شالا (الهه)
| شالا | |
|---|---|
الهه بینالنهرینی آبوهوا و غلات | |
 نقش مهر استوانهای سوری که الههای را سوار بر گاو نر نشان میدهد که لباسش را پهن میکند. تصاویر مشابه به طور آزمایشی به عنوان تصاویری از شالا شناسایی شده است.[۱] | |
| مرکز فرهنگی غالب | کرکر، زابان |
| نماد | آذرخش، ذرت |
| مرکوب | کیمیرای شیر-اژدها یا گاو نر |
| اطلاعات شخصی | |
| همسر | ادد |
| فرزندان | هالبینونا، نماشمش، مینونسی، میشارو، اوسور-اماسو |
| همتایان | |
| همتای سومری | مدیمشا |
شالا الهه بینالنهرینی آبوهوا و غلات و همسر خدای آبوهوا ادد بود. فرض بر این است که او از شمال بینالنهرین سرچشمه گرفته و ممکن است نام او ریشه هوری داشته باشد. او به ویژه در کرکر و زابان پرستش میشد که از مراکز مذهبی همسرش نیز به شمار میرفت. او برای اولین بار در دوره بابلی باستان گواهی شده، اما ممکن است که الهه سومری همتا، مدیمشا، قبلاً همسر همتای ادد، ایشکور، در زمانهای قبلی بوده باشد.
هم در تعدادی از متنهای نسبتاً متأخر بینالنهرینی و هم در تحقیقات مدرن، او گاهی با شلاش، الهه سوری که همسر داگان میدانند، اشتباه گرفته میشود.
نام
چنین پذیرفته شده است که نام شالا ریشهشناسی اکدی قابل قبولی ندارد[۲] و ممکن است که از کلمه هوری šāla، به معنای دختر، گرفته شده باشد.[۳] پژوهشگرانی که منشا هوری را به شالا نسبت میدهند عبارتند از گری بکمن[۴] و دانیل شومر.[۵] نظریهای که کمتر قابل قبول در نظر گرفته میشود، آن را همخانواده کلمهٔ عبری šālah، به معنای «بیخیال بودن» یا «بیتوجه بودن» میداند.[۶] فرانس ویگرمن پیشنهاد میکند که منشأ آن از یک زبان سامی و ممکن است به معنای «تندرستی» باشد.[۷]
املای این نام در متنهای سومری و اکدی به صورت dŠa-la است.[۸] املای دیگری با مصوت بلند، dŠa-a-la نیز گواهی شده است.[۹] املای لوگوگرافی نام بسیار نادر است، اگرچه در یک متن، صورت لوگوگرام dME.DIM.ŠA گواهی شده است که قرائت آن Shala است.[۱۰]
در فهرست خدای آن = آنوم، نامهای جایگزین شالا شامل مدیمشا (به سومری: «دارای اندامهای دوستداشتنی»[۱۱])، شوزابارکو (به سومری: «او با دست برنزی درخشان»[۱۲])، موشمهوش، کینوسوم و انملولو است.[۱۳] فقط دو مورد اول از این نامها، خارج از فهرستهای خدا گواهی شده است.[۱۴] در یک مورد در یک متن دو زبانه، شالا در نسخهٔ اکدی و شوزابارکو در نسخهٔ سومری ظاهر میشود.[۸] نام دیگری که از منابع دو زبانه شناخته شده، موهورانکی است.[۱۵] یک آهنگ بالاگ از کتابخانه آشوربانیپال مینونِسی و شوبانونا را در میان نامهای او ذکر کرده است.[۸] همین تصنیف همچنین او را با لقب dumu-é-a خطاب میکند،[۸] که به «فرزند خانه»[۱۶] یا «دختر خانه» ترجمه شده است؛[۱۷] این لقب به الههٔ عشق نانایا و گونورا، دختر الهه پزشکی نینیسینا نیز اطلاق میشود.[۸] در یک متن توضیحی متأخر، شوزابارکو بهعنوان «شالای خرِد»، مدیمشا بهعنوان «شالای تمامیت» و شالا با نام اصلیاش «شالای مردم و شبنم» تعریف شده است.[۱۸]
پانویس
- ↑ Otto 2008, p. 568.
- ↑ Schwemer 2008a, pp. 565-566.
- ↑ Schwemer 2007, p. 148.
- ↑ Beckman 2005, p. 311.
- ↑ Schwemer 2008a, p. 566.
- ↑ Schwemer 2008a, pp. 356-366.
- ↑ Wiggermann 1998, p. 51.
- 1 2 3 4 5 Schwemer 2001, p. 171.
- ↑ Schwemer 2001, p. 398.
- ↑ Schwemer 2008a, p. 565.
- ↑ Asher-Greve & Westenholz 2013, p. 56.
- ↑ Krebernik 2013b, p. 377.
- ↑ Schwemer 2001, p. 400.
- ↑ Schwemer 2007, p. 147.
- ↑ Schwemer 2001, p. 402.
- ↑ Asher-Greve & Westenholz 2013, p. 84.
- ↑ Edzard 1971, p. 701.
- ↑ Schwemer 2001, pp. 400-401.
منابع
- Álvarez-Mon, Javier (2015). "Like a thunderstorm: storm-gods 'Sibitti' warriors from Highland Elam". AION: Annali dell'Università degli Studi di Napoli "L'Orientale". 74 (1–4): 17–46. ISSN 0393-3180. Retrieved 2022-01-29.
- Archi, Alfonso (2015). Ebla and Its Archives. De Gruyter. doi:10.1515/9781614517887. ISBN 978-1-61451-716-0.
- Asher-Greve, Julia M.; Westenholz, Joan G. (2013). Goddesses in Context: On Divine Powers, Roles, Relationships and Gender in Mesopotamian Textual and Visual Sources (PDF). Academic Press Fribourg. ISBN 978-3-7278-1738-0.
- Beckman, Gary (2005), "Pantheon A. II. Bei den Hethitern · Pantheon A. II. In Hittite tradition", Reallexikon der Assyriologie, retrieved 2022-03-05
- Edzard, Dietz-Otto (1971), "Gunura", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-02-24
- Edzard, Dietz-Otto (1980), "IM", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-03-21
- Feliu, Lluís (2003). The god Dagan in Bronze Age Syria. Leiden Boston, MA: Brill. ISBN 90-04-13158-2. OCLC 52107444.
- Feliu, Lluís (2007). "Two brides for two gods. The case of Šala and Šalaš". He unfurrowed his brow and laughed. Münster: Ugarit-Verlag. ISBN 978-3-934628-32-8. OCLC 191759910.
- George, Andrew R. (1993). House most high: the temples of ancient Mesopotamia. Winona Lake: Eisenbrauns. ISBN 0-931464-80-3. OCLC 27813103.
- Henkelman, Wouter F. M. (2008). The other gods who are: studies in Elamite-Iranian acculturation based on the Persepolis fortification texts. Leiden: Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten. ISBN 978-90-6258-414-7.
- Krebernik, Manfred (1998), "NaMAŠMAŠ", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-03-05
- Krebernik, Manfred (2013), "Šuba", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-03-05
- Krebernik, Manfred (2013a), "Šuba-nuna", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-03-05
- Krebernik, Manfred (2013b), "Šu-zabar-ku", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-03-05
- Otto, Adelheid (2008), "Šāla B. Archäologisch", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-03-05
- Potts, Daniel T. (2010). "Elamite Temple Building". From the foundations to the crenellations: essays on temple building in the Ancient Near East and Hebrew Bible. Münster: Ugarit-Verlag. ISBN 978-3-86835-031-9. OCLC 618338811.
- Schwemer, Daniel (2001). Die Wettergottgestalten Mesopotamiens und Nordsyriens im Zeitalter der Keilschriftkulturen: Materialien und Studien nach den schriftlichen Quellen (به آلمانی). Wiesbaden: Harrassowitz. ISBN 978-3-447-04456-1. OCLC 48145544.
- Schwemer, Daniel (2007). "The Storm-Gods of the Ancient Near East: Summary, Synthesis, Recent Studies Part I" (PDF). Journal of Ancient Near Eastern Religions. Brill. 7 (2): 121–168. doi:10.1163/156921207783876404. ISSN 1569-2116.
- Schwemer, Daniel (2008). "The Storm-Gods of the Ancient Near East: Summary, Synthesis, Recent Studies: Part II". Journal of Ancient Near Eastern Religions. Brill. 8 (1): 1–44. doi:10.1163/156921208786182428. ISSN 1569-2116.
- Schwemer, Daniel (2008a), "Šāla A. Philologisch", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-02-28
- Schwemer, Daniel (2008b), "Šāluš, Šālaš", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-02-28
- Seidl, Ursula (1989). Die babylonischen Kudurru-reliefs: Symbole mesopotamischer Gottheiten (PDF) (به آلمانی). Freiburg, Schweiz; Göttingen: Universitätsverlag Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 3-7278-0603-6. OCLC 19715002.
- Stevens, Kathryn (2013), "Šala (goddess)", Ancient Mesopotamian Gods and Goddesses, Open Richly Annotated Cuneiform Corpus, UK Higher Education Academy, retrieved 2022-03-05
- Such-Gutiérrez, Marcos (2005). "Untersuchungen zum Pantheon von Adab im 3. Jt". Archiv für Orientforschung (به آلمانی). Archiv für Orientforschung (AfO)/Institut für Orientalistik. 51: 1–44. ISSN 0066-6440. JSTOR 41670228. Retrieved 2022-05-17.
- van Loon, Maurits (1992). "The Rainbow in Ancient West Asian Iconography" (PDF). Natural phenomena: their meaning, depiction, and description in the ancient Near East. Amsterdam, North-Holland: Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. ISBN 0-444-85759-1. OCLC 32242903.
- Wiggermann, Frans A. M. (1998), "Nackte Göttin A. Philologisch · Naked goddess A. Philological", Reallexikon der Assyriologie, retrieved 2022-02-24
- Wiggermann, Frans A. M. (2011). "Agriculture as Civilization: Sages, Farmers, and Barbarians". Oxford Handbooks Online. Oxford University Press. pp. 662–689. doi:10.1093/oxfordhb/9780199557301.013.0031. ISBN 978-0199557301.
- Gazetteer of Planetary Nomenclature (2006). "Planetary Names: Mons, montes: Shala Mons on Venus". Retrieved 2022-03-05.