سوجان

سوجان با نام اولیه مادر سوجان یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی حسین تبریزی، نویسندگی فریدون حسن‌پور و تهیه‌کنندگی مهدی کریمی و میثم آهنگری است که از ۱۹ آبان تا ۷ بهمن ۱۴۰۳ از شبکه یک سیما پخش شده است.^{[۱][۲][۳][۴]}

قرار بود سوجان در پنج فصل و ۳۰۰ قسمت تولید و روی آنتن شبکه یک برود که در این صورت این مجموعه طولانی‌ترین سریال در ایران محسوب می‌شد. بعدها اعلام شد به دلیل نبود بودجه فعلاً خبری از ادامه آن نیست و تعداد قسمت‌های فصل اول این مجموعه ۶۵ قسمت است.^[۵] همچنین این اولین بازی مهران رجبی پس از خبر رسانه‌ها دربارهٔ بایکوت شدن او توسط فیلم‌سازان به دلیل اظهار نظر دربارهٔ اتفاقات سال ۱۴۰۱ است.^[۶]

سریال سوجان روایت زندگی دختری به نام سوجان در بطن ماجرایی خانوادگی و عاشقانه است که نگاه جامعه‌شناسی به تحولات سیاسی اجتماعی ایران در قرن معاصر دارد. قصه‌ای که در دل جنگل‌های سرسبز شمال ایران روایت می‌شود. این سریال با قصه‌هایش مخاطبان را به دل سه نسل از یک خانواده می‌برد؛ مادربزرگ، مادر و نوه که همان سوجان نام دارد.^[۷][۸]

نام و نقش تمام بازیگران سریال سوجان:^[۹]

مراحل تحقیق و نگارش این سریال را فریدون حسن‌پور در سال ۱۳۹۵ آغاز کرد او طراح اولیه فیلمنامه را نوشت و و فیلمنامه نهایی توسط حسین تبریزی، سید علی حسینی و هدیه رضایی به نگارش درآمده است، موسیقی متن سریال را مسعود سخاوت‌دوست انجام داده است. سوجان محصول صداوسیمای مرکز گیلان و به سفارش معاونت امور استان‌ها ساخته شده است، فیلمبرداری مجموعه سوجان در تیر ۱۴۰۲ آغاز شد و در روستاهای مختلف و مناطقی از سیاهکل و لاهیجان ساخته شده است.^[۱۹] فیلمبرداری حدود ۱۲ تا ۱۳ ماه طول کشید اما به‌دلیل مسائلی از جمله بازیگران، مسئله اقتصادی و شرایط اجتماعی وقفه در کار افتاد. پروسه تولید فصل اول سه سال زمان برد.^[۲۰]

سوجان در پنج فصل ۳۰۰ قسمتی در نظر گرفته شده بود اما تا زمان پخش یک فصل ساخته شد. بودجه فصل نخست آن ۲۰ میلیارد تومان اعلام شد.^[۲۱] تصویربرداری و تولید فصل‌های بعدی به تأمین بودجه بستگی دارد.^[۲۰]

ابتدا قرار بود داستان سریال از دوره مشروطه و میرزا کوچک‌خان تا دوران کنونی را روایت کند اما بعداً گفته شد که فصل اول آن که مربوط به قصه مادربزرگ است از سال ۱۳۱۰ شروع و داستان اصلی مجموعه نیز از سال ۱۳۵۰ تا انقلاب ۱۳۵۷ ادامه می‌یابد، نام اولیه آن نیز مادر سوجان بود که در سال ۱۴۰۲ تغییر یافت. بیشترین بخش‌های سریال در استان گیلان تصویربرداری شده و حدود ۱۰۰ نفر از بازیگران بومی و ملی در این مجموعه نقش آفرینی می‌کنند.^{[۲۲][۲۳][۲۴]}

• رسول منفرد: فضای رسانه‌ای امروز به شکل زدگی دچار است و بهتر بود وقتی سریالی در تلویزیون با موضوع گیلان پخش می‌شود تولید محتواهای رسانه‌ای متعددی برای تحلیل سریال در گیلان صورت می‌گرفت. سریال سوجان پر مخاطب بوده و طبق خبرها ممکن است رکورد مخاطبان ۱۰ سال اخیر شبکه اول سیما را بشکند. در برخی از فیلم‌ها منشأ غم، شخصی و نازل بوده است، اما در سریال سوجان غم‌ها جنبه شریف و محترمی دارد و نسبت ظالم و مظلوم را مشخص می‌کند و در موقعیت فعال بوده و در حالت انفعال و تسلیم مظلوم رقم نمی‌خورد. سریال شخصیتی ضعیفی نیست، در سریال سوجان به جای روایت ظلم به روایت مبارزه نزدیک می‌شویم.^[۲۵]
• برخی منتقدان این مجموعه را کپی ضعیف از پس از باران دانسته‌اند و به شباهت‌های این دو مجموعه و همچنین روند کند داستانی و روایت نامنسجم سوجان اشاره کرده‌اند.^[۲۶]
• جبار آذین: در مقایسه با سریال‌های موفق گذشته همچون «پس از باران»، باید گفت که در شرایط کنونی که تعداد زیادی سریال تولید و پخش می‌شود، اقبال عمومی از «سوجان» واقعاً شایسته توجه است. این سریال با وجود رقبا و تنوع تولیدات، توانسته موفقیت‌های چشمگیری را کسب کند. «سوجان» با داستانی عاشقانه و اجتماعی در دل تاریخ معاصر ایران، توانسته با هنرمندی و توجه به مولفه‌های درستی همچون کارگردانی مطلوب و بازی‌های مقبول، یک سریال به یادماندنی و جذاب را به مخاطبان خود ارائه دهد که می‌تواند در تاریخ تلویزیون ایران به یادگار بماند.^[۲۷]
• فیلم نیوز: حال‌وهوای قسمت اول «سوجان» مخاطبان را به یاد سریال‌هایی مثل «پس از باران»، «از یاد رفته»، «گذر از رنج‌ها»، «وارش» و… می‌اندازد؛ سریال‌های تاریخی که با محوریت زندگی یک دختر یا زن روستایی در خطه سرسبز گیلان ساخته شده و در زمان خودشان مخاطبان بسیاری داشتند. حسین تبریزی سعی کرده است فضا را متناسب با سال‌های ابتدایی ۱۳۰۰ بازسازی کند. شمایل خانه‌های روستایی، لباس‌ها، سبک زندگی، جنس روابط، محدودیت‌ها و … در همین راستا انتخاب شده‌اند. در قسمت اول با دو برهه زمانی مواجهیم که زندگی دو نسل را به نمایش می‌گذارد و سعی شده تفاوت میان این دو نسل هم به‌خوبی نمایش داده شود. تا اینجای کار بدون شک، برگ برنده سریال، بازی ثریا قاسمی است. حضور او در این سریال و قصه‌ای که با آب‌وتاب برای نوه‌اش تعریف می‌کند باعث شده با اتفاقات جذابی روبه‌رو باشیم. قاسمی در نقش مادربزرگی ظاهر شده که برخلاف زن‌های آن دوران زیر بار زور نمی‌رود و اتفاقاً با نوه‌اش همراه می‌شود تا زندگی بهتری را بسازد. او توانسته، جسارت و قدرت یک زن روستایی را به تصویر بکشد.^[۲۸]

• سوجان در تلوبیون