شوراهای دانشآموزی در ایران
شوراهای دانشآموزی نهادی در مدارس ایران است که اعضای آن با انتخابات میان دانشآموزان برگزیده میشوند. این انتخابات از سال ۱۳۷۶ برگزار میگردد.[۱]
اهداف برپایی آن «زمینهسازی رشد مهارت فردی - اجتماعی»، «توسعهٔ همیاری در امور آموزشی و پرورشی» و «تعامل میان آنان و مسئولان» بیان شدهاست. انتخابات آن در هر سال آموزشی در ماه آبان برگزار میشود و با توجه به شرایط مدرسه و شمار دانشآموزان، اعضای شوراها از ۵ تا ۱۴ نفر متغیر است.
ریاست شوراهای مدارس میتوانند بعد از انتخابات دو مرحله ای (۱-مجلس شهرستان (ناحیه) و ۲- مجلس استان) در مجلس دانش آموزی ایران (کشوری) حضور داشته باشند.[۲]
اهداف تشکیل شوراهای دانش آموزی
الف) تشکل شورا به منظور تصدی گری، شامل اهداف:
۱ـ آمادهسازی دانش آموزان برای جامعه پذیری و تمرین مشارکت اجتماعی
۲ـ استفاده از توانمندیهای مختلف دانش آموزان به مثابه منابع انسانی در اجرای برنامههای درسی
۳ـ ایجاد روحیه مسئولیت پذیری و مشارکت دانش آموزان شورای دانش آموزی
۴ـ تمرین کار گروهی و آمادگی دانش آموزان برای ایجاد سازمانهای کار آفرین
۵ ـ صرفه جویی در هزینههای نیروی انسانی موظف
۶ ـ ایجاد حس رقابت بین کلاسها در امر مشارکت در کارهای مدرسه (فاستبقوا الخیرات)
۷ ـ کاهش فاصله بین مسئولین و دانش آموزان و حذف فاصله کلاس و دفتر
ب) تشکل شورا در عرصه اندیشه ورزی شامل اهداف:
۱ـ شناسایی نقاط قوت و ضعف دبیرستان از دید دانش آموزان (باز خوردگیری)
۲ـ مشارکت در شناخت نیازهای روز آمد دانش آموزان (ایده یابی و تصمیم سازی)
۳ـ رهیافت اجرائی جهت رفع نیازهای فوق (تصمیمگیری)
۴ـ مشارکت در جمعآوری تجارب دیگران
۵ ـ تقویت بنیه اندیشه ورزی دانش آموزان
۶- هم سو سازی دانش آموزان با سیاستهای مدیریت[۳]
مراحل تشکیل شورای دانش آموزی
تشکیل موفق شورای دانش آموزی نیازمند پیروی از فرآیند منظم و علمی است که شامل سه فاز اصلی میشود:[۴]
۱. فاز برنامهریزی و آمادهسازی: این مرحله شامل تعیین زمانبندی دقیق انتخابات (معمولاً در آبان ماه هر سال)، تشکیل کمیته برگزاری (مدیر، معاونان، نمایندگان معلمان)، تدوین آییننامه و قوانین انتخابات، و تعریف شرایط کاندیداتوری و ثبتنام (حدود ۱۵ روز قبل از انتخابات) است. هماهنگی با تقویم آموزشی، آگاهسازی اولیای دانشآموزان و تهیه بودجه و امکانات لازم از نکات مهم این فاز است.
۲. فاز اجرای انتخابات: این مرحله شامل برگزاری انتخابات عادلانه و شفاف است.
- نحوه انتخاب اعضا و تعداد نفرات:
- در مدارس ابتدایی، دانشآموزان پایه سوم تا ششم میتوانند کاندیدا شده و در رایگیری شرکت کنند.
- در دورههای متوسطه اول و دوم نیز، دانشآموزان از تمامی پایهها میتوانند نامزد شوند.
- تعداد اعضای اصلی و علیالبدل بر اساس تعداد کل دانشآموزان مدرسه تعیین میشود:
- ابتدایی: تا ۱۰۰ نفر (۵ اصلی، ۲ علیالبدل)، ۱۰۱ تا ۱۵۰ نفر (۷ اصلی، ۲ علیالبدل)، بالای ۱۵۱ نفر (۹ اصلی، ۲ علیالبدل).
- متوسطه (اول و دوم): تا ۲۵۰ نفر (۵ اصلی، ۲ علیالبدل)، ۲۵۰ تا ۳۵۰ نفر (۷ اصلی، ۲ علیالبدل)، بالای ۳۵۰ نفر (۹ اصلی، ۲ علیالبدل).
- تقویم و نحوه برگزاری انتخابات:
- اعلام فراخوان و ثبتنام: حدود ۱۵ روز قبل از انتخابات، شامل انتشار اطلاعیه، معرفی شرایط کاندیداتوری، دریافت مدارک و بررسی صلاحیت.
- تبلیغات کاندیداها: حدود ۱ هفته قبل از رایگیری، با ارائه برنامهها در مراسم صبحگاه و تابلو اعلانات.
- رایگیری: معمولاً در اوایل آبان ماه، با اختصاص قسمتی از زمان روز یا زنگ تفریح و آمادهسازی صندوق. از سال ۱۳۹۸ امکان رایگیری الکترونیکی نیز فراهم شده است.
- اعلام نتایج: یک روز پس از رایگیری، با شمارش آرا و انتشار نتایج.
۳. فاز راهاندازی و شروع فعالیت: پس از انتخاب اعضا، مرحله سازماندهی داخلی و تعریف ساختار عملیاتی شورا آغاز میشود:
- سازماندهی: انتخاب رئیس، نائب رئیس، دبیر، خزانهدار، بازرس و سایر سمتها، تشکیل کمیتههای تخصصی (آموزشی، فرهنگی، خدمات، انضباطی) و قرائت سوگندنامه.
- برنامهریزی: تدوین برنامه سالانه و تقویم اجرایی، تعریف اهداف کوتاهمدت و بلندمدت، و تخصیص بودجه.
- آموزش: برگزاری کارگاههای مهارتهای رهبری، مدیریت جلسه، فن بیان، تکنیکهای ارتباطی و حل مسئله برای اعضا.[۵]
نقشها و مسئولیتهای اعضای شورا
شناخت دقیق نقشها و مسئولیتهای مختلف برای عملکرد مؤثر شورای دانش آموزی بسیار مهم است:
- رئیس شورا: رهبری جلسات، هماهنگی کلی، نمایندگی در مقابل مدیریت.
- نائب رئیس: کمک به رئیس، هماهنگی پروژهها، جانشینی در غیاب رئیس.
- دبیر/منشی: تهیه گزارش جلسات، مکاتبات، مستندسازی، برنامهریزی.
- خزانهدار: مدیریت بودجه، گزارش مالی، کنترل هزینهها.
- بازرس: نظارت بر عملکرد شورا و کمیتهها، ارائه گزارش به رئیس.
- سخنگو: انتقال پیامها و تصمیمات شورا به دانشآموزان و سایر ذینفعان.
- نماینده کلاسها: انتقال نظرات دانشآموزان، اطلاعرسانی، جمعآوری بازخورد.[۶]
منابع
- ↑ «کارشناسی شوراهای دانش آموزی». بایگانیشده از اصلی در ۱۶ فوریه ۲۰۱۸. دریافتشده در ۲۳ اكتبر ۲۰۱۹. تاریخ وارد شده در
|بازبینی=را بررسی کنید (کمک) - ↑ «نگرشی به مجلس دانش آموزی: (به مناسبت برگزاری نخستین نشست:فروردین 1382)». مرکز پژوهشهای مجلس. بایگانیشده از اصلی در ۱۵ مارس ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱۸ مارس ۲۰۲۱.
- ↑ مدرسه یار. «شورای دانش آموزی». مدرسه یار. بایگانیشده از اصلی در ۲۱ اكتبر ۲۰۲۱. دریافتشده در ۱۸ مارس ۲۰۲۱. تاریخ وارد شده در
|archive-date=را بررسی کنید (کمک) - ↑ مدرسه فایل. «شورای دانش آموزی». مدرسه فایل.
- ↑ مدرسه فایل. «شورای دانش آموزی». شورای دانش آموزی - مدرسه فایل.
- ↑ مدرسه فایل. «مدرسه فایل». شورای دانش آموزی.