فهرست افراد دارالفنون

بسیاری از دانش آموختگان دارالفنون در طول دهه‌های بعد از تأسیس دارالفنون در تاریخ و فرهنگ ایران اثرگذار بوده‌اند.

دانش آموختگان دوره‌های اول

از آنجا که پیوند با خانواده‌های بزرگ یا افراد ذی‌نفوذ از عوامل کلیدی در راهیابی به دارالفنون به خصوص در سال‌های ابتدایی بوده‌است در این جدول پیوندهای خانوادگی نیز ذکر شده‌است.

نامپیوند خانوادگیعنوانتاریخ مرتبطرشته تحصیلیاهمیتمنبع
محمد صادق‌خان قاجار شامبیاتی [۱]امین نظاماولین گروهتوپخانهاولین فارغ التحصیل دارلفنون۱
عباس خانپسر میرزا رضا مهندسمشاورالدوله - مهندس حضورهندسه، ریاضی، مهندسیشهردار تهران، وزیر جنگ۱
عبد الغفارنجم الملکریاضیبرگزاری اولین سرشماری در ایران - معلم دارالفنون۱
عبدالمجید میرزانوه فتحعلیشاهعین الدولهاولین گروهپیاده نظامنخست وزیر مظفرالدین شاه۱
علی قلی هدایتپسر رضاقلی هدایتمخبر الدولهاولین گروهرئیس تلگراف - وزیر آموزش۱
حسین علیشیخ الاطباوفات ۱۹۰۴پزشکیپزشک مخصوص ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه۱
جعفر قلی هدایتپسر رضاقلی هدایتنیر الملکاولین گروههندسه، مهندسیمدیر دارالفنون - وزیر آموزش۱
محمد حسن خانپسر حاجب‌الدولهصنیع الدوله، اعتمادالسلطنهاولین گروهعلوم نظامیریاست دارالترجمه همایونی، مترجم ناصرالدین شاه، وزیر انطباعات۱
میرزا محمود خان قمیمشیرالوزرا، مشاورالملکدو سال در دارالفنون و اعزام به فرانسهعلوم طبیعیتحصیل نجوم در پاریس و کشف سیارکی در آنجا۱، ۲
مهدی شقاقیممتحن الدولهتحصیل معماری در فرانسه، طراحی مجلس شورای ملی، کاخ فیروزه و مسجد سپهسالار۱
علی اکبر کاشانیاز بستگان امین الملکمزین الدولهاولین گروهفرانسه و نقاشیتحصیل نقاشی در فرانسه، تدریس نقاشی، فرانسه، موسیقی و تأسیس نمایش‌خانه دارالفنون۱
عبدالوهاباولین گروهپزشکیپزشک مخصوص ظل‌السلطان۱
علینقیحکیم الممالیکاولین گروهپزشکیتحصیل پزشکی در فرانسه، پزشک دربار۱

دانش آموختگان دوره‌های بعد

نامعنوانتاریخ مرتبطرشته تحصیلیاهمیتمنبع
عباس اقبال آشتیانیمتولد ۱۸۹۶نویسنده و استاد دانشگاه۱
عباسقلی خان قزوینیآدمیتبنیانگذار مجمع آدمیت۱
عبدالرحیم همایون فرخمتولد ۱۸۸۴نویسنده کتاب ۷ جلدی «دستور جامع زبان فارسی» یا «دستور فرخ»۱ و ۳
عبدالله احمدیهمتولد ۱۸۸۶پزشکیپزشک، استاد دارالفنون
عبدالرزاق بغایریورود ۱۸۸۶ترسیم نقشه ایران و مشخص کردن مرزها با همسایگان۱
علی اکبر خان نفیسیپزشکیتولد ۱۸۴۶پزشک حاذق، نویسنده کتب متعدد پزشکی و «فرهنگ نفیسی»۱
علی‌اکبر سیاسیاز بنیانگذاران و رئیس دانشگاه تهران، چندین بار وزارت۱
ابوالحسن بهرامیمیرزا ابوالحسن خان دکترمتولد ۱۸۸۴نویسنده کتاب‌های پزشکی متعدد۱
ابوتراب غفاری کاشانیمیرزا تراب خانمتولد ۱۸۶۳نقاشیسرتصویرگر وزارت انطباعات، تصویرگر روزنامه شرف۱
محمد غفاری کاشانیکمال‌الملکمتولد ۱۸۴۸نقاشیتحصیل در ایتالیا و تأسیس هنرستان «مدرسه صنایع مستظرفه»۱
احمد خانکمال الوزرادستیار موسیو نوِژ در گمرک۱
امان اللهضیاء الدولهمتولد ۱۸۶۹ورود به باریگاد قزاق و دستیار لیاخوف۱
اسدالله غفارزادهمتولد ۱۸۷۶روزنامه‌نگار، اولین دبیر حزب سوسیال دموکرات۱
غلام‌حسین رهنمارهنمامتولد ۱۸۷۹ریاضی، نجومعضو آکادمی منجمان فرانسه، ریسس دانشکده فنی دانشگاه تهران۱
حیدر میرزا شاهرخ‌شاهیپزشکی۱
حسین هنگ آفرینهنگ آفرینمرگ ۱۹۵۲موسیقیرئیس دسته موزیک قزاقخانه، سفر به روسیه و لندن برای ضبط صفحه۱
عیسی خان صدیقدکترورود ۱۹۰۹هندسه، ریاضیدستیار پروفسور براون در تدریس فارسی دانشگاه کمبریج، اخذ دکتری از دانشگاه کلمبیا، ریاست دانشگاه تهران، سناتور۱
ابراهیم حکیمیحکیم الملکپزشکیپزشک دربار، مشروطه‌خواه، بنیانگذار یک لوِِِژ فراماسونری۱
ابراهیم خان علیزادهعمید السلطنه، عمید الحکمامتولد ۱۸۷۴پزشکینماینده مجلس اول، فرماندار خراسان۱
اسماعیل خان مرزبان گیلانیمودب السلطنهپزشکی-چشم‌پزشکیچشم پزشک مشهور در تهران۱
اسماعیل خان سوادکوهیامیر مویدنماینده مجلس از ساری۱
جعفرخانیامین الممالیکمتولد ۱۸۷۶مهندسیکنسول در بغداد، فرماندار تهران۱
جهانگیرمیرزا شیرازیصور اسرافیلورود ۱۸۹۳روزنامه‌نگار مشروطه خواه و مدیر روزنامه صوراسرافیل۱
خلیل خان ثقفیاعلم الدولهورود ۱۸۷۶پزشکیتحصیل طب در فرانسه، تأسیس بیمارستان در تهران۱
محمود علامیراحتشام السلطنهورود۱۸۷۲مهندسیمشروطه طلب، رئیس اولین دوره مجلس۱
محمد علی فروغیذکاءالملکمتولد ۱۸۷۵ ورود۱۸۸۹پزشکیادیب، سیاستمدار و چند دوره نخست وزیر۱
محمد علی خان فرزینکلوبورود ۱۸۷۸علوم نظامی۱
محمد معینورود ۱۹۱۲استاد ادبیات دانشگاه تهران و مولف «فرهنگ معین»۱
قاسم غنیورود ۱۹۰۵پزشکیسیاستمدار، ادیب، پزشک۱
صادق هدایتمتولد ۱۹۱۲نویسنده۱
سلیمان‌میرزا اسکندریاز بنیانگذاران حزب توده۱
ولی الله نصرمتولد ۱۸۷۶پزشکیرئیس مدرسه علوم سیاسی، رئیس فرهنگ۱
یحیی خانمشاورالوزرافرانسهشهردار مشهد۱
زین العابدین خان ادهملقمان الممالک، فخر الادبامتولد ۱۸۵۰پزشکی۱
عبدالعظیم قریب
حسین معتمد
حسینعلی‌خان هندسی گورانمهندس گوران۱۸۷۱معماری، نقاشیبنیانگذار آموزش و پرورش نوین در کرمانشاه، بنیانگذار مدرسه محتشمیه

دبیرستان دارالفنون

در سال‌های ابتدایی قرن بیستم و پس از ایجاد ساختار آموزشی نوین ایران، جایگاه دارالفنون از مؤسسه آموزش عالی به دبیرستان متوسطه تنزل یافت. با این حال به دلیل وجود سابقه تاریخی آن، تحصیل در دبیرستان دارالفنون همچنان در بین خانواده‌های ایرانی هوادار بسیار داشت.[۲] بسیاری از نامداران دهه‌های بعدی ایران همچنان از دانش‌آموختگان دبیرستان دارالفنون بودند، که اینان از آن جمله‌اند:

  1. فریدون آدمیت
  2. مجتبی مینوی
  3. محمد قریب
  4. منوچهر اقبال
  5. سید جمال‌الدین قطب
  6. مصطفی چمران
  7. حاجی‌علی رزم‌آرا
  8. احمدخشوعی
  9. صدیقه دولت‌آبادی
  10. عباس اقبال آشتیانی
  11. عیسی صدیق
  12. محمد اسلامی
  13. رضا عامری
  14. بهرام بیضایی
  15. احمد زنگنه (نظامی)
  16. حسین قضوی (بلدیه)

منابع

  • ۱- Ekhtiar, Maryam, ۱۹۹۴, «The Dar al-Funun: Educational reform and cultural development in Qajar Iran», Ph.D Dissertation, New York University, USA.
  1. ↑ بامداد، مهدی (۱۳۴۷). شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری، جلد سوم. زوار. ص. ۴۱۰.
  2. ↑ Ekhtiar, Maryam, 2001

توضیح درباره منابع

تمامی اطلاعاتی که در جداول با کد منبع ۱ مشخص شده‌اند از جدول‌های پایان‌نامه خانم دکتر مریم اختیار استخراج شده‌اند. منابع مورد استفاده ایشان برای گردآوری این اطلاعات بدین شرح است:

  • روزنامه وقایع اتفاقیه، شماره ۳۹۴، ۹ نوامبر ۱۸۵۸
  • آریانپور، بحیی. از صبا تا نیما، تهران ۱۹۹۳
  • بامداد، مهدی. تاریخ رجال ایران. تهران ۱۹۶۸
  • اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان. مرآت البلدان، تهران ۱۹۸۹
  • کریم زاده تبریزی، محمود. احوال و آثار نقاشان قدیمی ایران، لندن ۱۹۸۵
  • محبی اردکانی، حسین. تاریخ موسسات تمدن جدید در ایران، تهران ۱۹۷۵
  • هدایت، مهدی قلی خان. خاطرات و خطرات، تهران ۱۹۵۰
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.