فراماراتن
 دوندگان فراماراتن در مسابقهٔ دشت ۲۰۱۱ در مجموعهٔ ۴ دشت رقابت می‌کنند. | |
| بالاترین نهاد ورزشی | دو و میدانی جهانی |
|---|---|
| مسابقات قهرمانی جهان | ۱۹۸۷–اکنون |
فراماراتن یا اولتراماراتن (به انگلیسی: Ultramarathon) به هر مسابقهٔ دو گفته می‌شود که مسافتی طولانی‌تر از مسافت استاندارد ماراتن، یعنی ۴۲٫۱۹۵ کیلومتر (۲۶٫۲۲ مایل)، داشته باشد. به رشتهٔ ورزشی و فعالیت مربوط به شرکت در این مسابقات نیز دوهای فوق‌استقامت یا اولترا رانینگ گفته می‌شود. فراماراتن‌ها در مسافت‌ها، مسیرها و قالب‌های گوناگون برگزار می‌شوند و ممکن است در جاده، مسیرهای خاکی و کوهستانی، پیست یا ترکیبی از این محیط‌ها برگزار شوند.[۱][۲]
تعریف و قالب مسابقات
فراماراتن‌ها را می‌توان به دو گروه اصلی تقسیم کرد: مسابقاتی که در آنها مسافت از پیش تعیین شده است و مسابقاتی که مدت زمان مشخصی دارند. در نوع نخست، همهٔ شرکت‌کنندگان باید مسافت تعیین‌شده را طی کنند؛ نمونه‌هایی از این قالب، مسابقات ۵۰ کیلومتر و ۱۰۰ کیلومتر هستند. در نوع دوم، زمان مسابقه از پیش تعیین می‌شود و برنده کسی است که در پایان زمان مقرر بیشترین مسافت را طی کرده باشد؛ مسابقات ۶، ۱۲، ۲۴ و ۴۸ ساعته از نمونه‌های این قالب هستند.[۳]
مسافت‌های ۵۰ کیلومتر، ۱۰۰ کیلومتر، ۵۰ مایل و ۱۰۰ مایل از رایج‌ترین قالب‌های فراماراتن هستند. علاوه بر این، مسابقات چندروزه و رویدادهایی با مسافت‌های بسیار طولانی نیز برگزار می‌شوند. در برخی مسابقات چندروزه، رقابت به چند مرحله تقسیم می‌شود و شرکت‌کنندگان در فاصلهٔ مراحل فرصت استراحت دارند.[۴]
تاریخچه
دوهای مسافت‌های بسیار طولانی سابقه‌ای قدیمی دارند، اما فراماراتن مدرن به‌تدریج در اواخر سدهٔ نوزدهم و سدهٔ بیستم شکل گرفت. مسابقات چندروزهٔ دو در اواخر سدهٔ نوزدهم، به‌ویژه مسابقات شش‌روزه، از نخستین نمونه‌های سازمان‌یافتهٔ رقابت‌های فوق‌استقامت بودند. در دهه‌های پایانی سدهٔ بیستم نیز مسابقات جاده‌ای ۱۰۰ کیلومتر در اروپا رواج بیشتری پیدا کردند.[۵]
یکی از رویدادهای تاریخی مهم در دوهای فوق‌استقامت، ماراتن کامرادس در آفریقای جنوبی است که نخستین دورهٔ آن در سال ۱۹۲۱ برگزار شد. این مسابقه که میان شهرهای پیتِرماریتزبورگ و دوربان برگزار می‌شود، به ابتکار ویک کلافام، کهنه‌سرباز جنگ جهانی اول، شکل گرفت و از قدیمی‌ترین مسابقات فراماراتن جاده‌ای جهان به‌شمار می‌رود.[۶]
سازمان‌های بین‌المللی
انجمن بین‌المللی دوندگان فوق‌استقامت (IAU) در ۲۲ آوریل ۱۹۸۴ در اتریش تأسیس شد. هدف این سازمان ایجاد ساختاری بین‌المللی برای توسعه و سازمان‌دهی دوهای فوق‌استقامت، استانداردسازی مقررات مسابقات و فراهم کردن امکان رقابت دوندگان در سطح بین‌المللی بود. IAU تحت حمایت دو و میدانی جهانی فعالیت می‌کند.[۷]
IAU مسابقات قهرمانی جهان در رشته‌هایی مانند ۵۰ کیلومتر، ۱۰۰ کیلومتر و ۲۴ ساعت را سازمان‌دهی می‌کند و برای برخی دیگر از قالب‌های فراماراتن نیز نظام ثبت رکوردهای جهانی دارد.[۸]
مسابقات ۵۰ و ۱۰۰ کیلومتر
مسابقات ۵۰ و ۱۰۰ کیلومتر از مهم‌ترین قالب‌های رسمی فراماراتن هستند. دو و میدانی جهانی برای مسابقات جاده‌ای خود، علاوه بر ماراتن، مسافت‌های ۵۰ و ۱۰۰ کیلومتر را نیز در میان رویدادهای قابل ثبت و بررسی قرار می‌دهد و برای معتبر بودن عملکردها، شرایطی مانند اندازه‌گیری رسمی مسیر و رعایت مقررات مسابقه را تعیین کرده است.[۹]
انجمن بین‌المللی دوندگان فوق‌استقامت، مسابقهٔ ۱۰۰ کیلومتر را یکی از مهم‌ترین رشته‌های فراماراتن می‌داند. رکوردهای جهانی ۵۰ و ۱۰۰ کیلومتر، در صورت رعایت الزامات مربوط به مقررات و شرایط مسابقه، توسط دو و میدانی جهانی به رسمیت شناخته می‌شوند.[۱۰]
مسابقات زمان‌محور
در مسابقات زمان‌محور، هدف اصلی طی کردن بیشترین مسافت در مدت زمانی مشخص است. مسابقات ۶، ۱۲، ۲۴ و ۴۸ ساعته از مهم‌ترین انواع این مسابقات هستند. این رویدادها معمولاً در پیست یا مسیرهای حلقه‌ای برگزار می‌شوند تا اندازه‌گیری مسافت و دسترسی به ایستگاه‌های امدادی آسان‌تر باشد، هرچند برخی مسابقات در جاده یا مسیرهای طبیعی برگزار می‌شوند.[۱۱]
در مسابقهٔ ۲۴ ساعته، شرکت‌کنندگان تلاش می‌کنند در طول ۲۴ ساعت بیشترین مسافت ممکن را طی کنند. این مسابقات ممکن است در مسیرهای حلقه‌ای یک یا چند کیلومتری یا در پیست برگزار شوند.[۱۲]
مسیرها و محیط برگزاری
فراماراتن‌ها از نظر نوع مسیر تنوع زیادی دارند. برخی در جاده‌های آسفالته برگزار می‌شوند، در حالی که برخی دیگر در مسیرهای خاکی، جنگلی، کوهستانی یا بیابانی برگزار می‌شوند. مسابقات مسیرهای طبیعی و کوهستانی ممکن است علاوه بر مسافت، دارای اختلاف ارتفاع قابل‌توجه و شرایط فنی دشوار باشند.[۱۳]
برخی فراماراتن‌ها نیز چندمرحله‌ای هستند و شرکت‌کنندگان مسافت کلی مسابقه را در چند روز طی می‌کنند. در این نوع مسابقات، مدیریت انرژی، تغذیه، استراحت و زمان خواب در کنار توانایی دویدن اهمیت زیادی دارد.[۱۴]
تجهیزات و پشتیبانی
تجهیزات مورد نیاز در فراماراتن به طول و نوع مسیر و شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد. کفش مناسب، لباس متناسب با شرایط محیط، آب و مواد غذایی و تجهیزات لازم برای مقابله با تغییرات آب‌وهوا از ملزومات رایج هستند. در مسابقات طولانی‌تر یا مسیرهای دشوار، دوندگان ممکن است از گروه پشتیبانی یا تجهیزات اضافی استفاده کنند.
ایستگاه‌های امداد و تأمین آب و مواد غذایی بخش مهمی از بسیاری از مسابقات فراماراتن هستند. در مسابقات طولانی، نحوهٔ مصرف مایعات و انرژی و تنظیم سرعت می‌تواند تأثیر مستقیمی بر توانایی ورزشکار برای ادامهٔ مسابقه داشته باشد.
رکوردهای جهانی
رکوردهای فراماراتن بر اساس نوع مسابقه و مسافت یا مدت زمان آن ثبت می‌شوند. دو و میدانی جهانی رکوردهای جهانی ۵۰ و ۱۰۰ کیلومتر را تحت مقررات خود به رسمیت می‌شناسد. IAU نیز رکوردهای جهانی برخی قالب‌های دیگر از جمله ۶، ۱۲، ۲۴ و ۴۸ ساعت و ۵۰ و ۱۰۰ مایل را ثبت و بررسی می‌کند.[۱۵]
برای تأیید برخی رکوردها، عملکرد ورزشکار باید در مسابقه‌ای انجام شده باشد که الزامات مربوط به اندازه‌گیری مسیر، مقررات مسابقه و کنترل دوپینگ را رعایت کند. مقررات IAU برای ثبت رکوردهای جهانی همچنین شرایط مربوط به تجهیزات و کفش را مشخص می‌کند.[۱۶]
مسابقات و رویدادهای شناخته‌شده
از مهم‌ترین مسابقات فراماراتن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
ماراتن کامرادس در آفریقای جنوبی اسپارتاتلون در یونان وسترن استیتس ۱۰۰ در ایالات متحده آمریکا اولترا-تریل دو مون‌بلان (UTMB) در فرانسه، ایتالیا و سوئیس ماراتن دو سابل در صحرای صحرا بدواتر اولتراماراتن در ایالات متحده آمریکا ترنس‌گرن‌کاناریا در اسپانیا ترانس‌وولکانیا در اسپانیا
فراماراتن‌ها ممکن است به‌صورت جاده‌ای، مسیر طبیعی، کوهستانی، بیابانی یا چندمرحله‌ای برگزار شوند و سطح دشواری آنها به عواملی مانند طول مسیر، اختلاف ارتفاع، وضعیت سطح زمین و شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد.
بهترین اجراهای جهانی IAU
بهترین‌های IAU جهان به شرح زیر است[۱۷]
مردان
| رویداد | رکورد | ورزشکار | تاریخ | محل |
|---|---|---|---|---|
| ۵۰ کیلومتر | ۲:۴۳:۳۸ |  تامپسون ماگاوانا (RSA) |
۱۲ آوریل ۱۹۸۸ | کلارمونت، آفریقای جنوبی |
| ۱۰۰ کیلومتر | ۶:۰۹:۱۴ |  نااو کازامی (JPN) |
۲۴ ژوئن ۲۰۱۸ | یوبتسو-ساروما-توکورو، ژاپن |
| ۱۰۰ مایل | ۱۱:۲۸:۰۳ |  اولگ خاریتونوف (RUS) |
۲۰ اکتبر ۲۰۰۲ | .svg.png){kind=small} لندن، انگلستان |
| ۱۰۰۰ کیلومتر | ۵ روز ۱۶:۱۷:۰۰ |  یانیس کوروس (GRE) |
۲۶ نوامبر - ۲ دسامبر ۱۹۸۴ | .svg.png){kind=small} کولاک، استرالیا |
| ۱۰۰۰ مایل | ۱۰ روز ۱۰:۳۰:۳۶ | یانیس کوروس (GRE) |
۲۰–۳۰ مه ۱۹۸۸ |  شهر نیویورک، ایالات متحده آمریکا |
| ۶ ساعت | ۹۷٫۲۰۰ کیلومتر | دونالد ریچی (GBR) |
۲۸ اکتبر ۱۹۷۸ | لندن، انگلستان |
| ۱۲ ساعت | ۱۶۳٫۷۸۵ کیلومتر | زک بیتر (USA) |
۱۴ دسامبر ۲۰۱۳ | ققنوس، آمریکا |
| ۲۴ ساعت | ۳۰۳٫۵۰۶ کیلومتر | یانیس کوروس (GRE) |
۴–۵ اکتبر ۱۹۹۷ | آدلاید، استرالیا |
| ۴۸ ساعت | ۴۷۳٫۴۹۵ کیلومتر | یانیس کوروس (GRE) |
۳–۵ مه ۱۹۹۶ |  سورگرس، فرانسه |
| ۶ روز | ۱۰۳۶٫۸۰۰ کیلومتر | یانیس کوروس (AUS) [الف] |
۲۰–۲۶ نوامبر ۲۰۰۵ | کولاک، استرالیا |
- ↑ کوروس در بخشی از فعالیت خود در دوندگی تابعیت استرالیا را داشت. ملیت‌ها در اینجا به شرح جدول سوابق IAU است.
زنان
| رویداد | رکورد | ورزشکار | تاریخ | محل |
|---|---|---|---|---|
| ۵۰ کیلومتر | ۳:۰۷:۲۰ | آلیسون دیکسون (GBR) |
۱ سپتامبر ۲۰۱۹ |  برازوف، رومانی |
| ۱۰۰ کیلومتر | ۶:۳۳:۱۱ | تومو آبه (JPN) |
۲۵ ژوئن ۲۰۰۰ | یوبتسو-ساروما-توکورو، ژاپن |
| ۱۰۰ مایل | ۱۲:۴۲:۴۰ | کامیل هرون (USA) |
۱۱ نوامبر ۲۰۱۷ | وین، ایلی، ایالات متحده آمریکا |
| ۱۰۰۰ کیلومتر | ۷ روز ۱۶:۰۸:۳۷ |  پولا مایرار (AUT) |
۲۹ سپتامبر -۶ اکتبر ۲۰۰۲ | شهر نیویورک، ایالات متحده آمریکا |
| ۱۰۰۰ مایل | ۱۲ روز ۱۴:۳۸:۴۰ |  ساندرا باریک (NZL) |
۱۶–۲۸ اکتبر ۱۹۹۱ | شهر نیویورک، ایالات متحده آمریکا |
| ۶ ساعت | ۸۵٫۴۹۲ کیلومتر |  Nele Alder-Baerens (GER) |
۱۱ مارس ۲۰۱۷ | مونستر، آلمان |
| ۱۲ ساعت | ۱۴۹٫۱۳۰ کیلومتر | Camille Herron (USA) |
۹–۱۰ دسامبر ۲۰۱۷ | ققنوس، آریزونا، ایالات متحده آمریکا |
| ۲۴ ساعت | ۲۷۰٫۱۱۶ کیلومتر | Camille Herron (USA) |
۲۶–۲۷ اکتبر ۲۰۱۹ | آلبی، فرانسه |
| ۴۸ ساعت | ۳۹۷٫۱۰۳ کیلومتر | Sumie Inagaki (JPN) |
۲۱–۲۳ مه ۲۰۱۰ | سورگرس، فرانسه |
| ۶ روز | ۸۸۳٫۶۳۱ کیلومتر | Sandra Barwick (NZL) |
۱۸–۲۴ نوامبر ۱۹۹۰ | کمپبل تاون، استرالیا |
جستارهای وابسته
- دوی تپه‌ای
- دوی کوهستانی سبک
- دوی طولانی
- دوی کوهستان
- فهرست فراماراتن‌ها
منابع
- ↑ «Ultra Running». World Athletics.
- ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Ultramarathon». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
- ↑ «Ultra Running». World Athletics.
- ↑ «Disciplines». International Association of Ultrarunners.
- ↑ «Beyond the Marathon the early years of IAU». International Association of Ultrarunners. ۱۸ آوریل ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Comrades Marathon is now an IAU Gold Label Race». International Association of Ultrarunners. ۳۰ ژوئن ۲۰۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «IAU celebrate 40th anniversary». International Association of Ultrarunners. ۹ آوریل ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Ultra Running». World Athletics.
- ↑ «Certified road events». World Athletics.
- ↑ «100 K». International Association of Ultrarunners.
- ↑ «Ultra Running». World Athletics.
- ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «24-hour run». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
- ↑ «Ultra Running». World Athletics.
- ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Multiday race». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
- ↑ «IAU World Records». International Association of Ultrarunners. ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «IAU World Records». International Association of Ultrarunners.
- ↑ "IAU Records" (PDF).
پیوند به بیرون
- The history of ultrarunning
- Toughest 100 mile Ultramarathons World's toughest 100-mile ultramarathons
- Top 10 Toughest Ultramarathons World's hardest ultramarathons to run
- TheUltraMarathon.com Ultrarunning Images & Information by Robert Orcutt
- ULTRAmarathonRunning.com Global ultramarathon calendar
- RunUltra.co.uk Global ultramarathon calendar with runner reviews
- Kevin Sayers UltRunR Site Ken Sayer's Ultra running site
- Patagonian International Marathon Official website {en}
- The Atacama Crossing Official web site بایگانی‌شده در ۸ ژوئیه ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine
- Ultrarunner New Zealand
- 3100 Mile Race website
- Official ITRA website
- Ultra running at IAAF web site
- Ultramarathon Running Store
- 6633 Artic Ultra Race website
- دو استقامت