سیارهنما
سیارهنما یا اورری (انگلیسی: Orrery) مدلی مکانیکی از منظومهٔ خورشیدی است که با چرخدندهها و محورهای دقیق ساخته میشود تا حرکت سیارات به گرد خورشید و در برخی نمونهها، حرکت ماه به گرد زمین را نشان دهد. این وسیله بیشتر برای آموزش اخترشناسی و درک روابط حرکتی اجرام آسمانی ساخته شده است.
نام آن از چارلز بویل، چهارمین اِرل اورری، گرفته شد که در اوایل سدهٔ هجدهم یکی از نخستین نمونههای این دستگاه را سفارش داد. هرچند ریشهٔ آن به پیشتر و به کارهای طراحانی چون جرج گراهام و توماس تامپین برمیگردد، اما عنوان «اورری» از همان زمان بر آن ماند.
سیارهنماها به گونهای طراحی میشوند که با چرخاندن یک دسته یا بهکارگیری سامانهای از ساعتها، حرکت سیارات با نسبتهای تقریبی درست بازسازی شود. این دستگاهها نه تنها وسیلهای آموزشی بودند، بلکه بهعنوان آثار هنری و نمادهای دانش و خرد در دربارها و تالارهای علمی اروپا نیز جلوهای ویژه داشتند.
در دوران روشنگری، سیارهنما به ابزاری محبوب برای نمایش نظم و قانونمندی جهان بدل شد و همچنان نمونههایی از آن در موزهها و مجموعههای علمی نگهداری میشود.
جستارهای وابسته
منابع
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Orrery». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵.
پیوند به بیرون
