فدروس (حکایت‌نویس)

فدروس، حکاکی ۱۷۴۵

گایوس یولیوس فدروس (به یونانی باستان: Φαῖδρος؛ Phaîdros) یا فدر (حدود ۱۵ پیش از میلاد – حدود ۵۰ میلادی) حکایت‌نویس رومی سده یکم میلادی و نخستین کسی بود که مجموعه‌ای از حکایت‌های ازوپ را به نظم لاتین درآورد. از زندگی او هیچ اطلاعات مستند مستقیمی در دست نیست و آنچه می‌دانیم تنها از خلال اشعارش قابل استنباط است؛ آثارش در دوران باستان پسین نیز کمتر مورد اشاره قرار گرفته بود. اهمیت او، هم به‌عنوان نویسنده و هم در انتقال حکایت‌ها، تا زمان کشف چند دستنویس ناقص در دوران رنسانس و پس از آن شناخته نشد.

نوشته‌ها

مجموعه‌ای از حکایت‌های ازوپی که توسط دمتریوس فالرومی گردآوری شده بود، احتمالاً منبع اصلی فدروس بوده‌است.[۱] فدروس خود در دیباچهٔ کتاب اول می‌گوید که «ازوپ» منبع اوست، و به احتمال زیاد کتاب دمتریوس همان چیزی است که او ازوپ معتبر و کانونی می‌دانسته؛ در تمایز با حکایت‌هایی که از منابع دیگر گرفته یا خود ابداع کرده و آن‌ها را «ازوپی در نوع، اما نه از ازوپ» می‌نامد.[۲][۳] مجموعهٔ دمتریوس کتاب‌راهنمایی از مواد بود که نویسندگان و سخنرانان می‌توانستند آن را برای بیان مطلبی در قالب اثری از گونهٔ دیگر تطبیق دهند.[۴][۵] فدروس با ارتقای حکایت به گونه‌ای مستقل که به خودی خود و نه به عنوان ضمیمهٔ نوع دیگری از اثر خوانده می‌شد، شکل نوینی از ادبیات ظریف پدیدآورد.[۶][۷][۱] حکایت ازوپی به سنت در نثر نوشته می‌شد؛ پیش از فدروس برخی حکایت‌های منظوم در آثاری از گونه‌های دیگر گنجانده شده بودند، اما او نخستین مؤلف به زبان لاتین یا یونانی است که کتاب‌های کاملی از حکایت‌های منظوم منتشر کرد.[۸][۹] وزن اشعار فدروس سناریوس یامبیک است و بسیار منظم.[۱]

هدف نویسنده در آغاز این بود که به پیروی از ازوپ اثری بیافریند که «آدمی را به شادی وادارد و با پند خردمندانه هشدار دهد».[۱۰] اما با پیشرفت اثر، دامنهٔ دید خود را گسترش داد و اکنون ادعا می‌کرد که مطالب ازوپی را «پالایش» می‌دهد و حتی بر آن می‌افزاید. در کتاب‌های بعدی حکایاتی از رویدادهای رومی بسیار پس از دورانِ ازوپ می‌یابیم، مانند «تیبریوس و برده» (II.5) و «آگوستوس و همسر متهم» (III.9)، و نیز پاسخ شخصی شاعر به بدخواهان حسود (IV.21)؛ همچنین لطیفه‌هایی وجود دارد که در آن‌ها ازوپ از سنت زندگی‌نامه‌ای متأخر ظاهر می‌شود (II.3؛ III.3؛ IV.5؛ app. 9؛ app. 20). سرانجام او در خاتمهٔ کتاب پنجم میان مضمون و شیوه تمایز می‌گذارد و می‌گوید:

به شیوهٔ ازوپ می‌نویسم، نه به نامش،
و بیشتر، مضمون را از آنِ خود می‌دانم.
گرچه بخشی کوتاه از ازوپ باشد،
بیشتر از ابداع خویش می‌نویسم،
سبک کهن است اما مضمون نو.[۱۱]

او همچنین با بازتاب دادن نویسندگان شناخته‌شده و مورد احترام، جایگاهی برای خود در سنت ادبی لاتین ادعا می‌کند. با این حال شایان توجه است که هرجا فدروس و هوراس، شاعر اندکی پیش از او، یک حکایت را با مضامین طنزآمیز تطبیق داده‌اند، اغلب از روایت‌های متفاوتی استفاده کرده‌اند. در هوراس یک کلاغ (cornicula) موضوع پرنده‌ای با پرهای قرضی است؛ در فدروس یک زاغ (graculus) است. در مورد اسبی که آزادی‌اش را از دست داد، فدروس آن را با گراز در ستیز نشان می‌دهد و هوراس با گوزن. در روایت قورباغه و گاو نیز با هم توافق ندارند. هوراس از داستانی که در منابع یونانی آمده پیروی می‌کند؛ انگیزهٔ قورباغه در فدروس متفاوت است، و این روایت اوست که مارشال بعدها از آن پیروی می‌کند.[۱۲] افزون بر این، فدروس با پیروی از الگوی ازوپ، بردهٔ آزادشده، طنز تندتری دارد و «کارکرد کهن حکایت را به مثابهٔ بیان مردمی در برابر طبقات مسلط» بازمی‌گرداند.[۱۳] منتقدی دیگر اشاره می‌کند که «حکایت ازوپی از نخستین خاستگاه‌هایش موجودیتی سیاسی بوده‌است، و فدروس (که الگوی لافونتن بود)، هرچند آشکارا براندازتر، ادعا دارد که نخستین شاعر طنزپرداز پرولتاریایی است».[۱۴]

منابع

  • Perry, B. E. (1962). "Demetrius of Phalerum and the Aesopic Fables". Transactions and Proceedings of the American Philological Association. 93: 287–346. doi:10.2307/283766. JSTOR 283766. Retrieved April 17, 2023.
  • Goodyear, F. R. D. (1982). "Early Principate: Minor Poetry". Cambridge History of Classical Literature. Vol. 2: Latin Literature. Cambridge University Press. pp. 624–6.
  • Albrecht, Michael von, A History of Roman Literature (Leiden: Brill, 1997), pp. 1002–7
  • Rev. Frederick Toller, A Poetical Version of the Fables of Phædrus (London: J. and C. Mozley, 1854)
  • Champlin, Edward (2005). "Phaedrus the Fabulous". The Journal of Roman Studies. 95: 97–123. JSTOR 20066819.
  • Rev. Frederick Toller, A Poetical Version of the Fables of Phædrus (London: J. and C. Mozley, 1854)
  • Adrados, Francisco Rodríguez (2000). "Phaedrus". History of the Graeco-Latin Fable. Vol. II. Translated by Ray, Leslie A. Leiden: Brill. pp. 119–174. doi:10.1163/9789004351127_004. ISBN 9789004351127.
  1. 1 2 3 Schiesaro 2012
  2. ↑ Perry 1962‌ p. 326
  3. ↑ Perry 1965‌ p. lxxxiv
  4. ↑ Perry 1962‌ p. 340
  5. ↑ Perry 1965‌ pp. xi–xiii
  6. ↑ Perry 1965‌ pp. xc–xci
  7. ↑ Goodyear 1982‌ p. 624
  8. ↑ Albrecht 1997‌ p. 1003
  9. ↑ Mayer 2005‌ p. 65
  10. ↑ I prol. 3–4
  11. ↑ Toller 1854‌ p. 217
  12. ↑ Champlin 2005‌ pp. 117–18
  13. ↑ Adrados 2000‌ p. 173
  14. ↑ Anne Becher, "Phaedrus, a new found yet ancient author", Paradigm 23 (July, 1997)

پیوند به بیرون

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به فدروس (حکایت‌نویس) در ویکی‌گفتاورد موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.