فلک‌الدین حسن خورشیدی

فلک‌الدین حسن خورشیدی
هشتمین اتابک لر کوچک
سلطنت۶۷۷ - ۶۹۲ ه.ق
پیشینتاج‌الدین شاه (پسرعمو)
جانشینعزّالدین حسین یکم (برادر) - جمال‌الدین خضر (فرزند پسرعمو)
درگذشته۶۹۲ ه.ق
فرزند(ان)بدرالدین مسعود دوم
دودماناتابکان لر کوچک
پدربدرالدین مسعود اول

فلک‌الدین حسن خورشیدی هشتمین حاکم دودمان اتابکان لر کوچک و فرزند بدرالدین مسعود اول، ششمین اتابک از کوچک است.[۱][۲][۳] او به همراه برادرش عزّالدین حسین یکم به‌طور مشترک، نزدیک به ۱۴ سال بر لرستان کوچک حکومت کرد.[۴]

روابط با ایلخانان

پس ار روی کار آمدن ایلخانان، اتابکان لر کوچک با آنها روابط نزدیکی برقرار کردند به نوعی که ایلخانان حاکمان لر کوچک را انتخاب می‌کردند.[۵] پس از مرگ تاج‌الدین شاه، برای جانشینی وی درگیری‌های فراوانی رخ داد. سرانجام آباقاخان ایلخانی حکومت لر کوچک را به دو پسر بدرالدین مسعود سپرد.[۶]

حکومت و فتوحات

شرف خان بدلیسی در کتاب شرفنامه، فلک‌الدین حسن را حاکم ولایات لر و برادرش عزالدین حسین را حاکم املاک اینجو مغولان می‌داند. او همچنین می‌نویسد که دو برادر لشکری هفده هزار نفری در اختیار داشتند.[۷] بنا به نوشته حمدلله مستوفی در کتاب تاریخ گزیده، در زمان حکومت این دو برادر قلمرو اتابکان لر کوچک در جهات مختلف گسترش پیدا کرد و از املاک بیات و همدان و الشتر و اصفهان تا خوزستان و شوشتر تحت تصرف آنان درآمد.[۸] معین الدین نطنزی در کتاب منتخب التواریخ می‌نویسد:

امنیت و استقامتی که در آن زمان لرستان را بود، هیچ مورخی در هیچ تاریخی مثل آن نشان ندهد. در این دوره سیاست عمرانی و تشویق زراعت نیز از جمله اقدامات آنان ذکر شده است. — معین الدین نطنزی، منتخب التواریخ، صفحهٔ ۶۱[۹]

مرگ و جانشینی

دایرةالمعارف بزرگ اسلامی در مورد وفات فلک‌الدین حسن و عزالدین حسین می‌نویسد: «سرانجام هر دو برادر در ۶۹۲ قمری در زمان فرمانروایی گیخاتو درگذشتند، یا به روایتی هر دو در اثر نزاع با یکدیگر به قتل رسیدند.»[۱۰] پس از مرگ فرزندان بدرالدین مسعود اول خورشیدی، حکومت لر کوچک به جمال‌الدین خضر فرزند تاج‌الدین شاه رسید.[۱۱]

جستارهای وابسته

منابع

  1. صبور (۲۰۱۸-۱۰-۲۶). «فلک الدین حسن». تقویم تاریخ صبور - مستندسازی ابنیه تاریخی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۳-۱۹.
  2. «فلک الدین حسن لر (حک: ۶۷۷–۶۹۲ق) - ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی». wikijoo.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۳-۱۹.
  3. عباس اقبال. «تاریخ مغول: از حمله چنگیز تا تشکیل دولت تیموری - مبحث لر کوچک». کتابخانه دیجیتال نور. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۹.
  4. ابن فوطی. «کتاب حوادث الجامعه - ترجمه فارسی». کتابخانه دیجیتال نور. ص. صفحهٔ ۱۲۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۹.
  5. عباس اقبال. «تاریخ مغول: از حمله چنگیز تا تشکیل دولت تیموری - مبحث لر کوچک». کتابخانه دیجیتال نور. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۲۰.
  6. «اتابکان لرستان». موسسهٔ لغت‌نامهٔ دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۳-۱۹.
  7. شرف خان بدلیسی، شرفنامه
  8. حمدلله مستوفی، تاریخ گزیده
  9. معین الدین نطنزی، منتخب التواریخ، صفحهٔ ۶۱
  10. «اتابکان لرستان صفحه 2 | مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی». www.cgie.org.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۳-۱۹.
  11. صبور (۲۰۱۸-۱۰-۲۵). «جمال الدین خضر». تقویم تاریخ صبور - مستندسازی ابنیه تاریخی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۳-۱۹.