صلوات شعبانیه

صلوات شعبانیه دعایی نقل شده از علی بن حسین پیشوای چهارم شیعیان است.^[۱] خواندن این صلوات در هر روز ماه شعبان هنگام ظهر شرعی و نیز شب نیمه شعبان مستحب است.^[۲]

این دعا و صلوات به دلیل نقل مستقیم از سوی پیشوای شیعی از اهمیت بالایی برخوردار است. جنبه مهم دیگر این دعا، اشاره به وضع تاریخی دوران علی بن حسین و نحوه رویکرد پیشوایان شیعه در مقابله با مخالفان است؛ لذا این دعا از حیث تاریخی نیز می‌تواند مورد استناد قرار گیرد.^[۳]

این صلوات دربارهٔ بیان جایگاه محمد بن عبدالله و خاندان او و تأکید بر ولایت آنان است.^[۴] در این دعا عبارت صلوات چندین بار تکرار شده‌است. در این دعا خاندان محمد بن عبدالله، گنجینه علم، محل رفت‌وآمد فرشتگان، جایگاه رسالت الهی و محل نزول وحی توصیف شده‌اند.^[۵][۶]

در روایت آمده یک صلوات در ماه شعبان برابر است با ده صلوات در غیر ماه شعبان.

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ، وَ مَوْضِعِ الرِّسَالَةِ، وَ مُخْتَلَفِ الْمَلائِكَةِ، وَ مَعْدِنِ الْعِلْمِ وَ أَهْلِ بَيْتِ الْوَحْيِ. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلىي مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ. الْفُلْكِ الْجَارِيَةِ، فِي اللُّجَجِ الْغَامِرَةِ، يَأْمَنُ مَنْ رَكِبَهَا، وَ يَغْرَقُ مَنْ تركها، الْمُتَقَدِّمُ لَهُمْ مَارِقٌ، وَ الْمُتَأَخِّرُ عَنْهُمْ زَاهِقٌ، وَ اللازِمُ لَهُمْ لاحِقٌ، اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَي مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، . ^[۷]

طوسی در کتاب مصباح المتهجد^[۸] نقل کرده‌است که علی بن حسین در هر روز ماه شعبان هنگام زوال و نیز در شب نیمه شعبان این صلوات را می‌خوانده‌است. در منابع دیگری مانند اقبال الاعمال^[۹] و جمال الاسبوع^[۱۰] آن را از طوسی نقل کرده‌اند.

عباس قمی در کتاب مفاتیح‌الجناناین دعا را در اعمال مشترکه ماه شعبان آورده‌است.

• احمد واعظ یزدی (متوفی ۱۳۱۰ق) کتابی به نام «شرح دعای شجرة النبوة» در شرح صلوات شعبانیه نوشته‌است و این کتاب مشتمل بر هشت هزار بیت شعر است.^[۱۱]
• سید محمود مدنی بجستانی شرحی بر این دعا را در سال ۱۳۸۹ و توسط بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی منتشر کرد.
• مجتبی محمدی مزرعه شاهی و محمدعلی طاهری نژاد از اعضای هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی میبد کتاب هدیه شعبان را که شامل شرحی بر این صلوات است منتشر کردند.
• محمدتقی مصباح یزدی مجموعه درس گفتارهایی در شرح صلوات شعبانیه با عنوان شکوه نجوا داشته‌است.^[۱۲]

مرتضی مطهری این دعا را شامل عالی‌ترین مناجات در مورد معنویت برای انسان برمی‌شمرد.^[۱۳] مطهری بیان می‌کند که سطح اندیشه ای این دعا بسیار متعالی است و از طریق این دعا می‌توان روح نیایش را که همان عشق و محبت به خداست درک کرد.^[۱۴]

• مناجات شعبانیه

• صلوات شعبانیه
• شرح فرازهایی از صلوات شعبانیه
• آقا بزرگ تهرانی، الذریعه، بیروت، دارالاضواء، ۱۳۷۸ق.
• ابن طاووس، علی بن موسی، الاقبال باالاعمال الحسنه، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۷۶ ه‍.ش
• همو، جمال الاسبوع و بکمال العمل المشروع، دارالرضی، قم، ۱۳۳۰ ه‍.ش
• طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، موسسة فقه الشیعه، بیروت، لبنان، ۱۴۱۱ ه‍.ق