فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی

فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی
Академия наук Советского Союза
کوته‌نوشتАН СССР
نام پسینفرهنگستان علوم روسیه
بنیان‌گذاری۱۹۲۵
انحلال۱۹۹۱
گونهمؤسسه علمی
ستادمسکو
زبان‌های رسمی
روسی

فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی از سال ۱۹۲۵ تا ۱۹۹۱ بالاترین نهاد علمی اتحاد جماهیر شوروی بود. این فرهنگستان دانشمندان برجسته کشور را گرد هم می‌آورد و مستقیماً تابع شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی (تا سال ۱۹۴۶ شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی) بود.

در سال ۱۹۹۱، با فرمان رئیس‌جمهور جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه، فرهنگستان علوم روسیه بر اساس فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی ایجاد شد.

تاریخچه

تأسیس فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی

فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی با قطعنامه کمیته اجرایی مرکزی و شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی مورخ ۲۷ ژوئیه ۱۹۲۵، بر اساس فرهنگستان علوم روسیه (قبل از انقلاب فوریه - فرهنگستان علوم امپراتوری سن پترزبورگ) تشکیل شد. در سال‌های اول روسیه شوروی، مؤسسه فرهنگستان علوم به‌طور مبهم به عنوان یک مرکز آموزش علمی بسته و نخبه‌گرایانه تلقی می‌شد. با این حال، در سال ۱۹۱۸، پس از مذاکرات با رهبری وقت فرهنگستان علوم، که قبلاً از «امپراتوری» به «روسی» تغییر نام داده بود، همکاری با دولت جدید آغاز شد. تأمین مالی فرهنگستان به کمیساریای خلق برای آموزش و کمیسیون مرکزی بهبود زندگی دانشمندان واگذار شد. در سال ۱۹۲۵، دویستمین سالگرد آن به‌طور رسمی جشن گرفته شد. منشور جدیدی برای این تاریخ تصویب شد.

اولین رئیس فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، دانشمند و زمین‌شناس مشهور، الکساندر کارپینسکی بود که پیش از این ریاست فرهنگستان علوم روسیه را بر عهده داشت.

تلاش‌ها برای ایجاد کنترل دولتی و حزبی بر فرهنگستان که قبلاً مستقل بود، از اواسط دهه ۱۹۲۰ آغاز شد: در سال ۱۹۲۵، فرهنگستان تابع شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی شد و در سال ۱۹۲۸، تحت فشار مقامات، تعدادی از اعضای جدید کمونیست به آن منصوب شدند.

در ژانویه ۱۹۲۹، دانشگاهیان با قاطعیت سه نامزد کمونیست، ولادیمیر فریچه، نیکولای لوکین و آبرام دبورین، که برای فرهنگستان علوم کاندید شده بودند را شکست دادند، اما در ماه فوریه، تحت فشار شدید، مجبور شدند در تصمیم خود تجدید نظر کنند.

در سال ۱۹۲۹، یک کمیسیون دولتی به ریاست یوری پتروویچ فیگاتنر برای «پاکسازی» فرهنگستان به لنینگراد اعزام شد. در ژوئن-دسامبر ۱۹۲۹، با تصمیم این کمیسیون، ۱۲۸ کارمند تمام وقت (از ۹۶۰ نفر) و ۵۲۰ کارمند فوق‌حرفه‌ای (از ۸۳۰ نفر) از فرهنگستان علوم اخراج شدند. سرگئی اولدنبورگ در پایان اکتبر ۱۹۲۹ از سمت دبیر دائمی فرهنگستان برکنار شد و از استقلال خود دفاع کرد. پس از آن، نهادهای حزبی-دولتی کنترل کامل بر فرهنگستان برقرار کردند. هیئت رئیسه جدید فرهنگستان علوم انتخاب شد. حتی قبل از این، در ۲۵ فوریه ۱۹۲۹، دفتر سیاسی تصمیم ویژه‌ای صادر کرد: الکساندر کارپینسکی به عنوان رئیس، گلب کرژیژانوفسکی، نیکولای مار و ولادیمیر کوماروف به عنوان معاونان رئیس و ویاچسلاو ولگین به عنوان دبیر دائمی.[۱] بنابراین، برای اولین بار در رویه فرهنگستان علوم، هسته رهبری آن به‌طور دستوری در جلسه بالاترین نهاد حزبی منصوب شد و متعاقباً به‌طور خودکار در مجمع عمومی تأیید شد و این امر همچنین به سابقه‌ای برای رویه‌های بعدی تبدیل شد.[۲]

انتقال سازمان به مسکو و توسعه بیشتر

ساختمان هیئت رئیسه فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در مسکو (کاخ اسکندریه) از سال ۱۹۳۴. عکس قبل از سال ۱۹۴۰ گرفته شده است.

در سال ۱۹۳۴، هیئت رئیسه فرهنگستان و ۱۴ مؤسسه علمی از لنینگراد (که قبلاً سن پترزبورگ بود و اکنون سن پترزبورگ است) به مسکو منتقل شدند (در ۲۵ آوریل ۱۹۳۴، ویاچسلاو مولوتف فرمان مربوطه شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی را امضا کرد[۳]). همان‌طور که فلیکس پرچنوک اشاره کرد، «انتقال فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی به مسکو - یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای تبدیل آن به مقر علوم شوروی - با دستور فوری انجام شد».[۴]

در سال ۱۹۳۵، ویاچسلاو ولگین، دبیر دائمی فرهنگستان، نامه‌ای به جوزف استالین نوشت و درخواست کرد که از سمت دبیر دائمی خود برکنار شود. در این نامه، او تأکید کرد که او به تنهایی تمام مدت کار دشوار یک دبیر ضروری را انجام می‌دهد، در حالی که سایر اعضای گروه حزبی فقط «ایده‌هایی» را مطرح می‌کردند، گاهی مفید، گاهی خارق‌العاده. به مدت پنج سال در این سمت، ولگین نه تنها نمی‌توانست به کار علمی خود ادامه دهد، بلکه حتی نمی‌توانست کتاب‌هایی در تخصص خود بخواند و نمی‌توانست پیشرفت علم خود را دنبال کند. او اضافه می‌کند: «در همین حال، من در حوزه‌ای محدود ولی شناخته‌شده به‌عنوان بهترین متخصص در آن موضوع در نظر گرفته می‌شدم.» ویاچسلاو پتروویچ ادامه می‌دهد: «من در حال حاضر ۵۶ ساله هستم و زمان زیادی برای کار علمی باقی نمانده است. چند سال دیگر بگذرد - و من قادر به بازگشت به علم نخواهم بود.» علاوه بر این، او در نامه‌ای به استالین خاطرنشان کرد که در گروه حزبی، دیگر ارزیابی مثبت سابق از کار خود را احساس نمی‌کند. در ۸ آگوست ۱۹۳۵، در جلسه‌ای از دفتر سیاسی، پیشنهاد شد که ویاچسلاو ولگین از سمت دبیر دائمی فرهنگستان برکنار شود. در ۲۰ نوامبر ۱۹۳۵، با قطعنامه جلسه عمومی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، از او برای کارش در نهادهای حاکم بر فرهنگستان علوم تشکر و از وظایف دبیر ضروری آزاد شد. نیکولای گوربونوف، مدیر امور سابق شورای کمیسرهای خلق، جای او را گرفت. با فرمان هیئت رئیسه فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی مورخ ۲۶ ژوئن ۱۹۳۷، این سمت به‌طور کلی لغو شد و از آن زمان، کارمندان اداری وظایف دبیران را انجام داده‌اند.[۵]

در ۱ ژانویه ۱۹۳۷، در فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی:[۶]

  • ۸۸ نفر – اعضای کامل (دانشگاهیان)؛
  • ۴۱۰۸ – کارمندان علمی و علمی-فنی (در ۱ اکتبر ۱۹۳۷).

از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۷۰، تعداد کل محققان (شامل اعضای هیئت علمی و پرسنل تحقیقاتی آموزش عالی) بیش از هفت برابر افزایش یافت: از ۱۳۰ هزار نفر به ۹۵۰ هزار نفر. یکی از چهره‌های برجسته این زمان، اقتصاددان لو گاتوفسکی بود که از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۱ مدیر مؤسسه اقتصاد فرهنگستان شد. در سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۸۵، تعداد کل محققان به ترتیب ۱٫۴ و ۱٫۵ میلیون نفر بود. تعداد کل سازمان‌های علمی، آموزشی، طراحی و طراحی از انواع مختلف از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۸۵ نیز به‌طور پیوسته افزایش یافت و در کل اتحاد جماهیر شوروی به ترتیب در سال‌های ۱۹۴۵، ۱۹۷۰ و ۱۹۸۵ به ۱۷۰۰، ۵۳۰۰ و ۵۱۰۰ رسید.[۷]

در سال ۱۹۸۵، فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی:[۷]

  • ۲۷۴ – اعضای کامل (دانشگاهیان)؛
  • ۵۴۲ – اعضای مربوطه؛
  • حدود ۳۳۰ مؤسسه علمی؛
  • ۵۷۰۰۰ دانشمند و محقق، با مجموع ۲۱۷ هزار کارمند در تمام مؤسسات.

داشت.

به پاس دستاوردهایش، فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی دو بار در سال‌های ۱۹۶۹[۸] و ۱۹۷۴ نشان لنین را دریافت کرد.

شاخه‌ها و پایگاه‌های فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی

در سال ۱۹۳۲، فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی اولین شعب خود - اورال و خاور دور - و پایگاه‌های تحقیقاتی - قزاق و تاجیک - را سازماندهی کرد. در سال ۱۹۳۳، شعبه ماورای قفقاز با شعباتی در ارمنستان و آذربایجان و در سال ۱۹۳۴، پایگاه تحقیقاتی کولا تأسیس شد. در سال ۱۹۳۵، آذربایجان و در سال ۱۹۳۶، شعبه ارمنی شاخه ماورای قفقاز به شعب مستقل فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شدند. در سال ۱۹۳۶، پایگاه شمالی، در سال ۱۹۳۹ پایگاه ازبکستان و در سال ۱۹۴۱، در آستانه جنگ کبیر میهنی، شعبه ترکمنستان پدیدار شدند.[۹]

تا پایان سال ۱۹۴۱، فرهنگستان علوم دارای ۷ شعبه (آذربایجانی، ارمنی، قزاق، تاجیک، ترکمن، ازبک و اورال)، دو پایگاه تحقیقاتی (کولا و شمالی) و یک ایستگاه تایگای کوهستانی بود. مؤسسات علمی شعب و پایگاه‌های فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در آن زمان حدود ۱۵۰۰ کارمند علمی و فنی داشتند، از جمله ۱۲ عضو دانشگاهی، ۱۱ عضو مسئول، ۱۲۶ پزشک، ۲۸۴ کاندیدای علوم، ۶۱۰ دانشمند بدون مدرک علمی.

سازماندهی مجدد پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی

در ارتباط با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مؤسسات علمی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، که در جمهوری‌های شوروی سابق واقع‌شده و بخشی از فرهنگستان‌های علوم جمهوری‌های اتحادیهٔ جماهیر بودند، به بخشی از کشورهای مستقل جدید تبدیل شدند. تنها فدراسیون روسیه در دوران اتحاد جماهیر شوروی فرهنگستان علوم خود را نداشت، علی‌رغم اینکه ۹۸ درصد از مؤسسات علمی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در فدراسیون روسیه بودند و ۹۵ درصد از اعضای فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در فدراسیون روسیه کار و زندگی می‌کردند.[۱۰] در واقع، فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، فرهنگستان علوم روسیه بود. در ۲۱ نوامبر ۱۹۹۱، به ابتکار دانشگاهیان روسی، فرمان ریاست جمهوری برای ایجاد فرهنگستان علوم روسیه امضا شد که طبق آن، همه اعضای فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، از جمله کسانی که در کشورهای مشترک المنافع کشورهای مستقل زندگی می‌کردند، به‌طور خودکار عضو فرهنگستان علوم روسیه شدند.[۱۰] تمام ساختمان‌ها، ابزارهای علمی بزرگ، کشتی‌ها، تجهیزات علمی و سایر اموال دولتی که در استفاده و در اختیار مؤسسات و سازمان‌های فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی واقع در جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه بودند، به مالکیت فرهنگستان علوم روسیه درآمدند.[۱۱] در دسامبر ۱۹۹۱، انتخابات فرهنگستان علوم روسیه برگزار شد و دانشمندانی که در این انتخابات شرکت کردند، به همراه اعضای کامل فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، فرهنگستان علوم روسیه را تشکیل دادند.

اهداف و مقاصد

اهداف فعالیت‌های فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، ترویج اجرای کامل پیشرفت‌های علمی در عمل ساخت و ساز کمونیستی در اتحاد جماهیر شوروی؛ شناسایی و توسعه مهم‌ترین و اساسی‌ترین حوزه‌های علمی بود. هماهنگی نیز از طریق دفاتر منطقه‌ای و فرهنگستان‌های علوم جمهوری انجام می‌شد.[۱۲]

فعالیت تحقیقاتی فرهنگستان در شبکه‌ای از مؤسسات، آزمایشگاه‌ها و رصدخانه‌ها انجام می‌شد. شبکه فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی شامل ۲۹۵ مؤسسه علمی بود.[۱۳]

فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، انتشارات مخصوص به خود، ناوگان تحقیقاتی و شبکه‌ای از کتابخانه‌ها را داشت. فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی به دانشمندانی که سهم بسزایی در توسعه علم داشتند، جوایزی اهدا می‌کرد.

ترکیب و ساختار

لوگوی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی

تعداد اعضا

در اول ژانویه ۱۹۳۶، فرهنگستان علوم ۹۸ عضو فعال داشت.

در سال ۱۹۸۹، این فرهنگستان شامل موارد زیر بود:

  • ۳۲۳ عضو فعال؛
  • ۵۸۶ عضو متناظر؛
  • ۱۳۸ عضو خارجی.[۱۳]

ساختار

فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی شامل چهارده فرهنگستان جمهوری (از سال ۱۹۵۶) (جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه فرهنگستان خاص خود را نداشت)[۱۴] و سه شعبه منطقه‌ای در جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه بود: سیبری (۱۹۵۷)، خاور دور (۱۹۸۷) و اورال (۱۹۸۷).

انتقادات

منتقدان خاطرنشان کردند که علی‌رغم وسیع‌ترین اختیارها و مسئولیت‌های رسمی برای دولت و توسعه همه علوم در اتحاد جماهیر شوروی، فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در طول حیات خود هیچ پروژه جدی برای اصلاح علوم شوروی ارائه نکرد.[۷]

به‌رسمیت‌شناسی

فیلم‌شناسی
در تمبرشناسی

منابع

  • Documents on the history of the Academy of Sciences of the Soviet Union: 1917–1925. / Compiled by Tryaskina. – Leningrad: Nauka, 1986.
  • Autographs of scientists at the Archives of the Academy of Sciences of the Soviet Union – Leningrad: Science, 1978.
  • The Academy of Sciences in the decisions of the Politburo of the Central Committee of the Russian Communist Party (Bolsheviks) – the All-Union Communist Party (Bolsheviks) – the Communist Party of the Soviet Union. – Moscow, 2000.
  • Anatoly Koltsov. Development of the Academy of Sciences as the highest scientific institution of the Soviet Union. 1926–1932. – Leningrad: Science, 1982.
  • Gennady Komkov, Boris Levshin, Lev Semenov. Academy of Sciences of the Soviet Union: A brief historical essay. – Moscow: Science, 1974.
  • Anna Lahno. Functions of the indispensable secretary of the Academy of Sciences of the Soviet Union: On the example of the activities of Academician Vyacheslav Volgin بایگانی‌شده در ژوئیه ۱۴, ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine // Public administration. Electronic messenger. – 2009. – No. 21. – ISSSN 2070–1381.
  • Materials on the history of the Academy of Sciences of the Soviet Union during the Soviet period: 1917–1947. – Moscow, 1950.
  • International scientific relations of the Academy of Sciences of the Soviet Union. 1917–1941 / Compiled by Pantsyrev. – Moscow: Science, 1992.
  • 220 years of the Academy of Sciences of the USSR. Reference book. – Moscow – Leningrad, ۱۹۴۵.
  • Zinaida Sokolovskaya, Alexander Yanshin. History of the Academy of Sciences of Russia in the books of the series of the Russian Academy of Sciences "Scientific and biographical literature" // Questions of the history of science and technology. – 1999. – No. 3.
  • The tragic fate: repressed scientists of the Academy of Sciences of the Soviet Union. – Moscow, 1995.
  • Vyacheslav Tyutyunnik, Tatiana Fedotova. Gold medals and nominal awards of the Academy of Sciences of the Soviet Union: bibliography. – Tambov, 1988.
  • Charters of the Russian Academy of Sciences. 1724–1999. – Moscow, 1999.

پانویس

  1. ↑ Yesakov, Vladimir (2000). Academy of Sciences in the decisions of the Politburo of the Central Committee of the Russian Communist Party (Bolsheviks) – the All-Union Communist Party (Bolsheviks) – the Communist Party of the Soviet Union. 1922–1991 / 1922–1952. Moscow. p. 91.
  2. ↑ Academic affairs 1929–1930. Issue 1. The case on charges of Academician Sergey Platonov. Saint Petersburg. 1993. p. 47.
  3. ↑ "On the transfer of the Academy of Sciences in Moscow"
  4. ↑ Perchenok, Felix (1995). "The case of the Academy of Sciences and the great turning point in Soviet science". The Tragic Fate: Repressed Scientists of the Academy of Sciences of the Soviet Union: 228.
  5. ↑ Lahno, Anna (2009). "Functions of the indispensable secretary of the Academy of Science of the Soviet Union: On the example of the activities of Academician Vyacheslav Volgin" (PDF). Public Administration. Electronic Messenger (21). ISSN 2070-1381. Archived from the original (PDF) on July 14, 2020. Retrieved March 10, 2019.
  6. ↑ List of scientific institutions of the Academy of Sciences in 1937 // Bulletin of the Russian Academy of Sciences. 1937. No. 10/11. Pages 345–346.
  7. 1 2 3 Gabriel Khromov. "Russian Academy of Sciences: history, myths and reality". "Domestic Notes", 2002, № 7.
  8. ↑ Decree of the Presidium of the Supreme Soviet of the Soviet Union of March 13, 1969. High assessment of the achievements of Soviet science // Bulletin of the Academy of Sciences of the Soviet Union, 1969, № 4
  9. ↑ Chairman of the Council of Branches of the Academy of Sciences of the Soviet Union, Academician Ivan Bardin. Branches of the Academy of Sciences of the Soviet Union in the service of the national economy: (To the 20th anniversary of the existence of the system, branches of the Academy of Sciences of the Soviet Union) // Bulletin of the Academy of Sciences of the Soviet Union. 1952. No. 11. Pages 65–81.
  10. 1 2 From what tribe did the Russian Academy of Sciences go?
  11. ↑ Presidential Decree of the Russian Soviet Federative Socialist Republic of November 21, 1991 No. 228 "On the organization of the Russian Academy of Sciences"
  12. ↑ Academy of Sciences of the Soviet Union / Mstislav Keldysh // A – Engob. – Moscow: Soviet Encyclopedia, 1969. – (Great Soviet Encyclopedia: [in 30 volumes] / editor-in-chief Alexander Prokhorov; 1969–1978, volume 1).
  13. 1 2 Academy of Sciences of the Soviet Union as of 1989
  14. ↑ The Academy of Sciences of the Soviet Union, the Academy of Sciences of the Union Republics and branch academies.

پیوند به بیرون

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.