طراحی دانمارکی
.jpg)
طراحی دانمارکی (به انگلیسی: Danish Design) سبکی از طراحی و معماری کارکردگرا است که در اواسط قرن بیستم توسعه یافت. بسیاری از طراحان دانمارکی تحت تأثیر مکتب آلمانی باوهاوس، از فنآوریهای صنعتی جدید، همراه با ایدههای سادگی و کاربردی برای طراحی ساختمانها، مبلمان و اشیاء خانگی استفاده کردند که بسیاری از آنها نمادین شدهاند و هنوز در حال استفاده و تولید هستند. نمونههای برجسته صندلی تخممرغ، چراغهای پیاچ و خانهٔ اُپرای سیدنی (استرالیا) هستند.
تاریخچه
معیار فرهنگ دانمارکی با مشارکت اولیه توسط توروالد بیندسبال (۱۹۰۸–۱۸۴۶ میلادی) در زمینههای طراحی سرامیک، جواهرات، صحافی، نقرهکاری و مبلمان اعتبار بخشید، اگرچه او در بقیهٔ جهان به خاطر خلق نشان کارلزبرگ (۱۹۰۴ میلادی) شناخته میشود، اما شیوۀ او امروز نیز استفاده میشود.[۱] این معیار همچنین شامل کنود وی. انگلهارت (۱۹۳۱–۱۸۸۲ میلادی) برای رویکرد صنعتیتر، به ویژه در خطوط گرد طرحهای تراموای برقی او که به طور گسترده کپی شد، نیز میگردد.[۲] در زمینهٔ منسوجات، ماری گودمه لث (۱۹۹۷–۱۸۹۵ میلادی) فرآیند چاپ سیلک را به دانمارک آورد و در سال ۱۹۳۵ میلادی کارخانهای را افتتاح کرد که به او اجازه داد الگوهای رنگارنگ خود را بر اساس اصول صنعتی تولید کند.[۳] آگوست سندگرن کارکردگرایی را در طراحی صحافیهای استادانۀ خود معرفی کرد.
در اواخر دههٔ ۱۹۴۰ میلادی، اندکی پس از پایان جنگ جهانی دوم، شرایط دانمارک برای موفقیت در طراحی مناسب بود. تأکید بر مبلمان بود، اما معماری، نقرهکاری، سرامیک، شیشه و منسوجات نیز از این روند سود بردند. صنعتیسازی دیرهنگام دانمارک همراه با سنت صنعتگری با کیفیت-بالا اساس پیشرفت تدریجی به سمت تولید صنعتی را تشکیل داد. پس از پایان جنگ، اروپاییها مشتاق یافتن رویکردهای جدید مانند مبلمان چوبی سَبُک از دانمارک بودند. در نهایت، حمایت دانمارک از آزادی بیان فردی به این امر کمک کرد.[۴]
مدرسهٔ مبلمان تازه تأسیس در آکادمی هنر سلطنتی دانمارک نقش قابل توجهی در توسعهٔ طراحی مبلمان ایفا کرد. کاره کلینت کارکردگرایی را بر اساس اندازه و نسبت اشیاء آموزش داد و تأثیر قابل توجهی داشت. هنس جی. وگنر، که به عنوان کابینتساز آموزش دیده بود، با حس منحصر به فردی از فرم، به ویژه در طراحی صندلی کمک کرد.[۵]
بورگه موگنسن به عنوان رئیس مبلمان افدیبی، اثاثیهٔ ساده و مستحکم را برای خانوادهٔ متوسط دانمارکی طراحی کرد. فین یول رویکردی فردگرایانه را در طراحی صندلیهایی با ظاهری جذاب اما کاربردی نشان داد.
در اوایل دههٔ ۱۹۵۰، طراحی آمریکایی بر مبلمان دانمارکی نیز تأثیر گذاشت. چارلز ایمز آمریکایی صندلیهایی از لولههای چوبی و فولادی را طراحی و تولید کرد. اینها آرنه یاکوبسن را تشویق کرد تا صندلی مورچۀ معروف خود را طراحی کند، اولین صندلی تولید صنعتی دانمارک. علاوه بر این، هنگامی که مبلمان شیکر — و به ویژه شهرت آن برای صندلیهای برهنه — در خارج از کشور بیشتر و بیشتر شناخته شد، بر طراحان دانمارکی نیز تأثیر گذاشت.[۶]
پوئل کیارهولم، ورنر پنتون و نانا دیتزل چند سال بعد ادامه دادند و داستان موفق طراحی دانمارکی را ادامه دادند. کیارهولم عمدتاً در فولاد و چرم کار میکرد، پنتون در طول دههٔ ۱۹۶۰ میلادی دانمارک را ترک کرد تا به طراحی صندلیهای پلاستیکی تخیلی اما بسیار نامتعارف ادامه دهد، در حالی که نانا دیتزل، که همچنین رویکردی به شدت فردگرا داشت، در کمک به تجدید طراحی مبلمان دانمارکی در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی موفق بود.
گرایشهای امروزی
در دههٔ ۱۹۷۰، ورنر پانتون برخی از مهمترین طراحیهای خود را عرضه کرد، از جمله «پانتونووا» و «سامانهٔ ۱-۲-۳». طراحی مبلمان دانمارکی در دههٔ ۱۹۸۰ چندان برجسته نبود، اما در عوض طراحان صنعتی رشد کردند و بر اصولی مانند توجه به کاربر، مواد و جزئیات تمرکز نمودند. برای نمونه، طراحانی مانند توبیاس یاکوبسن (نوهٔ آرنه یاکوبسن) هنگام طراحی صندلی «ویو» به اجزای یک ویولن یا هنگام طراحی بوفهٔ بومرنگ به فرم boomerang توجه کردند.
استودیوی برنادوت و بیورن که در ۱۹۵۰ تأسیس شد، نخستین مرکز تخصصی در طراحی صنعتی بود و روی ماشینهای اداری، لوازم خانگی و وسایل کاربردی مانند فلاسک تمرکز داشت. شرکت بنگ و اولوفسن در همکاری با برنادوت و بیورن و بعدها با یعقوب ینسن و دیوید لوئیس در طراحی مدرن برجسته شد. همزمان، شرکت استلتون با آرنه یاکوبسن و اریک مگنوسن همکاری کرد تا فلاسک نمادین خود را تولید کند که موفقیتی جهانی بود.
زمینهٔ موفق دیگر طراحی، فناوری پزشکی است. شرکتهای دانمارکی مانند ۳PART، Designit و CBD در این عرصه فعال بودهاند و با طراحانی همچون استیو مکگوگان و آندرس اسمیت همکاری کردهاند.
در سال ۲۰۰۲، دولت دانمارک و شهر کپنهاگ تلاشی برای برگزاری رویداد جهانی طراحی در کپنهاگ آغاز کردند. سازمان غیرانتفاعی INDEX: پس از پژوهشهای جهانی، مفهوم «طراحی برای بهبود زندگی» را مطرح کرد که بهسرعت در دانمارک و جهان شناخته شد. این سازمان اکنون بزرگترین جایزهٔ طراحی جهان را هر دو سال یکبار در کپنهاگ اهدا میکند، نمایشگاههای بزرگ فضای باز در سراسر جهان برگزار میکند، برنامههای آموزشی و آزمایشگاههای طراحی دارد و شبکهای جهانی را مدیریت میکند.
امروز تمرکز بر طراحی در دانمارک پررنگ است، زیرا صنعت بیش از پیش اهمیت آن را در محیط کسبوکار درک میکند. افزون بر این، دولت دانمارک ابتکار DesignDenmark را راهاندازی کرده تا جایگاه کشور را دوباره به سطح نخبگان طراحی بینالمللی بازگرداند.
معماری
آرنه یاکوبسن تنها یک طراح مبلمان نبود، بلکه یکی از برجستهترین معماران زمان خود بود. از آثارش میتوان به تئاتر و رستوران بلوویو (۱۹۳۶)، تالار شهر آرهوس (همراه با اریک مولر؛ ۱۹۴۲–۱۹۳۹) و هتل رادیسون SAS رویال کپنهاگ (۱۹۶۰–۱۹۵۸) اشاره کرد.
یورن اوتزون (۲۰۰۸–۱۹۱۸)، شناختهشدهترین معمار دانمارکی، با اپرای سیدنی (۱۹۶۶) و کلیسای بَگسورد (۱۹۷۶) با سقف موجدار بتنیاش در یادها مانده است.
هنینگ لارسن (زادهٔ ۱۹۲۵) معمار خانهٔ اپرای کپنهاگ در جزیرهٔ هولمن بود که در ۲۰۰۵ تکمیل شد.
امروزه معماری دانمارک در دورهای نوین قرار دارد و توجهی مشابه با دوران طلایی یاکوبسن و اوتزون دریافت کرده است. تمرکز بیشتر بر کارکرد و مفهوم است تا زیباییشناسی محض. بیارکه اینگلس از گروه معماری BIG و دن استوببرگارد از دفتر معماری Cobe بخشی از این موج نو هستند. از پروژههای شاخص میتوان به آماگر باکه (کوپنهیل) از BIG و ایستگاه نرپور از Cobe اشاره کرد.
دستاوردهای اخیر
مفهوم طراحی دانمارکی امروز در حوزههای گوناگون شکوفا شده است. برخی نمونههای برجسته شامل اینها هستند: موزهٔ هنر مدرن نیویورک، ۹۵٪ مبلمان خانهٔ جدیدش (اثر یوشیو تانیگوچی) را از شرکت دانمارکی GUBI انتخاب کرده است. خودروی ابرورز زنوو ST1، مجموعهٔ اکسسوری زنانهٔ «اویتا پرونی» با ۳۰۰ فروشگاه در ۳۰ کشور و کتابخانه مرکزی هلیفکس در کانادا که توسط شرکت معماری اشمیت همر لسن طراحی و در ۲۰۱۴ تکمیل شد و جوایز بسیاری گرفت.
طراحان
برخی از موفقترین طراحان دانمارکی شامل بورگه موگنسن، فین یول، هانس وگنر، آرنه یاکوبسن، پول کیرهولم، پول هنینگزن و ورنر پانتون هستند. دیگر طراحان برجسته عبارتاند از کریستین سولمر وِدل در طراحی صنعتی، ینس هارالد کوئیستگارد در مبلمان و وسایل آشپزخانه، گرتروت واسگارد در سرامیک و اوله وانشر که رویکردی کلاسیک به طراحی مبلمان داشت.
موزهها
موزه هنر و طراحی دانمارک در کپنهاگ آثار مرتبط با طراحی دانمارکی، بهویژه مبلمان، را به نمایش میگذارد. موزه هنر مدرن نیویورک نیز مجموعهٔ بزرگی از طراحی دانمارکی دارد. مرکز طراحی دانمارک در مرکز کپنهاگ نمایشگاههای دائمی و ویژهای برای معرفی طراحی دانمارکی برگزار میکند.
جستارهای وابسته
- بوکانسپت
- کارل هانسن و پسر
- معیار فرهنگ دانمارکی
- آندرس نورگارد
- مبلمان افدیبی
منابع
- ↑ "Thorvald Bindesbølls livsværk" (PDF). DK: Skoletjensten Kunstindustrimuseet, archived from the original (PDF) on 24 September 2015, retrieved 24 January 2013. (به دانمارکی). Archived from the original on 24 September 2015. Retrieved 29 July 2022.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (link) - ↑ "Knud V. Engelhardts livsværk" (PDF). DK: Skoletjenesten Kunstindustrimuseet, archived from the original (PDF) on 12 May 2014, retrieved 22 January 2013. (به دانمارکی). Archived from the original on 12 May 2014. Retrieved 29 July 2022.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (link) - ↑ "Marie Gudme Leth",. "Dansk Biografisk Leksikon". DK: Den store danske, retrieved 23 January 2013. (به دانمارکی).
{{cite web}}: نگهداری CS1: نقطهگذاری اضافه (link) - ↑ "Furniture and Industrial Design" (PDF). DK: Ministry of Foreign Affairs, archived from the original (PDF) on 3 August 2019, retrieved 17 December 2008. (به انگلیسی). Archived from the original on 3 August 2019. Retrieved 29 July 2022.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (link) - ↑ "Designers",. "Danish Furniture". retrieved 17 December 2008. (به انگلیسی).
{{cite web}}: نگهداری CS1: نقطهگذاری اضافه (link) - ↑ Taft, Maggie, "Morphologies and Genealogies; Shaker Furniture and Danish Design," Design and Culture 7:3, 313–334 (به انگلیسی).
پیوند به بیرون
- نمونههایی از طراحی مدرن میانۀ قرن، آرکیتونیک.
- مبلمان مدرن، اشیاء تزئینی، و هنر اواسط قرن، فورماره ویوو، بایگانی شده از نسخهٔ اصلی در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۲ میلادی.
- طراحی دانمارکی، انال: آلفمز.
- خدمات توسعه در لاهور بایگانیشده در ۲۰۱۵-۱۰-۱۵ توسط Wayback Machine، انال: آلفمز.
- طراحی دانمارکی در دزین.