شاخص مدیران خرید

شاخص مدیران خرید (انگلیسی: Purchasing Managers' Index) که به اختصار در فارسی و انگلیسی شامخ و PMI نامیده می‌شود، مجموعه‌ای از نماگرهای اقتصادی برگرفته از نظرسنجی‌های ماهانه شرکت‌های بخش خصوصی است.

تهیه‌کنندگان اصلی شاخص‌های مدیران خرید، اس‌اندپی گلوبال (از سال ۲۰۲۲ با IHS Markit ادغام شد) مؤسسه مدیریت تأمین (ISM) هستند. اس‌اندپی گلوبال برای بیش از ۳۰ کشور در سراسر جهان شاخص‌های مدیریت عملکرد (PMI) تهیه می‌کند و اولین شاخص‌های مدیریت عملکرد بخش خدمات را توسعه داده است. مؤسسه مدیریت تأمین نیز آغازگر تهیه پیمایش‌های بخش تولید برای ایالات متحده به‌شمار می‌رود. دیگر تهیه‌کنندگان شامل مؤسسه مدیریت خرید و مواد سنگاپور (SIPMM)^[۱] که شاخص مدیران خرید سنگاپور را تهیه می‌کند، سوئدبانک در سوئد، NBS در سرزمین اصلی چین و کردیت سوئیس در سوئیس هستند.

شاخص جهانی مدیران خرید به‌صورت رسمی توسط اس‌اندپی گلوبال با همکاری جی‌پی مورگان، مؤسسه مدیریت تأمین و فدراسیون بین‌المللی مدیریت خرید و تأمین (IFPSM) تهیه می‌شود که شامل نتایج دقیق بررسی بخش نیز می‌شود. شاخص‌های اصلی منطقه‌ای و داده‌های جزئی بخش‌ها نیز توسط اس‌اندپی گلوبال گردآوری می‌شوند.

داده‌های شاخص مدیران خرید (PMI) به دلیل توانایی آنها در ارائه یک شاخص قابل اعتماد از متغیرهای کلیدی اقتصادی مانند تولید ناخالص داخلی (GDP) و شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) به شکل گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند.^[۲][۳][۴] از دیگر مزایای آن می‌توان به به‌موقع بودن داده‌ها اشاره کرد، زیرا داده‌ها اندکی پس از پایان دوره مرجع منتشر می‌شوند و پس از انتشار، مورد تجدیدنظر قرار نمی‌گیرند.^[۵]

داده‌های PMI به‌صورت شاخص پراکندگی ارائه می‌شوند که به صورت زیر محاسبه می‌شود:^[۶]

${\displaystyle {\mbox{PMI}}=P_{1}+P_{2}\div 2}$

که در آن:

P1 = درصد تعداد پاسخ‌هایی که بهبود را گزارش کرده‌اند.

P2 = درصد تعداد پاسخ‌هایی که هیچ تغییری را گزارش نکرده‌اند.

P3 = درصد تعداد پاسخ‌هایی که وخامت را گزارش کرده‌اند.

به دلیل اینکه P₁ + P₂ + P₃ = ۱۰۰،

${\displaystyle {\mbox{PMI}}=(P_{1}-P_{3})\div 2+50}$

بنابراین، اگر ۱۰۰٪ از اعضای پنل بهبود را گزارش کرده باشند، شاخص برابر با ۱۰۰ خواهد بود. اگر ۱۰۰٪ افراد وخامت را گزارش کرده باشند، شاخص صفر خواهد بود. اگر ۱۰۰٪ از اعضای پنل هیچ تغییری مشاهده نکنند، شاخص برابر با ۵۰ خواهد بود (P₂ * ۰٫۵).

بنابراین، عدد شاخص ۵۰ بدین معنی است که متغیر بدون تغییر باقی مانده است، عدد بالای ۵۰ نشان‌دهنده بهبود است، در حالی که هر عددی کمتر از ۵۰ نشان دهنده کسادی است.^[۷] شاخص ۵۰ زمانی به‌دست می‌آید که یا همه پاسخ‌دهندگان هیچ تغییری را گزارش نکرده باشند یا تعداد پاسخ‌دهندگانی که بهبود را گزارش کرده‌اند با تعداد پاسخ‌دهندگانی که کسادی را گزارش کرده‌اند، برابر باشد. هرچه شاخص از ۵۰ دورتر باشد، تغییر در طول ماه قوی‌تر است، به عنوان مثال، عدد ۵۵ نسبت به عدد ۵۲٫۵ نشان دهنده افزایش مکرر گزارش‌شده در یک متغیر است.^[۵] میزان اطمینان پاسخ‌دهندگانی که بهبود را گزارش می‌دهند و میزان نگرانی پاسخ‌دهندگانی که وخامت اوضاع را گزارش می‌دهند، در این شاخص لحاظ نشده است.