میرزاعلی خان
میرزاعلی خان | |
|---|---|
| زادهٔ | ح. ۱۸۹۷ کیرتا، خاجوری، میرعلی، وزیرستان شمالی، راج بریتانیا |
| درگذشت | ۱۶ آوریل ۱۹۶۰ (۶۳ سال) |
| آرامگاه | گرویک، وزیرستان شمالی، پاکستان |
| شناختهشده برای | |
| والدین | شیخ ارسلان خان |
میرزاعلی خان وزیر، مشهور به «فقیر ایپی»، (حدود ۱۸۹۷ – ۱۶ آوریل ۱۹۶۰) یکی از برجستهترین رهبران قبیلهای وزیرستان بود که هم در برابر راج بریتانیا و هم بعدها در برابر دولت تازهتأسیس پاکستان ایستادگی کرد. او در سال ۱۸۹۷ در وزیرستان شمالی زاده شد و پس از تحصیل مقدماتی و دینی، به چهرهای مذهبی و اجتماعی در منطقه بدل شد.
در دههٔ ۱۹۲۰، پس از بازگشت از حج، در روستای ایپی ساکن شد و در پی ماجرای «اسلام بیبی» ــ دختری هندو که به اسلام گرویده بود و حکم دادگاه بریتانیا او را مجبور به بازگشت کرد ــ علیه بریتانیا جنگ چریکی بهراه انداخت. او با گردآوردن قبایل وزیر، داور، مهسود، ختک و دیگران، شورشی بزرگ را سازمان داد. مبارزهٔ او با بریتانیا در سالهای ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹ به اوج رسید؛ اگرچه بریتانیاییها با لشکرکشیهای سنگین و بمباران هوایی مقاومت را در هم شکستند، اما نتوانستند او را از میان بردارند.
فقیر ایپی پایگاه اصلی خود را در گرویک، روستایی دورافتاده در مرز افغانستان، بنا کرد و از آنجا ایدهٔ تشکیل «پشتونستان» را تبلیغ میکرد. گفته میشود او از آلمان نازی و ایتالیا نیز پشتیبانیهایی دریافت کرد. در ۱۹۴۷، در گردهمایی معروف «قطعنامه بنو»، او و متحدانش خواستار تشکیل کشوری مستقل برای پشتونها شدند، اما بریتانیا این خواسته را رد کرد.
پس از استقلال پاکستان، او این کشور را به رسمیت نشناخت و شورش تازهای علیه دولت آغاز کرد که با بمباران ارتش پاکستان و کاهش حمایت عمومی، در اوایل دههٔ ۱۹۵۰ رو به افول گذاشت. با این حال، همچنان در سیاست افغانستان نقش ایفا میکرد و تا سالهای پایانی عمرش بهعنوان نماد مقاومت پشتونها شناخته میشد.
فقیر ایپی سرانجام در ۱۶ آوریل ۱۹۶۰ در گرویک درگذشت. او که سالها از بیماری آسم رنج میبرد، در واپسین روزهای زندگی ناتوان شده بود، اما همچنان مردم برای دیدارش از دور و نزدیک میآمدند. نماز جنازهاش با حضور هزاران نفر برگزار شد و در همان گرویک به خاک سپرده شد.
امروز یکی از جادههای اصلی اسلامآباد، «جاده فقیر ایپی»، به یاد او نامگذاری شده است. او در حافظهٔ جمعی پشتونها بهعنوان «سپاهی تنها» ی جنگ آزادی و نماد مقاومت قبیلهای باقی مانده است.
جستارهای وابسته
منابع
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Faqir of Ipi». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۳۰ اوت ۲۰۲۵.