عدم استفاده اول

سیاست عدم استفاده اول (به انگلیسی: No first use)، به تعهد یک قدرت هسته‌ای برای عدم آغاز استفاده از سلاح‌های هسته‌ای اشاره دارد.[۱] چنین تعهدی، وضعیت منحصر به فردی را ممکن می‌سازد که در آن یک قدرت هسته‌ای مشخص می‌تواند در یک درگیری با سلاح‌های متعارف درگیر شود، در حالی که رسماً از هرگونه مزیت استراتژیک سلاح‌های هسته‌ای صرف نظر می‌کند، مشروط بر اینکه قدرت دشمن چنین سلاح‌هایی را در اختیار نداشته باشد یا از آنها استفاده نکند. این مفهوم در درجه اول در اشاره به نابودی تضمین‌شده متقابل هسته‌ای مطرح می‌شود، اما در مورد جنگ‌افزارهای شیمیایی و بیولوژیکی نیز به کار رفته است، همان‌طور که در مورد سیاست رسمی هند در مورد سلاح‌های کشتار جمعی نیز صدق می‌کند.[۲][۳]

چین و هند در حال حاضر تنها دو قدرت هسته‌ای هستند که رسماً سیاست عدم استفاده اول را حفظ کرده‌اند و به ترتیب در سال‌های ۱۹۶۴ و ۱۹۹۸ تعهداتی را پذیرفته‌اند. هم ناتو و هم تعدادی از کشورهای عضو آن بارها درخواست‌ها برای اتخاذ سیاست عدم استفاده اول را رد کرده‌اند،[۴] زیرا در طول حیات اتحاد جماهیر شوروی، حمله هسته‌ای پیشگیرانه معمولاً به‌عنوان گزینه‌ای کلیدی برای ایجاد یک بازدارندگی هسته‌ای معتبر برای ناتو مطرح می‌شد که جبران برتری تسلیحات متعارف قریب‌الوقوع ارتش شوروی در اوراسیا را می‌کرد.[۵][۶] در سال ۱۹۹۳، روسیه از تعهد خود مبنی بر عدم استفاده از سلاح‌های هسته‌ای برای اولین بار که در سال ۱۹۸۲ توسط لئونید برژنف مطرح شده بود،[۷] صرف نظر کرد و دکترین نظامی روسیه بعداً در سال ۲۰۰۰ اعلام کرد که روسیه حق استفاده از سلاح‌های هسته‌ای را «در پاسخ به یک تجاوز متعارف در مقیاس بزرگ» برای خود محفوظ می‌دارد.[۸] پاکستان نیز اظهارات مشابهی داشته است، که عمدتاً در اشاره به تنش‌های نظامی متناوب با هند بوده است. کره شمالی علناً متعهد شده است که از حمله هسته‌ای پیشگیرانه خودداری کند، در حالی که تهدید به تلافی جویی تا حد و از جمله سلاح‌های کشتار جمعی در برابر تجاوز متعارف کرده است. اسرائیل سیاست عدم استفاده اول را اعلام نکرده و موضع ابهام هسته‌ای را حفظ کرده است، اما گفته است که اولین کشوری نخواهد بود که سلاح‌های هسته‌ای را به خاورمیانه «معرفی» می‌کند.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ "Statement on the Ukraine Crisis and No First Use of Nuclear Weapons (Seikyo Shimbun, January 11, 2023) | Daisaku Ikeda Official Website". www.daisakuikeda.org. Retrieved 2025-11-24.
  2. ↑ "India's Response to CBW attack". Manohar Parrikar Institute for Defence Studies and Analyses.
  3. ↑ Sundaram, Kumar; Ramana, M.V. (2018). "India and the Policy of No First Use of Nuclear Weapons". Journal for Peace and Nuclear Disarmament. 1: 152–168. doi:10.1080/25751654.2018.1438737.
  4. ↑ Mendelsohn, Jack (July–August 1999). "NATO's Nuclear Weapons: The Rationale for 'No First Use'". Arms Control Association.
  5. ↑ Chang, Gordon (July 27, 2016). "Declaring a no-first-use nuclear policy would be exceedingly risky". Bulletin of the Atomic Scientists. Archived from the original on July 28, 2016. Retrieved January 24, 2018.
  6. ↑ Tierney, Dominic. "Refusing to Nuke First Is for the Powerful". The Atlantic (in American English). Retrieved 2018-01-24.
  7. ↑ Schmemann, Serge (November 4, 1993). "Russia Drops Pledge of No First Use of Atom Arms". The New York Times. Retrieved 2 January 2012.
  8. ↑ No First Use of Nuclear Weapons meeting: paper by Yuri Fedorov, 'Russia's Doctrine on the Use of Nuclear Weapons' بایگانی‌شده در دسامبر ۴, ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine – Pugwash Meeting no. 279 London, UK, 15–17 November 2002