علی ارسلان خان

علی بن موسی بای‌تاش بن ستوق (درگذشتهٔ ۹۹۸ میلادی) ششمین «خاقان بزرگ» قراخانيان و از فرمانروایان برجستهٔ کاشغر در سدهٔ چهارم هجری/دهم میلادی بود. وی از شاخهٔ علی‌تبار خاندان قراخانی بود و در گسترش اسلام در آسیای میانه جايگاهی پررنگ داشت.

علی ارسلان‌خان فرزند موسی بای‌تاش بغرا خان و از شاخهٔ علی‌تبار خاندان قراخانیان بود. او در جايگاه خاقان بزرگ در کاشغر فرمانروايی می‌کرد و چيرگی فراوانی در آن سرزمين داشت. در همین زمان، حسن بن سلیمان بغرا خان نیز در جايگاه خاقان کوچک در بلخ فرمانروایی می‌کرد.

وی در دوران فرمانروايی اش برای گسترش اسلام در قلمرو خویش تلاش نمود و در جنگ‌های دینی در برابر ختن، که يك فرمانروايی بودایی داشت، شرکت کرد. در یکی از این نبردها در نزدیکی یانگی‌حصار کشته شد و در نوشته های اسلامی با نام «شهید» یاد شده‌است.

از علی ارسلان‌خان دست‌کم دو فرزند به‌نام‌های نصر بن علی و احمد توغان‌خان شناخته شده‌اند. نصر بن علی پس از مرگ پدرش جانشین او شد و فرمانروايی شاخهٔ علی‌تبار را در فرارود پی گرفت.

گرچه جايگاه خاكسپاری او روشن نیست كه درست كجاست، ولی بر پايه برخی بن مايه ها، آرامگاهش در یانگی‌حصار جای دارد و در ياد مردم سرزمين با نام نخستین فرمانروای شهید ترک مسلمان جایگاهی ویژه دارد.

• Barthold, V. V. *Turkestan Down to the Mongol Invasion*. Translated by H. A. R. Gibb. London: Luzac & Co, 1928.
• Golden, Peter B. *An Introduction to the History of the Turkic Peoples*. Otto Harrassowitz, 1992.
• Bregel, Yuri. *An Historical Atlas of Central Asia*. Brill, 2003.
• ویکی‌پدیای روسی، Арслан-хан، بازیابی‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۲۵.