عصب‌های میان‌دنده‌ای

عصب‌های میان‌دنده‌ای
طرح مسیر و شاخه‌های یک عصب میان‌دنده‌ای معمولی.
عصب‌های میان‌دنده‌ای؛ ماهیچه‌های سطحی برداشته شده‌اند.
جزئیات
ازعصب نخاعی (T1-T11)
عصب‌دهیماهیچه میان‌دنده
شناسه‌ها
لاتینnervi intercostales
MeSHD007367
TA98A14.2.04.006
TA26471
FMA75467

عصب‌های میان‌دنده‌ای (انگلیسی: Intercostal nerves) بخشی از دستگاه عصبی پیکری هستند و از شاخه‌های شکمی اعصاب نخاعی T1 تا T11 منشأ می‌گیرند.[۱][۲] عصب‌های میان‌دنده‌ای عمدتاً در پرده جنب سینه‌ای و صفاق شکمی توزیع می‌شوند و با شاخه‌های قدامی سایر اعصاب نخاعی تفاوت دارند، زیرا هر یک مسیر مستقلی را بدون تشکیل شبکه عصبی طی می‌کنند.[۱][۳]

دو عصب اول، رشته‌هایی را به اندام فوقانی و قفسه سینه می‌فرستند؛ چهار عصب بعدی در دیواره‌های سینه توزیع می‌شوند و پنج عصب پایینی به دیواره‌های قفسه سینه و شکم عصب‌رسانی می‌کنند.[۳] هفتمین عصب میان‌دنده‌ای در زائده خنجری جناغ ختم می‌شود.[۳] دهمین عصب میان‌دنده‌ای در ناف به پایان می‌رسد.[۳] دوازدهمین عصب سینه‌ای (عصب زیردنده‌ای) در دیواره‌های شکم و کشاله ران توزیع می‌شود.[۳] هر یک از این رشته‌ها حاوی حدود ۱۳۰۰ آکسون هستند.[۲]

برخلاف اعصاب دستگاه عصبی خودمختار که به جنب احشایی حفره قفسه سینه عصب می‌دهند، عصب‌های میان‌دنده‌ای از دستگاه عصبی پیکری منشأ می‌گیرند. این امر آن‌ها را قادر می‌سازد تا انقباض عضلات را کنترل کرده و اطلاعات حسی خاصی را از پوست و پرده جنب منتقل کنند. این موضوع توضیح می‌دهد که چرا آسیب به دیواره داخلی حفره قفسه سینه به صورت یک درد تیز و موضعی در ناحیه آسیب‌دیده احساس می‌شود، در حالی که آسیب به پرده جنب به صورت یک درد غیرموضعی تجربه می‌گردد.

نخستین عصب سینه‌ای

تقسیم قدامی اولین عصب سینه‌ای به دو شاخه تقسیم می‌شود. شاخه بزرگتر، قفسه سینه را از جلوی گردن اولین دنده ترک کرده و وارد شبکه بازویی می‌شود. شاخه کوچکتر که همان اولین عصب میان‌دنده‌ای است، در امتداد اولین فضای میان‌دنده‌ای حرکت کرده و در جلوی قفسه سینه به عنوان اولین شاخه پوستی قدامی سینه ختم می‌شود. گاهی اوقات این شاخه پوستی قدامی وجود ندارد.

اولین عصب میان‌دنده‌ای به ندرت شاخه پوستی جانبی می‌دهد، اما گاهی شاخه کوچکی برای ارتباط با عصب میان‌دنده‌ای‌بازویی می‌فرستد. این عصب غالباً از دومین عصب سینه‌ای یک شاخه اتصالی دریافت می‌کند که از روی گردن دومین دنده بالا می‌رود. این عصب اولین بار توسط کونتز (Kuntz) در سال ۱۹۲۷ توصیف شد. تنوع کالبدشناختی قابل توجهی وجود دارد، اما عصب کونتز ممکن است در ۴۰ تا ۸۰ درصد جمعیت وجود داشته باشد.[۴][۵]

اعصاب سینه‌ای فوقانی: ۲ تا ۶

تقسیمات قدامی اعصاب سینه‌ای دوم، سوم، چهارم، پنجم و ششم و شاخه کوچک از اولین عصب سینه‌ای، محدود به دیواره‌های قفسه سینه هستند و عصب‌های میان‌دنده‌ای سینه‌ای نامیده می‌شوند. آن‌ها در فضاهای میان‌دنده‌ای در زیر عروق میان‌دنده‌ای به سمت جلو حرکت می‌کنند. در پشت قفسه سینه، آن‌ها بین جنب و غشاهای میان‌دنده‌ای خلفی قرار دارند، اما به زودی بین ماهیچه‌های میان‌دنده‌ای داخلی و داخلی‌ترین ماهیچه‌های میان‌دنده‌ای حرکت می‌کنند و سپس در قسمت قدامی بین جنب و ماهیچه‌های میان‌دنده‌ای داخلی قرار می‌گیرند.

در نزدیکی جناغ، آن‌ها از جلوی سرخرگ سینه‌ای درونی و ماهیچه عرضی سینه عبور کرده، ماهیچه میان‌دنده‌ای درونی، غشاهای میان‌دنده‌ای قدامی و ماهیچه سینه‌ای بزرگ را سوراخ می‌کنند و به پوست جلوی قفسه سینه و روی غده پستان عصب‌رسانی کرده و شاخه‌های پوستی قدامی سینه را تشکیل می‌دهند؛ شاخه مربوط به عصب دوم با اعصاب فوق‌ترقوه‌ای قدامی از شبکه گردنی متحد می‌شود.

چهارمین عصب میان‌دنده‌ای توسط گیرنده‌های مکانیکی پوستی با تطبیق آهسته و سریع عصب‌دهی می‌شود، به ویژه توسط آن‌هایی که در زیر هاله پستان متراکم شده‌اند؛ این عصب‌دهی متعاقباً باعث آزاد شدن اکسی‌توسین می‌شود که وقتی در جریان خون محیطی قرار می‌گیرد، باعث انقباض سلول‌های میواپیتلیال و شیردهی می‌شود: این نمونه‌ای از یک رفلکس عضلانی با منشأ غیر عصبی است.

شاخه‌ها

رشته‌های عضلانی ظریف متعددی به ماهیچه میان‌دنده، ماهیچه زیردنده‌ای، ماهیچه‌های بالابرنده دنده، ماهیچه دندانه‌ای پسین بالایی و ماهیچه عرضی سینه عصب‌رسانی می‌کنند. در جلوی قفسه سینه، برخی از این شاخه‌ها از غضروف‌های دنده‌ای عبور کرده و از یک فضای میان‌دنده‌ای به فضای دیگر می‌روند.

  • شاخه‌های پوستی جانبی (rami cutanei laterales) از عصب‌های میان‌دنده‌ای، تقریباً در نیمه راه بین مهره‌ها و جناغ مشتق می‌شوند؛ آن‌ها ماهیچه میان‌دنده‌ای بیرونی و ماهیچه دندانه‌ای پیشین را سوراخ کرده و به شاخه‌های قدامی و خلفی تقسیم می‌شوند.
  • شاخه‌های قدامی به سمت جانب و بخش جلویی قفسه سینه و پوست حرکت می‌کنند؛ شاخه‌های قدامی عصب چهارم به هاله پستان و پستان عصب‌رسانی می‌کنند؛ شاخه‌های اعصاب پنجم و ششم به سرک‌های بالایی ماهیچه مایل بیرونی شکم عصب می‌دهند.
  • شاخه‌های خلفی به سمت عقب حرکت کرده و به پوست روی کتف و ماهیچه پشتی بزرگ عصب‌رسانی می‌کنند.

شاخه پوستی جانبی دومین عصب میان‌دنده‌ای مانند بقیه به شاخه‌های قدامی و خلفی تقسیم نمی‌شود و عصب میان‌دنده‌ای‌بازویی نامیده می‌شود.

اعصاب سینه‌ای تحتانی: ۷ تا ۱۱

اعصاب سینه‌ای تحتانی: ۱۲

تقسیم قدامی

شاخه پوستی جانبی

شاخه پوستی جانبی آخرین عصب سینه‌ای، بزرگ و تقسیم‌نشده است. این شاخه ماهیچه مایل درونی شکم و ماهیچه مایل بیرونی شکم را سوراخ می‌کند، از روی ستیغ تهیگاهی در جلوی شاخه پوستی جانبی عصب تهیگاهی‌زیرشکمی پایین می‌آید و در پوست بخش جلویی ماهیچه‌های سرینی توزیع می‌شود؛ برخی از رشته‌های آن تا تروکانتر بزرگ استخوان ران امتداد می‌یابند.

تصاویر اضافی

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 Ostrowska, Monika; de Carvalho, Mamede (2015-01-01), Tubbs, R. Shane; Rizk, Elias; Shoja, Mohammadali M.; Loukas, Marios (eds.), "Chapter 34 - Injuries of the Nerves of the Thorax", Nerves and Nerve Injuries (به انگلیسی), San Diego: Academic Press, pp. 525–543, doi:10.1016/b978-0-12-802653-3.00083-x, ISBN 978-0-12-802653-3, retrieved 2020-11-17
  2. 1 2 Hébert-Blouin, Marie-Noëlle; Spinner, Robert J.; Bishop, Allen T.; Shin, Alexander Y. (2012-01-01), Chung, Kevin C.; Yang, Lynda J. -S.; McGillicuddy, John E. (eds.), "CHAPTER 19 - Reconstructive procedures for the upper extremity", Practical Management of Pediatric and Adult Brachial Plexus Palsies (به انگلیسی), Philadelphia: W.B. Saunders, pp. 249–270, doi:10.1016/b978-1-4377-0575-1.00019-8, ISBN 978-1-4377-0575-1, retrieved 2020-11-17
  3. 1 2 3 4 5 Narchi, Patrick; Singelyn, François; Paqueron, Xavier; Nicholls, Barry (2014-01-01), Benzon, Honorio T.; Rathmell, James P.; Wu, Christopher L.; Turk, Dennis C. (eds.), "55 - Truncal Blocks", Practical Management of Pain (Fifth Edition) (به انگلیسی), Philadelphia: Mosby, pp. 745–754.e2, doi:10.1016/b978-0-323-08340-9.00055-4, ISBN 978-0-323-08340-9, retrieved 2020-11-17
  4. Ramsaroop L, Partab P, Singh B, Satyapal KS. Thoracic origin of a sympathetic supply to the upper limb: the 'nerve of Kuntz' revisited. J Anat. 2001;199:675Y682
  5. Marhold F, Izay B, Zacherl J, Tschabitscher M, Neumayer C. Thoracoscopic and anatomic landmarks of Kuntz's nerve: implications for sympathetic surgery. Ann Thorac Surg. 2008;86:1653Y1658.