شعر شفاهی
شعر شفاهی (به انگلیسی: Oral poetry)، شکلی از شعر است که بدون کمکِ نوشتن سروده و منتقل میشود. روابط پیچیده میان ادبیات مکتوب و گفتاری در برخی جوامع، میتواند حفظ این تعریف را دشوار کند.
پیشزمینه
گاهی شعر شفاهی شامل هر شعری در نظر گرفته میشود که به صورت زنده اجرا میگردد. در بسیاری از فرهنگها، شعر شفاهی با ترانه همپوشانی دارد یا با آن یکی است. در همین حال، اگرچه واژه شفاهی (oral) از نظر ریشهشناختی به معنای «مرتبط با دهان» است، اما در برخی فرهنگها شعر شفاهی با وسایل دیگری نیز اجرا میشود؛ مانند طبلهای سخنگو در برخی فرهنگهای آفریقایی. شعر شفاهی به واضحترین شکل خود در فرهنگ شفاهیها وجود دارد، اما میتواند در فرهنگهای بسیار با سواد نیز بقا یافته و حتی شکوفا شود.
شعر شفاهی بهطور کلی با ادبیات شفاهی تفاوت دارد، زیرا ادبیات شفاهی شامل سطوح زبانیای (سیاقهای گفتاری) میشود که شعر بهشمار نمیروند. در بیشتر ادبیات شفاهی، شعر با این واقعیت تعریف میشود که با وزن شعر مطابقت دارد؛ نمونههایی از ادبیات شفاهیِ غیرشعری در فرهنگ غربی شامل برخی لطیفهها، سخنرانی عمومی و قصهگویی است.
یک جنبش تأثیرگذار در مطالعه شعر شفاهی — هم به این دلیل که به ورود شعر شفاهی به قلمرو مطالعات ادبی آکادمیک کمک کرد و هم به این دلیل که روشهای ارتباط متقابل فرم شعری و شفاهی بودن را روشن ساخت — نظریه فرمول شفاهی بود که توسط Milman Parry و Albert Lord توسعه یافت. این نظریه نشان داد که چگونه عبارات کلیشهای (ترکیبهای ثابت) میتوانند شاعران را قادر به بداههسرایی شعر کنند. یکی از پیامدهای کار پری و لورد این است که شعرِ به صورت شفاهی بداههسراییشده (در مقابل شعری که بدون استفاده از نوشتن سروده شده اما بعداً حفظ و اجرا میشود) گاهی به عنوان نمونه بارز (اصیلترین نمونه) شعر شفاهی دیده میشود. از نمونههای شعر بداهه شفاهی میتوان به حماسههای «گوسلار» های صرب-کروات اشاره کرد که توسط پری و لورد مطالعه شد و همچنین سبک باسکیِ bertsolaritza و فریاستایل (رپ).
با این حال، بخش زیادی از شعر شفاهی کلمه به کلمه حفظ میشود – هرچند که واژگان دقیق آن، به ویژه کلماتی که برای معنا یا وزن ضروری نیستند، تمایل دارند از یک اجرا به اجرای دیگر و از یک اجراکننده به اجراکننده دیگر تغییر کنند.[۱] اگرچه سرایش اولیه یک شعر شفاهیِ حفظشده ممکن است بدون استفاده از نوشتن انجام شده باشد، اما سنتهای یادمانی (حفظی) گاهی از یک متن مکتوب سرچشمه میگیرند. به همین ترتیب، اشعار شفاهیِ حفظشده میتوانند مکتوب شوند و این امر منجر به وضعیتی میشود که نسخههای مکتوب نیز به نوبه خود بر نسخههای حفظشده تأثیر میگذارند. نمونههای برجسته شعر شفاهی حفظشده شامل برخی شعرهای کودکانه، بالاد (ادبیات)ها و اسکالدهای اسکاندیناوی قرون وسطی است.
سنتهای منطقهای و ملی
بداههسرایی شعری یک سنت زنده در بسیاری از نقاط جهان است. سنتهای منطقهای و ملی عبارتند از:
- پایادا در آرژانتین
- سبک باسکیِ bertsolaritza
- Għana در مالت[۲]
- سبک canto a braccio در لاتسیو، ایتالیا[۳]
- سبک improvvisazione in ottava rima در توسکانی، ایتالیا[۴]
- سبک stornelli و سایر سنتهای محلی در دیگر نقاط ایتالیا
- شعر نبطی، شعر شفاهی و عامیانه در شبهجزیره عربستان[۵]
- رپ، یکی از مؤلفههای سبک هیپهاپ در موسیقی آمریکا
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ Rubin, David C. Memory in Oral Traditions: The Cognitive Psychology of Epic, Ballads, and Counting-out Rhymes. New York: Oxford University Press, 1995.
- ↑ Għana Spirtu Pront، در ویکیپدیای مالتی، دسترسی در آوریل ۲۰۱۱
- ↑ Festival Regionale di Canto a Braccio, Borbona (RI) به زبان ایتالیایی، دسترسی در آوریل ۲۰۱۱
- ↑ Accademia dell'Ottava بایگانیشده در ۲۰۱۱-۰۶-۲۸ توسط Wayback Machine به زبان ایتالیایی، دسترسی در آوریل ۲۰۱۱
- ↑ Sowayan, Saad Abdullah (1985). Nabati Poetry: The Oral Poetry of Arabia. University of California Press. p. 1. ISBN 978-0520048829.
- ادبیات شفاهی
- سخنشناسی
- شعر عامیانه