فرانتس فون پائولا
فرانتس فون پائولا گرویتیوزن (19 مارس 1774 - 21 ژوئن 1852) پزشک و اخترشناس اهل بایرن بود. او پیش از آنکه در سال 1826 استاد اخترشناسی در دانشگاه مونیخ شود، به تدریس دانشجویان پزشکی می‌پرداخت.
در دوران تحصیل و آموزش پزشکی، او به ویژه به خاطر پژوهش‌هایش در زمینۀ دستگاه ادراری و سنگ‌شکنی شناخته شد. او روش‌هایی ایمن‌تر برای خارج کردن سنگ‌های مثانه از راه مجرا پیشنهاد داد و ابزارهایی ساخت که الگو برای دستگاه‌های بعدی شدند.
مانند بسیاری از پیشینیان و هم‌عصران او گرویتیوزن باور داشت که ماهِ زمین قابل سکونت است. او بارها سطح ماه را رصد کرد و برای باورش دلایلی ارائه داد. از جمله در سال 1824 اعلام کرد که شهری را در نواحی ناهموار شمال دهانۀ «شروتر» کشف کرده و آنرا «وال ورک» نامیده است. این ناحیه شامل رشته‌کوه‌هایی تقریباً خطی است که شکلی شبیه استخوان ماهی دارند و در تلسکوپ شکستی کوچک او، همچون بناهایی با خیابان جلوه می‌کردند. او مشاهداتش را منتشر کرد اما با شک و تردیدِ شدید اخترشناسان دیگر روبرو شد و ادعاهایش با ابزارهای نیرومندتر به آسانی رد گردید. با این حال، گرویتیوزن نخستین کسی بود که پیشنهاد کرد دهانه‌های ماه در اثر برخورد سیارک‌ها پدید آمده‌اند.
او همچنین به دلیل کشف روشنایی‌های درخشان در لبه‌های هلال سیارۀ زهره مشهور است. او این پدیده را چنین توضیح می‌داد که جنگل‌های سیارۀ زهره به علت نزدیکی این سیاره به خورشید بسیار سریع‌تر از جنگل‌های برزیل رشد می‌کنند و در نتیجه، ساکنان زهره جشن‌های آتش برگزار می‌کنند و در آن مقادیر عظیمی از گیاهان را می‌سوزانند.
گرویتیوزن کمی پیش از مرگش در خانه‌ای واقع در شمارۀ 24 خیابان برینر در مونیخ زندگی می‌کرد. دهانه‌ای روی ماه به نام «گرویتیوزن» به افتخار او نام‌گذاری شده است. نام او و نظریاتش همچنین در یکی از «کارهای اخلاقی کوچک» جاکومو لئوپاردی با عنوان «گفتگوی زمین و ماه» یاد شده است. از او در کتاب «از زمین تا ماه» اثر ژول ورن نیز نام برده شده است.
منبع
- ویکی‌پدیای انگلیسی، «Franz von Paula Gruithuisen» آخرین ویرایش 1 جولای 2025، 02:07.