان | زبان سانسکریت |
| دوره | سدهٔ ۲ تا ۵ میلادی |
| متن کامل | |
 Diamond Sutra در ویکی‌نبشته انگلیسی | |
سوترای الماس (به زبان سانسکریت: Vajracchedikā Prajñāpāramitā Sūtra) یک سوترای مهایانه‌ای از خانوادهٔ سوتراهای فراسوی فرزانگی («کمال فرزانگی») است. این متن به زبان‌های گوناگون ترجمه شده و یکی از تأثیرگذارترین سوتراهای مهایانه در شرق آسیا به‌شمار می‌رود و به‌ویژه در سنّت بودیسم چان (یا ذن) جایگاه برجسته‌ای دارد.
نسخه‌ای از سوترای الماس متعلق به دودمان تانگ در سال ۱۹۰۰ میلادی در میان دست‌نوشته‌های دون‌هوانگ یافت شد. این نسخه به ۱۱ مه ۸۶۸ میلادی بازمی‌گردد و به‌طور گسترده کهن‌ترین کتاب چاپی تاریخ‌دار در جهان شناخته می‌شود. این اثر همچنین نخستین اثر خلاقه‌ای است که به‌روشنی به مالکیت عمومی اختصاص یافته؛ زیرا انجامهٔ آن بیان می‌کند که «برای توزیع آزاد همگانی» ساخته شده‌است.
درونمایه و عنوان
عنوان سانسکریت این سوترا Vajracchedikā Prajñāpāramitā Sūtra است که می‌توان آن را «سوترای کمال فرزانگی برّندهٔ وَجْره» ترجمه کرد.[۱] واژهٔ «وجره» (الماس یا آذرخش) استعاره‌ای است برای گونه‌ای فرزانگی که توهّم‌ها را می‌شکافد و به واقعیت غایی راه می‌برد.[۱]
درونمایهٔ اصلی سوترا گفت‌وگوی بودا با راهب ارشد سوبهوتی است.[۲] مضامین کلیدی آن شامل آناتا (نه‌خود)، تهی بودن (شونیتا) همهٔ پدیدارها و رهایی همهٔ موجودات بدون دلبستگی است.[۱] بودا در این سوترا با شیوهٔ نفی (سلب) نشان می‌دهد که هیچ پدیداری دارای ذات ثابت نیست و همهٔ مفاهیم تنها به نیروی زبان قراردادی وجود ظاهری دارند، در حالی‌که در واقع وابسته‌پدید هستند.[۳]
پیشینه و نسخهٔ دون‌هوانگ
تاریخ دقیق نگارش سوترای الماس به سانسکریت روشن نیست؛ دیدگاه‌هایی مبنی بر سدهٔ دوم و سدهٔ پنجم میلادی مطرح شده‌است.[۱] نخستین ترجمهٔ چینی آن را کوماراجیوا در سال ۴۰۱ میلادی انجام داد.[۴] ترجمهٔ کوماراجیوا همان نسخه‌ای است که بر روی طومار دون‌هوانگ به سال ۸۶۸ میلادی ثبت شده‌است.[۵]
نسخهٔ چاپی قالب چوبی سوترای الماس که اکنون در کتابخانه بریتانیا نگهداری می‌شود، کهن‌ترین نمونهٔ چاپی تاریخ‌دار شناخته‌شده‌است.[۶] اورل اشتاین این طومار را در سال ۱۹۰۷ از غارهای موگائو نزدیک دون‌هوانگ در شمال‌باختری چین خریداری کرد.[۷] انجامهٔ طومار چنین می‌خواند: «با احترام برای توزیع آزاد همگانی، به دست وانگ جیه از سوی پدر و مادرش، در روز ۱۵ام از ماه ۴ام سال نهم شیان‌تونگ [۱۱ مه ۸۶۸].»[۸]
منابع
- 1 2 3 4 Schopen، Gregory (۲۰۰۴). Diamond Sutra, in MacMillan Encyclopedia of Buddhism. MacMillan Reference USA. شابک ۰-۰۲-۸۶۵۷۱۹-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Buswell، Robert Jr (۲۰۱۳). Princeton Dictionary of Buddhism. Princeton University Press. شابک ۹۷۸۰۶۹۱۱۵۷۸۶۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Harrison، Paul (۲۰۰۶). Vajracchedikā Prajñāpāramitā: A New English Translation of the Sanskrit Text. Hermes Publishing.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The Korean Buddhist Canon: A Descriptive Catalog (T 235)». A. Charles Muller. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Yongyou Shi (۲۰۱۰). The Diamond Sūtra in Chinese Culture. Buddha's Light Publishing. شابک ۹۷۸-۱-۹۳۲۲۹۳-۳۷-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Restoring the world's oldest book, the Diamond Sutra». بی‌بی‌سی. ۲۰۱۰-۱۲-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Duan، Wenjie (۱۹۹۴). Dunhuang Art: Through the Eyes of Duan Wenjie. Abhinav Publications. شابک ۹۷۸-۸۱-۷۰۱۷-۳۱۳-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Soeng، Mu (۲۰۰۰). Diamond Sutra: Transforming the Way We Perceive the World. Wisdom Publications. شابک ۹۷۸-۰-۸۶۱۷-۱۱۶۰-۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Diamond Sutra». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
- ۸۶۸ (میلادی)
- نسخههای خطی شرقی کتابخانه بریتانیا
- جمهوری خلق چین در سده ۹ (میلادی)