دای میرکشه (هزاره)

شاخه قومی شیرداغ، آته، اود قول، قومی ده مرده، هیچه، بابه، چهل باختو، سنگ ماشه، پاطو، مسکه، گری، خوشه، زیرگ، داوود، انگوری، حیدر، دولت شاهی، قره، باغوچوری، خدایداد، بوسعید مهاجری، لومان، آکنه، خیر محمد، سید علی، معصوم، نصرالله، مرده خوش، احمد، شعله، بابه کمال، علیاتو، علودال، باریک، شیر زایده، ایذ دری، المیتو، سبز چوب، تبرغنگ و کمرک می‌باشند.^[۱][۲]

پیوند خاندان سعیدی با شاخهٔ دای میرکشه

به قلم عبدالاحد نایل

مطالعات مردم‌نگاری و منابع تاریخی نشان می‌دهد که هزاره‌ها به‌صورت شبکه‌ای از قبایل و شاخه‌های فرعی سازمان یافته‌اند. شاخهٔ دای میرکشه یکی از دوازده قبیلهٔ اصلی هزاره‌ها است که در مناطق مرکزی و شرق ولایت غزنی(جاغوری، قره باغ، خواجه میری، جغتو و ناور) سکونت دارد و منبع شکل‌گیری چند شاخهٔ فرعی به‌شمار می‌رود.(یزدانی، 1385 ص: 279)^[۳]

بر اساس روایت‌های محلی و منابع شفاهی، شاخهٔ سعیدی از شاخه‌های منشعب‌شدهٔ دای میرکشه محسوب می‌شود. این پیوند نشان می‌دهد که سعیدی هم ریشهٔ تاریخی و هم پیوند نسبی با ساختار بزرگ‌تر دای میرکشه دارند. در نتیجه، شاخهٔ سعیدی هم از لحاظ تاریخی با قبیلهٔ برلاس و میراث ترک مرتبط است و هم در چارچوب سنتی هزاره‌ها جایگاهی مشخص یافته است.^[۴]

در میان هزاره‌ها، «دای» به معنای دسته‌ها یا مجموعه‌هایی از مردم است که در تقسیم‌بندی‌های تاریخی و اجتماعی این قوم کاربرد داشته است. این دسته‌ها لزوماً مبتنی بر پیوند خونی مستقیم یا داشتن پدر واحد نیستند؛ بلکه می‌توانند محصول مهاجرت‌ها، جابه‌جایی‌ها و جنگ‌های مکرر باشند که طوایف و گروه‌های مختلف را گرد هم آورده است. پیشوند «دای» نشان‌دهندهٔ نوعی پیوند قوم‌شناختی ویژه و سازمان اجتماعی موقت یا محلی در میان هزاره‌ها است که در شناسایی و سازماندهی طوایف و شاخه‌های قبیله‌ای کاربرد داشته است.شاخه قومی محمد خواجه، شاخه قومی جمال، شاخه قومی بهبود، شاخه قومی دلته مور، شاخه قومی چهار دسته، شاخه قومی دای میرک، شاخه قومی ده مرده هستند.^[۱][۲]

شاخه قومی محمد خواجه، شاخه قومی قطغیت، شاخه قومی نوربیگ، شاخه قومی شاهو، شاخه قومی بیات بودوباش دارند.^[۱][۲]

شاخه قومی الیاس، شاخه قومی بیات، شاخه قومی محمد خواجه، شاخه قومی شاهو، شاخه قومی دلته مور زیست دارند.^[۱][۲]