علی طرخانی

علی حاجی ترخانی (زاده ۱۳۰۳ در تهران – درگذشته ۱۳۷۲ در دمشق)^[۱] از بازاریان مذهبی تهران بود. او در سی‌ام بهمن ۱۳۵۷ طی حکمی از طرف سید روح‌الله خمینی، رهبر ایران، به همراه هفت نفر دیگر اداره امور اتاق بازرگانی ایران را در دست گرفتند.^[۲] او مدیریت امور اجرایی اتاق را برعهده داشت.^[۳] طرخانی در سال ۱۳۳۱ به عنوان اولین شهردار کرج انتخاب شد و در دهه سی شمسی دو بار شهردار کرج بود.^[۴] حاجی ترخانی در تجارت روغن و قند و شکر در بازار تهران فعالیت نموده است.^[۵]

وی یکی از مدیران موفق در عرصه مدیریت پیش و پس از انقلاب بوده که پیش از انقلاب در فعالیت‌های انقلابی نیز مشارکت داشت. او به فرمان روح‌الله خمینی اختیار اموال هژبر یزدانی را به اتفاق دو بازاری دیگر (اسدالله عسگراولادی و حبیب‌الله شفیق) در دست گرفت.^[۶] وی رسیدگی به اموال هژبر را به عهده داشت، در پیام خمینی به وی آمده‌است: «جناب آقای حاج علی طرخانی – ایدة ا… تعالی، جنابعالی به اتفاق آقایان حاج اسدا… عسگر اولادی و حاج حبیب‌الله شفیق مأموریت دارید که آنچه از دارایی و مستغلات و زمینهای کشاورزی و تأسیسات دامداری به نام هژبر یزدانی می‌باشد، همه را در اختیار گرفته و حفاظت کنید و آنچه را ممکن است فروخته و به صورت نقد درآورید و به حسابی بنام سه نفری واریز نموده تا بعداً در مورد آن تصمیم اتخاذ شود.»^[۷] بدلایل دیگری (سهام کارخانه شهد خوی) حاجی ترخانی نیز یکی از ۵۳ نفری شد که طبق بند ب قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران مصوب شورای انقلاب قسمتی از اموالش مصادره شد.^{[۸][۹][۱۰]} از وی و خاندان بزرگ حاجی ترخانی مجموعه موقوفات عام بزرگ و مختلفی با نیات مختلف به جای مانده‌است.^[۱۱]

علی حاجى ترخانى برادر کوچکتر کاظم حاجی ترخانى و برادر بزرگتر محمد تقى حاجى ترخانى و پسردایی علینقی و تقی خاموشی بود. محمدتقی حاج طرخانی که علاوه بر تجارت، فعالیت سیاسی نیز داشت در دهه ۱۳۵۰ به دست گروه فرقان ترور شد.^[۱۲]

عموى وى، میرزا جوادآقا تهرانی (حاجی ترخانی) (زاده ۱۲۸۳ تهران و درگذشته ۱۳۶۸ مشهد) عالمی ربانی و از معاریف علمای خراسان و حوزه علمیه مشهد بود. ایشان در سال ۱۳۵۸ از سوی مردم خراسان به عنوان عضو مجلس خبرگان قانون اساسی برگزیده شد.^[۱۳] پدر ايشان حاج اقا رضا شاهپوری (حاجى ترخانى) بود كه از طرف ايت الله بروجردى ساخت مسجد اعظم قم را بر عهده داشت.^[۱۴] از نوادگان علی حاجی ترخانی، علیرضا حاجی‌ترخانی از فعالان شاخص حوزه وقف و امور عام‌المنفعه در استان البرز است. وی مدیر اجرایی موقوفه عام گلشهر و متولی موقوفه شهدا در کرج است؛ موقوفه شهدا موقوفه‌ای است که توسط حاج کاظم حاجی‌ترخانی ایجاد شده و شامل بیش از ۱۲۰۰ واحد مسکونی برای اسکان خانواده‌های شهدا در کرج است. علیرضا حاجی‌ترخانی در زمینه مدیریت موقوفات، فعالیت‌های خیریه و صیانت حقوقی از املاک وقفی فعالیت دارد.^[۱۵]

• نگاهی به تغییر شیوه سرمایه‌داری در ایران مجله الکترونیکی ویستا