فهرست بازارهای تاریخی بوشهر

بازار بوشهر در اثر توسعهٔ اداره بندرها و کشتیرانی و احداث خیابان آیت الله بلادی، از بین رفته است. از راسته‌های بازار بوشهر می‌توان از بازار حاج رئیس (بازار نو)، بازار معین، بازار خوراکی، بازار آهنگران، بازار زرگران (طلا و نقره فروشان)، بازار میوه فروشان، بازار حاج محمد جعفر و … نام برد.

این بازار که امروز قسمتی از دکان‌های آن به صورت نیمه مخروبه باقی مانده، توسط حاج عبدالرسول طالبی (مشهور به حاج رئیس) در محلهٔ بهبهانی و شنبدی بنا شد. بازار ارگ که در شمال غربی مجموعهٔ حاج رئیس و در شمال حسینیه حاج رئیس و در شمال حسینیه سکنچه قرار داشته، مشتمل بر تعدادی دکان روبروی هم و در یک راسته از شمال به سمت جنوب بوده است مصالح به کار رفته در بنای بازار، سنگ، گچ، ساروج و تیر چندل بوده است.

این بازار که در غرب مجموعهی مسکونی حاج رئیس قرار دارد، توسط حاج رئیس عبدالرسول طالبی (رئیس التجار) در محلهٔ شنبدی ساخته شد. بازار شامل دو راسته است و در هر کدام از راسته‌ها تعدادی دکان که دریک امتداد و روبروی هم قرار گرفته، بنا شده بود. ورودی به بازار از سه جهت شمال، جنوب و شرق بوده و کف بازار با سنگ‌هایی که در ابعاد پنجاه سانتیمتر، فرش شده است. سقف بازار و دکان‌ها با تیرهای چوبی چندل یک دست پوشانده شده و جلوی ورودی هر یک از مغازه‌ها دوتا سه پله قرار دارد. در بالای هر یک از دکان‌ها فضایی تعبیه شده که از آن برای عبور نور و هوا استفاده می‌شود. در پایین تعدادی از دکان‌ها ی ضلع جنوبی بازار، آب انباری بزرگ ساخته شده که در فصل زمستان آب باران از طریق پشت بام و به وسیلهٔ کانال‌هایی به سمت آب انبارها هدایت می‌شده و از آب ذخیره شده در فصل تابستان استفاده می‌کردند در حال حاضر بازار حاج رئیس توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در حال مرمت و بازسازی است.

شاید بتوان گفت قدیمی‌ترین بازار یوشهر بوده است. بازار معین از محلهٔ بهبهانی شروع و پس از عبور از محلهٔ شنبدی به محلهٔ دهدشتی ختم می‌شد. در آن بیش از یکصد دکان در صنف‌های مختلف در یک راسته، روبروی هم قرار داشته است. در سال ۱۳۰۶ ه‍.ش تعدادی از دکان‌های بازار معین خالی بوده و سقف برخی از مغازه‌ها بر اثر فرسودگی فرو ریخته بود، اما آنچه مسلم است اینکه بازار معین در زمان رونق اقتصادی خود یکی از بازارهاهای اصلی عمدهٔ بوشهر محسوب می‌شده است.

بازار ماهی‌فروشان بوشهر معروف‌ترین و قدیمی‌ترین بازار ماهی این شهر است که در سال ۱۳۴۵ تأسیس شد. امروزه امکان سفارش آنلاین از ماهی‌های این بازار در هر شهر ایران فراهم شده است.^[۱]

در بازار ماهی بوشهر طیف گسترده‌ای از صیدهای تازهٔ دریایی و خوراکی‌های محلی عرضه می‌شود. از جملهٔ محصولات اصلی می‌توان به میگوهای دریایی تازه (انواع صورتی در اندازه‌ها گوناگون از ۱۱/۱۵ تا ۵۰/۶۰ عدد در هر کیلو، و همچنین میگوهای سرتیز) اشاره کرد. در بخش ماهی‌های دریایی، گونه‌هایی همچون شوریده سفید درشت، راشگو، سکن، جش سفید و جش سیاه، شانک صورتی، سرخو خونی، سنگسر سفید، پَله (کوشک)، شیر، زبیدی صادراتی، حمام، شعری و هامور سفید عرضه می‌شوند. علاوه بر این، فرآورده‌های دریایی دیگری مانند هشت‌پا و فیلهٔ ماهی مرکب (خساک) نیز در بازار ارائه می‌گردد. در کنار صیدهای روز، محصولات جانبی و خوراکی‌های محلی همچون مواد آمادهٔ قلیه، مواد آمادهٔ حَشو، سبزی قرمهٔ سرخ‌شده، ارده کنجد محلی، ترشی انبه محلی، ادویهٔ ماهی محلی، شیرهٔ خرما سنتی، تمرهندی سیاه هسته‌دار و خرما نیز در دسترس خریداران قرار می‌گیرد.^[۲]

• غلام‌زاده، فراز، معماری بوشهر در دوره زند و قاجار، ۱۳۹۱.