فروانه
فَروانه
فرونه خربة فروانه، روحوب، رحوب، تل رحوو | |
|---|---|
| ریشه‌شناسی: تلول فروانه، تپه‌های فروانه | |
.jpg) نقشه دهه ۱۸۷۰ .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰.jpg) نقشه معاصر .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصرمجموعهای از نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون فروانه | |
  فَروانه جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۲°۲۷′۴۷″ شمالی ۳۵°۲۹′۳۷″ شرقی / ۳۲٫۴۶۳۰۶°شمالی ۳۵٫۴۹۳۶۱°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۹۶/۲۰۷ |
| واحد سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | بیسان |
| تاریخ تخلیه جمعیت | ۱۱ مه ۱۹۴۸ |
| مساحت | |
| • کل | ۴٬۹۹۶ دونوم (۴٫۹۹۶ کیلومتر مربع یا ۱٫۹۲۹ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۳۳۰ |
| علت تخلیه | حمله نظامی نیروهای یه‌شو |
| شهرک‌های کنونی | رحوو، حوات عدن |
فروانه (به عربی: فرونه) روستایی فلسطینی بود که در ۴٫۵ کیلومتری جنوب شهر بیسان و در ارتفاع ۱۲۵ متر زیر سطح دریا قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۱ مه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد و ساکنان عرب آن به اردن گریختند.
فروانه دارای پیشینه باستان‌شناختی غنی بود و تل باستانی واقع بر زمین‌های آن با شهر کهن کنعانی و اسرائیلی رحوب شناسایی شده‌است. این شهر یکی از بزرگ‌ترین شهرهای منطقه در دوران عصر برنز متأخر و عصر آهن بود. در دوره بیزانس نیز شهرکی یهودی به نام روحوب در نزدیکی تل رحوو وجود داشت. روستا در سال ۱۹۴۵ جمعیتی برابر با ۳۳۰ نفر مسلمان داشت و مساحت زمین‌های آن ۴٬۹۹۶ دونم بود.
پیشینه و باستان‌شناسی
شناسایی و دوره‌های سکونت
تل یا تپه باستان‌شناختی «تل السارم» (به عربی) یا «تل رحوو» (به عبری) بر زمین‌های این روستا واقع بوده و در نزدیک به ۸۰۰ متری جنوب‌شرقی محل روستا قرار دارد.[۱] این تل با شهر کهن کنعانی و اسرائیلی رحوب شناسایی شده‌است.[۲] رحوب یکی از بزرگ‌ترین شهرهای منطقه در دوران عصر برنز متأخر (۱۵۵۰–۱۲۰۰ پیش از میلاد) و عصر آهن I-IIA (حدود ۱۲۰۰–۹۰۰ پیش از میلاد) بود.[۲]
در دوران عصر برنز متأخر که مصر باستان بر کنعان فرمان‌روایی می‌کرد، نام رحوب دست‌کم در سه منبع متعلق به سده‌های پانزدهم تا سیزدهم پیش از میلاد یاد شده‌است. همچنین نام این شهر در فهرست فتوحات فرعون شوشنق یکم آمده‌است که لشکرکشی او در حدود ۹۲۵ پیش از میلاد انجام شد.[۲]
در دوره بیزانس، شهرکی یهودی که نام کهن را به صورت «روحوب» حفظ کرده بود، در یک کیلومتری شمال‌غربی تل رحوو و در خربة فروانه/حوربات پاروا قرار داشت. یوسبیوس قیصریه از آن به عنوان مکانی در مایل چهارم از اسکیتوپولیس (بیسان امروزی) یاد کرده‌است.[۲]
شناسایی تل السارم/تل رحوو با رحوب باستانی بر پایه حفظ این نام در آرامگاه مقدس اسلامی شیخ الرحاب (در یک کیلومتری جنوب تل رحوو) و نیز وجود ویرانه‌های روحوب بیزانسی در یک کیلومتری شمال‌غربی تل رحوو استوار است.[۲] نام محل کاوش روحوب به عربی «خربة فروانه» (خربه به معنای ویرانه) و به عبری «حوربات پاروا» ثبت شده‌است.[۲][۳]
کاوش‌های باستان‌شناختی در خود فروانه نیز سفالینه‌ها و یافته‌هایی از دوره‌های عصر آهن، هخامنشی، هلنی، رومی، بیزانسی، اسلامی آغازین، صلیبی، مملوکی و عثمانی آشکار ساخته‌است.[۴]
دوره بیزانس
بازمانده‌های یک کنیسه از سده‌های چهارم تا هفتم میلادی در تلول فروانه (تپه‌های فروانه) کشف شده‌است.[۵]
دوره عثمانی
در سال ۱۵۱۷ فروانه همراه با سراسر فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در سال ۱۵۹۶ این روستا در دفترهای مالیاتی عثمانی با نام «فارینا» در ناحیه غور از لوای عجلون ثبت شده بود. جمعیت آن ۸۰ خانوار و ۲ مرد مجرد بود که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیات گندم، جو، کنجد، بز یا کندوی عسل و گاومیش آبی و نیز «درآمدهای گاه‌به‌گاه» می‌پرداختند که مجموع آن ۱۳٬۰۰۰ آقچه بود.[۶]
در سال ۱۸۷۰ ویکتور گرن یادداشت کرد که این مکان پوشیده از سنگ‌های سیاه و ظاهراً بازالتی است.[۷]
در سال ۱۸۸۲ پیمایش فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین در «تلول فروانه» تپه‌های کوچک و ظاهراً مصنوعی گزارش کرد.[۸]
دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت فروانه ۸۴ نفر مسلمان بود.[۹] این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۲۸۶ نفر رسید که همگی مسلمان بودند و در ۷۲ خانه زندگی می‌کردند.[۱۰]
بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۳۳۰ نفر مسلمان بود[۱۱] و مجموع زمین‌های آن ۴٬۹۹۶ دونم بود.[۱۲] از این مقدار ۴۲ دونم زمین باغی یا آبی، ۳٬۸۴۷ دونم زمین زراعی غلات[۱۳] و ۱۱ دونم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.[۱۴]
جنگ ۱۹۴۸
فروانه هنگام تخلیه بیش از ۳۰۰ نفر جمعیت داشت.[۱۵] ساکنان عرب این روستا به همراه ساکنان روستای همسایه الاشرفیه با نزدیک‌شدن نیروهای پیشادولتی یه‌شو از تیپ ۱ گولانی در جریان عملیات گدعون در ۱۱ مه ۱۹۴۸ به اردن گریختند.[۱۵][۱۶] روز بعد بیش از ۷۲ خانه‌ای که روستا را تشکیل می‌دادند به‌طور کامل ویران شدند.[۱۵] ساکنان فروانه هرگز به روستا بازنگشتند.
اسرائیل
موشاو رحوو (تأسیس ۱۹۵۱) و ایستگاه دولتی حوات عدن بر زمین‌های پیشین فروانه پایه‌گذاری شدند.[۱۷] کیبوتص عین هَنَتصیو در سال ۱۹۴۶ در شمال‌شرقی محل روستا ولی بر زمین‌های متعلق به بیسان بنا شد و سدی تروموت در غرب محل روستا بر زمین‌های السامریه ساخته شد.[۱۷]
در سال ۱۹۹۲ محل روستا چنین توصیف شد: «تنها بازمانده‌های روستا دیوارها و کف‌های ویران خانه‌ها هستند. این محل پوشیده از پوشش گیاهی وحشی است و کاوش باستان‌شناختی در آن انجام می‌شود. زمین‌های پیرامون آن را اسرائیلی‌ها کشت می‌کنند.»[۱۷]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Yardenna Alexandre (۲۰۱۷). «Horbat Parva: Final Report». Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel (HA-ESI). ۱۲۹.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 Amihai Mazar (۱۹۹۹). «The ۱۹۹۷-۱۹۹۸ Excavations at Tel Rehov: Preliminary Report». Israel Exploration Journal. ۴۹: ۱–۴۲.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Dauphin، C. (۱۹۹۸). La Palestine byzantine, Peuplement et Populations. Archeopress. ص. ۷۸۵-۷۸۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Horbat Parva: Final Report». Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel. ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Yardenna Alexandre (۲۰۱۷). «Horbat Parva: Final Report». Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel (HA-ESI). ۱۲۹.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۶۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Guérin، V. (۱۸۷۴). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. L'Imprimerie Nationale. ص. ۲۸۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۱۲۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J. B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۳۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۷۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Centre. ص. ۴۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۸۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۱۳۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۴۶-۴۷. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۲۲۷. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۴۷. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Farwana». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «فرونه». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Farwana». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای لهستانی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین