شاه عنایت رضوی
شاه عنایت رضوی | |
|---|---|
| زادهٔ | تاریخ درست نیست٫ سال باید ۴ رقم داشته باشد٫ (برای سال‌های پیش از هزار، صفر بیفزایید٫)٫ |
| شهر خانگی | نصیرپور، امپراتوری گورکانی (امروزه سند، پاکستان) |
| درگذشتۀ | ۱۷۰۱ (در ۸۷–۸۸ سالگی) |
مکتب یا سنت | شعر |
شاه عنایت رضوی (به سندی: شاه عنایت الله) (حدود ۱۶۱۳ – ۱۷۰۱ میلادی) که با نام‌های شاه عنایت و عنایت نیز شناخته می‌شود، شاعری صوفی و سندی از نصیرپور در سند بود که در سدهٔ هفدهم میلادی می‌زیست.
وی از پیشگامان شعر سندی به‌شمار می‌رود و با درآمیختن سنت کهن حماسه‌سرایی بومی با اندیشه‌های عرفانی صوفیانه، سبکی نوین در ادبیات سندی پدیدآورد. میراث شعری او بر شاه عبداللطیف بهتایی، بزرگ‌ترین شاعر زبان سندی، تأثیری ژرف بر جای گذاشت.
زندگی‌نامه
شاه عنایت رضوی به خاندان سید رضوی تعلق داشت که اصالتاً از بکر در سند برخاسته بودند. نیاکان او در فاصلهٔ سده‌های چهاردهم تا شانزدهم میلادی در نصیرپور در ناحیهٔ حیدرآباد ساکن شدند.[۱] پدرش، شاه نصرالدین، مردی دین‌دار بود که در اواخر عمر از طریقت سهروردیه — که سادات رضوی به‌طور سنتی بدان وابسته بودند — دست کشید و مرید شاه خیرالدین سکری شد. بر پایهٔ روایات خانوادگی، تولد شاه عنایت‌الله در کهن‌سالی پدرش به برکت دعای شاه خیرالدین میسر گردید. تاریخ دقیق تولد شاعر ثبت نشده، اما احتمالاً میان سال‌های ۱۶۱۳ تا ۱۶۲۳ میلادی به دنیا آمده‌است.[۱]
شاه عنایت آموزش نخستین را طبق رسم سادات سند در مدرسه‌ای محلی فراگرفت، اما شواهد درونی اشعارش از آگاهی عمیق او به فلسفهٔ فارسی، عربی و فلسفهٔ اسلامی حکایت دارد. همچنین آشنایی گستردهٔ او با موسیقی، زندگی روستاییان سند، فرهنگ عامه و قصه‌های محلی و نیز سرزمین کوتچ در سروده‌هایش آشکار است.[۱]
شعر و میراث
شاه عنایت از قالب‌های کلاسیک شعر سندی مانند «بیت» و «وائی» یا «کافی» بهره می‌برد، اما با ترکیب محتوای حماسه‌سرایی کهن با اندیشه‌های عرفانی صوفیان، دوران تازه‌ای در شعر سندی آغاز کرد. او دربارهٔ دلاوران جنگ و صلح، داستان‌های مردمی، بازرگانان، بافندگان و باران‌های موسمی — که رونق معیشت مردم به آن وابسته بود — سرود و در کنار آن، مضامین عرفانی عشق و امید و ستایش اولیا را نیز پرورد.[۱]
مجموعهٔ بازمانده از اشعار او بیست‌ودو موضوع اصلی را دربرمی‌گیرد که هر یک در نسخه‌های خطی با عنوان «سرود» مشخص شده و نشان‌دهندهٔ مقام موسیقایی ویژه‌ای برای اجراست.[۱] این نوآوری‌ها بزرگ‌ترین ادامه‌دهندهٔ خود را در شاه عبداللطیف بهتایی (۱۶۸۹–۱۷۵۲) یافت که به روایت سنت شفاهی، در جوانی با شاه عنایت سالخورده دیدار کرده و اشعار یکدیگر را شنیده بودند.[۱]
منابع
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Shah Inat Rizvi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۷ آوریل ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- گرامیداشت خدمات شاه عنایت در روزنامهٔ Dawn
- شاعران صوفی
- صوفیان استان سند
- شاعران اهل امپراتوری گورکانیان
- زادگان دهه ۱۶۱۰ (میلادی)