طرح‌های مهاجرنشینی در ایرلند قرون شانزدهم و هفدهم
طرح‌های مهاجرنشینی در ایرلند قرون شانزدهم و هفدهم (به ایرلندی: Plandálacha na hÉireann؛ به انگلیسی: Plantations of Ireland) عبارت بودند از مصادره‌ی زمین‌های متعلق به ایرلندی‌ها توسط تاج‌وتخت انگلیس و اسکان دادن مهاجرانی از بریتانیای کبیر بر روی آن زمین‌ها.
اصلی‌ترین این طرح‌ها میان دهه‌های ۱۵۵۰ تا ۱۶۲۰ اجرا شد که بزرگ‌ترین‌شان طرح مهاجرنشینی اولستر (Ulster Plantation) بود. این طرح‌ها موجب پیدایش بسیاری از شهرها، تغییرات عظیم جمعیتی، فرهنگی و اقتصادی، دگرگونی در مالکیت زمین و سیمای طبیعی کشور، و در نهایت منجر به قرن‌ها درگیری قومی و فرقه‌ای گردیدند.
طرح‌های مهاجرنشینی در ایرلند پیش از نخستین استعمار بریتانیایی در قاره‌ی آمریکا و هم‌زمان با مراحل آغازین آن انجام شدند. گروهی موسوم به مردان نواحی غربی (West Country Men) در هر دو پروژه ــ مهاجرنشینی ایرلند و استعمار آمریکا ــ نقش داشتند.
از قرن دوازدهم، پس از حمله‌ی آنگلو-نورمانی‌ها، مهاجرت محدود انگلیسی‌ها به ایرلند آغاز شده بود. تا قرن پانزدهم، کنترل مستقیم انگلیسی‌ها تنها به منطقه‌ای کوچک موسوم به «پِیل» (The Pale) در اطراف دوبلین محدود شده بود. در دهه‌ی ۱۵۴۰، فتح تودوریِ ایرلند به فرمان پادشاهان دودمان تودور آغاز شد. نخستین طرح‌های مهاجرنشینی در دهه‌ی ۱۵۵۰، در دوران حکومت ماری یکم، در نواحی لیش (Laois) و آفیلی (Offaly) ــ که آن زمان به‌ترتیب «شهرستان ملکه» و «شهرستان پادشاه» نامیده می‌شدند ــ اجرا گردید. این طرح‌ها حول دژهای مرزی موجود سازمان یافتند اما به سبب مقاومت سرسخت قبیله‌های بومی ایرلندی تقریباً ناکام ماندند.
مرحله‌ی بعدی در دوران الیزابت یکم انجام شد. در سال ۱۵۶۸، تلاشی برای تأسیس نخستین مستعمره‌ی سهامی مشترک در منطقه‌ی کِریکوریهی (Kerrycurrihy) صورت گرفت، اما به‌دست ایرلندی‌ها نابود شد. در دهه‌ی ۱۵۷۰، طرحی خصوصی برای مهاجرنشینی شرق اولستر آغاز شد، ولی آن نیز به‌سبب درگیری با یکی از لردهای محلی ایرلند شکست خورد. طرح مونستر (Munster Plantation) در دهه‌ی ۱۵۸۰ پس از شورش‌های دِزموند (Desmond Rebellions) اجرا شد؛ در آن زمان بازرگانان و سرمایه‌گذاران تشویق شدند تا در این طرح سرمایه‌گذاری کنند و مستعمره‌نشینان انگلیسی بر زمین‌های مصادره‌شده از اشراف شورشیِ شکست‌خورده اسکان یافتند. با این حال، سکونتگاه‌ها پراکنده بودند و تعداد مهاجران کمتر از میزان مورد انتظار بود. با آغاز جنگ نه‌ساله در دهه‌ی ۱۵۹۰ (Nine Years’ War)، بیشتر این سکونتگاه‌ها رها شدند، هرچند پس از پایان جنگ، مهاجران دوباره بازگشتند.
طرح مهاجرنشینی اولستر در دهه‌ی ۱۶۱۰ و در دوران جیمز یکم آغاز شد. پس از شکست شورشیان در جنگ نه‌ساله، بسیاری از لردهای شورشی اولستر از ایرلند گریختند و زمین‌هایشان مصادره شد. این طرح بزرگ‌ترین و موفق‌ترین طرح مهاجرنشینی بود و بیشتر استان اولستر را دربرمی‌گرفت. در حالی‌که این استان عمدتاً ایرلندی‌زبان و کاتولیک بود، مهاجران جدید موظف بودند پروتستان و انگلیسی‌زبان باشند، و بیشترشان از دشت‌های اسکاتلند (Scottish Lowlands) و شمال انگلستان می‌آمدند. نتیجه‌ی این روند، شکل‌گیری یک جامعه‌ی پروتستان متمایز در اولستر بود که آثار فرهنگی و سیاسی آن تا سده‌های بعد باقی ماند.[۱]
منبع
- ↑ "Plantations of Ireland". Wikipedia (به انگلیسی). 2025-10-07.