سیاه‌کاج هیمالیا

سیاه‌کاج هیمالیا
سیاه‌کاج هیمالیا، Larix griffithii
وضعیت حفاظت
رده‌بندی علمی
فرمانرو:
رده:
راسته:
تیره:
سرده:
گونه:
L. griffithii
نام دوبخشی
Larix griffithii

سیاه‌کاج هیمالیا (نام علمی: Larix griffithii)، گونه‌ای از سیاه‌کاج است که بومی شرق هیمالیا در شرقی‌ترین بخش نپال، هند (ایالت‌های سیکیم و آروناچال پرادش), غرب بوتان و ـ بنا بر برخی طبقه‌بندی‌ها ـ جنوب‌غرب چین (منطقه خودمختار تبت و یون‌نان) است. این درخت در ارتفاعات ۱٬۸۰۰–۴٬۱۰۰ متر (۵٬۹۰۰–۱۳٬۵۰۰ فوت) رشد می‌کند.[۱]

گاه آن را «سیاه‌کاج سیکیم» نیز می‌نامند. آن را نباید با سیاه‌کاج چینی گونهٔ himalaica که معمولاً «سیاه‌کاج لانگتانگ» نامیده می‌شود، اشتباه گرفت.

توصیف

مخروط ماده Larix griffithii در سیکیم

این گونه درختی مخروطیان، برگ‌ریز و میان‌جثه است که بین ۲۰–۲۵ متر (۶۶–۸۲ فوت) ارتفاع دارد و قطر تنهٔ آن تا ۰٫۸ متر (۲ فوت ۷ اینچ) می‌رسد. تاج درخت باریک و مخروطی است و شاخه‌های اصلی صاف یا کمی رو به بالا قرار گرفته‌اند، درحالی‌که شاخه‌های فرعی از آن‌ها آویخته‌اند. شاخه‌ها دو تیپ دارند: شاخه‌های بلند (۱۰–۵۰ سانتیمتر (۴–۲۰ اینچ)) با چند جوانه، و شاخه‌های کوتاهِ تنها ۱–۲ میلیمتر (۰٫۰۳۹–۰٫۰۷۹ اینچ) با یک جوانه.

برگ‌ها سوزنی، سبز متمایل به آبی و به طول ۲–۴ سانتیمتر (۱–۲ اینچ) هستند که در پاییز زرد یا نارنجی درخشان می‌شوند و می‌ریزند و شاخه‌ها را تا بهار آینده عریان می‌گذارند.

میوه کاج‌ها راست و بیضی‌ـمخروطی‌اند، ۴–۷٫۵ سانتیمتر (۲–۳ اینچ) طول دارند و شامل ۵۰ تا ۱۰۰ فلسِ بذر هستند. هر فلس یک براکت پایه‌ای بلند و برگشته دارد. میوه‌ها در حالت نارس ارغوانی تیره‌اند و پس از رسیدن، قهوه‌ای تیره شده و باز می‌شوند تا بذر را آزاد کنند؛ این روند ۵ تا ۷ ماه پس از گرده‌افشانی کامل می‌شود. مخروط‌های پیر اغلب سال‌ها روی درخت باقی می‌مانند و خاکستری‌ـسیاه می‌شوند.[۲]

رده‌بندی

پایگاه «Plants of the World Online» دو جوره برای این گونه پذیرفته است:[۳] این دو، در «فلور چین» به‌عنوان گونه‌های جداگانه طبقه‌بندی می‌شوند:[۲]

  • Larix griffithii var. griffithii – هیمالیا در شرق نپال، هند و بوتان
  • Larix griffithii var. speciosa (W.C.Cheng & Y.W.Law) Farjon – ناپیوسته، در یون‌نان؛ در «فلور چین» با نام Larix speciosa W.C.Cheng & Y.W.Law آمده است.[۴]

مترادف‌های این گونه شامل Abies griffithiana J. D. Hooker ex Lindley & Gordon و Larix griffithiana hort. ex Carrière است.

جمعیت‌هایی در شمال‌شرق پراکنش، در شرق بوتان و تبت، به‌عنوان گونه‌ای مجزا به نام Larix kongboensis (میِل، ۱۹۹۹) تفکیک شده‌اند؛ این گونه مخروط‌های کوچک‌تر ۳–۵ سانتیمتر (۱–۲ اینچ) دارد. این گونه در «فلور چین» پذیرفته شده، اما در «POWO» ثبت نشده است.[۳][۵][۶]

منابع

  1. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام iucn status 20 November 2021 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. 1 2 [(http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=210000965) Flora of China: Larix griffithii]
  3. 1 2 [(https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:50922021-1) "Larix griffithii Hook.f. | Plants of the World Online | Kew Science"]. Plants of the World Online (به انگلیسی). Retrieved 6 January 2022. {{cite web}}: Check |url= value (help)
  4. [(http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200005294) Flora of China: Larix speciosa]
  5. Mill, Robert (1999). [(https://web.archive.org/web/20070927234821/http://www.fna.org/china/novon/mill2-9-1.html) "A New Species of Larix (Pinaceae) from Southeast Tibet and Other Nomenclatural Notes on Chinese Larix"]. Novon. 9 (1): 79–82. doi:10.2307/3392124. JSTOR 3392124. Archived from [(http://www.fna.org/china/novon/mill2-9-1.html) the original] on September 27, 2007. {{cite journal}}: Check |archive-url= value (help); Check |url= value (help)
  6. [(http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=210000966) Flora of China: Larix kongboensis]

پیوند به بیرون