شیخ لطف‌الله عاملی اصفهانی

شیخ لطف الله میسی عاملی اصفهانی (درگذشتهٔ ۱۰۳۵ قمری) فقیه اهل جبل عامل لبنان بود. او مانند شیخ بهایی و برخی علمای دیگر توسط شاه عباس یکم صفوی از لبنان به ایران مهاجرت کرد و ابتدا در مشهد و قزوین و پس از آن در اصفهان ساکن شد.

او در خاندان عبدالعالی به دنیا آمد و پدر مادر او حسن حانینی است.

به دستور شاه عباس صفوی، مسجد شیخ لطف‌الله در میدان نقش جهان اصفهان و در برابر عالی‌قاپو برای تجلیل از او و مکانی برای تدریس و نماز جماعت ساخته شد.^[۱] چرا که حکومت صفوی، حکومتی مذهبی بود و به اسلام و به خصوص مذهب تشیع بسیار بها می‌داد، علمای آن را نیز تکریم می‌کرد. از سوی دیگر شیخ لطف‌الله پدر زن شاه عباس بود. از این رو در محل زندگی شیخ، مسجد و مدرسه‌ای به نام او ساخته شد که در این محل به تدریس دروس فقهی و جلسات دینی اشتغال داشت. شیخ بنا به استفتای خود که برگزاری نماز جمعه در غیاب امام دوازدهم شیعیان، مجاز می‌شمرد، به اقامه نماز جمعه در این مسجد می‌پرداخت و مقلدانش نیز به او اقتدا می‌نمودند. ساخت این مسجد از ۱۰۱۱ قمری آغاز شد و تا ۱۰۲۷ قمری ادامه داشت.^[۲]

شیخ لطف‌الله در ۱۰۳۵^[۳] در اصفهان درگذشت و جنازهٔ او را به کربلا منتقل کردند.^[۴]

آثار شیخ‌ لطف‌الله میسی عبارتند از:^[۵]

• ماء الحياة و صافي الفرات في رفع التوهمات و دفع واهي الشبهات (رساله اعتكافيه): در آداب و احكام اعتكاف نگاشته شده است.

شيخ لطف‌الله سبب تأليف اين اثر را چنين مي‌نويسد:

چون بعضی از علما به اعتكاف در مسجدی كه شاه عباس به نام من ساخته بود اعتراض داشته، آن را صحيح نمی‌دانستند، برای نقد و رد نظريه ايشان اين كتاب را نگاشتم.

• الوثاق و العقال للعشواء في ليلة الظلماء بقوي الحبال: در فقه مسئله‌ای است مبنی بر اينكه اگر ولی دختر، در كودكی او را به عقد كسی در بياورد و پس از بزرگ‌شدن دختر معلوم شود كه مصلحتی برای او در اين كار نيست، آيا می‌شود اين عقد را فسخ كرد يا نه؟ اين رساله در پاسخ به اين مسئله، با نقل سخن علمایی چون محقق ميرداماد و ديگران كه موافق اين عقيده‌اند، نظريه مخالفان را ذكر و رد كرده است.

شيخ لطف‌الله دليل نام‌گذاری اين رساله را چنين می‌نويسد:

از آنجا كه بسياری از انديشمندان، همانند خاتم المجتهدين مير محمدباقر داماد و ديگران، فتوا داده‌اند به ابطال و فسخ عقدی كه از سوی پدر يا جد نسبت به دختر كوچك به كمتر از مهرالمثل بسته شده و اين عقد نسبت به او منفعت ندارد، جملگی فتوا داده‌اند كه او می‌تواند پس از بلوغ و بزرگ‌شدن، آن عقد را فسخ كند. در مقابل اين فتوا، بعضی از علمای معاصر نظر مخالف را برگزيدند. در اين رساله، فتوای بزرگانی همانند ميرداماد را مستند و تبيين كرده و آرای مخالفان را به نقد كشيده‌ام.

• تعليقات و حواشی بر شرح القواعد: كه در موضوع فقه و از تأليفات جدش شيخ علی بوده است.

• المسائل الفقهية: رساله‌هایی در مسائل گوناگون فقهی كه در آن بسياری از نظريات علمای هم‌عصر خود را نقد كرده است؛ از جمله رساله‌ای در حكم عرق سركه متنجّس.

• شرح قول العلامة فی الإرشاد: رساله‌ای در تحقيق مسئله وصيت به مال، از كتاب إرشاد الاذهان، اثر علامه حلی

• رسائل كثيرة في مسائل عديدة

• حاشيه بر جامع المقاصد

• مسجد شیخ لطف‌الله