سویه (ناوبری)
در ناوبری سویه[۱] یا برینگ (انگلیسی: Bearing) یا آزیموت (azimuth) به زاویه افقی بین جهت یک جسم و شمال یا جسم دیگری گفته می‌شود. مقدار زاویه را می‌توان با یکاهای زاویه‌ای مختلف مانند درجه، میلی‌رادیان یا گراد مشخص کرد.
دو نوع سویه یا برینگ رایج است:
- سویه مطلق: نشان‌دهنده زاویه ساعت‌گرد بین جسم و شمال مغناطیسی (سویه مغناطیسی)[۲] یا شمال حقیقی (سویه حقیقی)[۳] است. برای مثال، جسمی که در جهت شرق قرار دارد، سویه مطلق ۹۰ درجه خواهد داشت؛ بنابراین، این همان آزیموت است.
- سویه نسبی: به زاویه بین جهت رو به جلوی وسیله نقلیه و محل جسم دیگر اشاره دارد. برای مثال، یک جسم با زاویه نسبی ۰ درجه، بلافاصله در جلو و یک جسم با زاویه نسبی ۱۸۰ درجه در عقب قرار می‌گیرد. سویه را می‌توان بر حسب میلی‌رادیان، پوینت یا درجه اندازه‌گیری کرد؛ بنابراین، این همان اختلاف آزیموت (مدول ± ۳۶۰ درجه) است.
سویه جهت متقابل (با فاصله ۱۸۰ درجه) به عنوان سویه متقابل[۴] نیز شناخته می‌شود؛ این سویه با سویه اصلی یک خط متقابل تشکیل می‌دهد، مثلاً خط شرقی-غربی.
اندازه‌گیری زاویه بر روی نقشه
به‌صورت تاریخی، ارتش ایالات متحده، سویه یا برینگ بین نقطه A تا نقطه B را به عنوان کوچک‌ترین زاویه بین خط AB و شمال یا جنوب، هر کدام که نزدیک‌تر باشد، تعریف می‌کرد. اما این تعریف از دهه ۱۹۴۰ دیگر استفاده نمی‌شود. پس از آن سویه یا برینگ بر اساس ۲ کاراکتر و ۱ عدد بیان شد: اول، یکی از دو کاراکتر N یا S است؛ دوم مقدار عددی زاویه است؛ سوم، یکی از کاراکترهای E یا W که جهت عمود را نشان می‌دهد. مقدار زاویه برینگ همیشه کمتر از ۹۰ درجه خواهد بود.[۵] برای مثال، اگر نقطه B دقیقاً در جنوب شرقی نقطه A قرار داشته باشد، زاویه بین نقطه A و نقطه B برابر با "S 45° E" است.[۶] برای مثال، اگر زاویه بین نقطه A و نقطه B به‌صورت S 45° E باشد، آزیموت بین نقطه A و نقطه B برابر با °۱۳۵ خواهد بود.[۵][۶]
هنگامی که در روی زمین از نقشه استفاده می‌کنیم، باید زاویه افقی میان امتداد یک نقطه نسبت به مبنای شمال را به‌دست آوریم. یکای مشترک مورد استفاده در روی نقشه، یکای زاویه‌ای ۳۶۰ درجه‌ای است. از دیگر یکاهای زاویه‌ای مانند میلی‌رادیان و گراد در مواد خاص استفاده می‌شود.
برای اندازه‌گیری زاویه موردنظر نسبت به مبنای شمال دو روش مورد استفاده قرار می‌گیرد:
زاویه آزیموت
آزیموت یا سمت یک امتداد، زاویه آن امتداد نسبت به امتداد شمال است که از ۰ تا ۳۶۰ درجه در جهت ساعت‌گرد اندازه‌گیری می‌شود.
اگر زاویه آزیموت نسبت به شمال جغرافیایی اندازه‌گیری شود، به آن «آزیموت جغرافیایی» یا «آزیموت حقیقی» گفته می‌شود. اگر زاویه آزیموت نسبت به شمال مغناطیسی یا شمال شبکه اندازه‌گیری شود، آن‌ها را به‌ترتیب «آزیموت مغناطیسی» یا «آزیموت شبکه» می‌نامند.
زاویه برینگ
در برینگ یا سویه، امتداد مبنا دو امتداد شمال و جنوب است و مقدار آن از صفر شمال یا جنوب تا ۹۰ درجه غربی یا شرقی اندازه‌گیری می‌شود؛ بنابراین اگر امتداد نقطه موردنظر به شمال نزدیک‌تر باشد، از امتداد شمال و اگر به جنوب نزدیک‌تر باشد، از امتداد جنوب اندازه‌گیری می‌شود. در هر صورت مقدار زاویه برینگ از ۹۰ درجه بیشتر نخواهد بود.[۷]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «سویه» [مهندسی نقشه‌برداری] هم‌ارزِ «bearing of line, bearing»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر هفتم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۹۴-۸ (ذیل سرواژهٔ سویه)
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده) - ↑ «سویهٔ مغناطیسی» [مهندسی نقشه‌برداری] هم‌ارزِ «magnetic bearing»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر هفتم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۹۴-۸ (ذیل سرواژهٔ سویهٔ مغناطیسی)
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده) - ↑ «سویهٔ حقیقی» [مهندسی نقشه‌برداری] هم‌ارزِ «true bearing»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر نهم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۱۸-۴ (ذیل سرواژهٔ سویهٔ حقیقی)
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده) - ↑ «سویهٔ متقابل» [مهندسی نقشه‌برداری] هم‌ارزِ «reciprocal bearing»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر نهم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۱۸-۴ (ذیل سرواژهٔ سویهٔ متقابل)
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده) - 1 2 U.S. Army, Advanced Map and Aerial Photograph Reading, Headquarters, War Department, Washington, D.C. (17 September 1941), pp. 24-25
- 1 2 U.S. Army, Map Reading and Land Navigation, FM 21-26, Headquarters, Dept. of the Army, Washington, D.C. (28 March 1956), ch. 3, pp. 69-70
- ↑ یمانی، مجتبی (۱۳۸۹). مبانی نقشه‌خوانی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۳-۴۴۴۶-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- ناوبری
- نقشه‌برداری