شجاعالدین خورشید
| شجاعالدین خورشید بن ابیبکر | |
|---|---|
 مقبره شجاعالدین خورشید | |
| نخستین اتابک لر کوچک | |
| سلطنت | ۵۸۰ - ۶۲۱ ه.ق |
| پیشین | تأسیس سلسله |
| جانشین | سیفالدین رستم بن نورالدین محمد (برادرزاده) |
| درگذشته | ۶۲۱ ه.ق |
| فرزند(ان) | بدرالدین و حیدر |
| دودمان | اتابکان لر کوچک |
| پدر | ابوبکر بن محمد بن خورشید |
شجاع الدین خورشید بن ابوبکر بن محمد بن خورشید (?–۶۲۱ ه.ق) از رؤسای مشهور قوم لر، و بنیانگذار سلسله اتابکان لر کوچک بود. بنا به گزارشات موجود وی یکی از سرکردگان طایفه جنگروی، شعبهای از طایفه سلورزی یا سلاحورزی (به معنی کسانی که همیشه سلاحشان بر زین اسبشان بسته بود) بود.[۱][۲][۳][۴]
تأسیس اتابکان لر کوچک
در سال ۵۸۰ هجری قمری شجاع الدینی خورشید، که یکی از رؤسای لر کوچک [۲][۳] بود طوایف لر کوچک را تحت امر خود درآورد و بر قلعهٔ معتبر «مانرود» که از دژهای مستحکم لرستان بود مسلّط شد.
اقتدار پیدا کردن شجاع الدین و پیروانش باعث نگرانی خلیفه عباسی، الناصرلدیناللّه شد. برای همین شجاع الدین و برادرش نورالدین محمد را به بغداد فراخواند و فرمان تسلیم قلعه مانرود را صادر کرد. اما شجاع الدین و برادرش حاضر به تسلیم قلعه نشدند.
به دنبال این کار، خلیفه برادر شجاع الدین را زندانی کرد، که در نهایت این زندان منجر به مرگ او شد. شجاع الدین نیز حاضر شد قلعه مانرود را واگذار کند و در مقابل حکومت ولایت طرازک، از ولایت خوزستان را به دست آورد. شجاع الدین قریب ۳۰ سال دیگر در آن حدود حکومت میکرد تا آنکه در سال ۶۲۱ هجری قمری از دنیا رفت. گفته میشود سن وی بیش از ۱۰۰ سال بودهاست.
شجاع الدین پسر خود بدر و برادرزاده اش سیف الدین رستم را در آخر عمر، که از کار افتاده بود، به اداره امور قبایل تابع حکمرانی منصوب کرده بود؛ و جانشینی خود را به ترتیب به بدر و بعد از او به سیف الدین رستم واگذار کرده بود. اما سیف الدین در حیات شجاع الدین از پیری او استفاده کرد و بدر را به خیانت متهم کرده، و او را بکشتن بدر واداشت و خود بعد از مرگ شجاع الدین توانست به حکومت دست پیدا کند.[۵]
گستره حکومتی
طوایف لر کوچک قبایلی بودند از لران ایرانی که در حدود بین عراق عجم و عراق عرب ییلاق و قشلاق میکردند و خراج خود را به دیوان بغداد میدادند و به بسیار کم حکومتی مستقل داشتند. سرزمین لرستان به دو قسمت لر کوچک و لر بزرگ تقسیم میشود. در کتاب تاریخ مغول در صفحه ۴۴۲ و در کتاب مجمل التواریخ گلستانه در صفحه ۲۰۴ به این شرح در خصوص نواحی لر کوچک و بزرگ آمدهاست:
لر کوچک همان است که حالیه هم آن را لرستان میگوییم و غرض از این قسمت اخیر که در آن ایام لر کوچک خواند میشده بیشتر ناحیه فیلی یعنی اطراف خرمآباد و اراضی پشت کوه بودهاست. مراد از لر کوچک، ایلات لرستان حالیه و مراد از لر بزرگ، ایلات بختیاری دانسته شدهاست یعنی به خلاف تقسیم فوق.
جستارهای وابسته
- جنگروی
- هزاراسپیان
- اتابکان لر کوچک
- لرستان
- خورشیدوند
منابع
- ↑ «ATĀBAKĀN-E LORESTĀN». دانشنامه ایرانیکا. دریافتشده در ۲۵ فوریه ۲۰۱۷.
- 1 2 عباس اقبال. «تاریخ مغول: مبحث لر کوچک: طوایف لر کوچک مخلوط از کردان آسیای صغیر و لران ایرانی». کتابخانه دیجیتال نور. ص. ص ۴۴۹ و ۴۵۰.
- 1 2 اقبال، عباس (۱۳۸۸). تاریخ مغول: از حمله چنگیز تا تشکیل دولت تیموری. تهران: انتشارات امیرکبیر. صص. ص ۴۴۹ و ۴۵۰. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۰-۰۶۳۶-۸.
- ↑ ابوالفضل خطیبی. «اتابکان لرستان». دائرة المعارف بزرگ اسلامی. بایگانیشده از اصلی در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۷.
- ↑ کتاب اتابکان لر کوچک.سعادت خودگو.۱۳۷۸.