فهرست نبردهای شاهنشاهی هخامنشی

این مقاله فهرستی از جنگ‌ها و نبردهای شاهنشاهی هخامنشی با دولت‌های همسایه می‌باشد.

فهرست

سال نام نبرد مکان شاهنشاه هخامنشی مخالفان پادشاه دشمن نتیجه
۵۵۲ تا ۵۴۹ پیش از میلاد خیزش پارس‌ها سرزمین پارس و سرزمین ماد کوروش بزرگ پادشاهی ماد ایشتوویگو پیروزی[۱]
۵۴۷ پیش از میلاد فتح لیدیه لیدیه کوروش بزرگ پادشاهی لیدیه کرزوس پیروزی[۲]
۵۴۰–۵۳۹ پیش از میلاد فتح بابل بابل کوروش بزرگ امپراتوری بابل نبونعید پیروزی[۳]
۵۲۹–۵۳۷ پیش از میلاد حمله به سکاها[الف] سرزمین سکاها کوروش بزرگ امپراتوری سکاها تهم‌رییش شکست[۴]
مه ۵۲۵ پیش از میلاد فتح مصر پلوزیوم، مصر کمبوجیه دوم امپراتوری مصر پسامتیخ سوم پیروزی[۵][۶]
۵۱۸ پیش از میلاد شورش ساتراپی‌ها تمام قلمرو هخامنشیان داریوش بزرگ ملل تابع هخامنشیان حاکمان محلی پیروزی[۷]
۵۱۸ پیش از میلاد حمله به هند دره سند داریوش بزرگ ماهاجاناپاداها پیروزی[۸]
۵۱۳ پیش از میلاد لشکرکشی داریوش به سکاها بالکان، اوکراین، شمال دریای سیاه داریوش بزرگ سکاها ایدانتیرسوس پیروزی[۹] [۱۰]
۴۹۹–۴۹۳ پیش از میلاد شورش ایونیان آسیای کوچک، قبرس داریوش بزرگ دولت-شهرهای یونان مگاباتس پیروزی[۱۱]
۴۹۲–۴۹۰ پیش از میلاد نخستین تهاجم ایرانیان به یونان تراکیه، مقدونیه، سیکلدیز، آتن داریوش بزرگ دولت-شهرهای یونان میلتیاد پیروزی[۱۲]
اوت یا سپتامبر، ۴۹۰ پیش از میلاد نبرد ماراتون ماراتن، آتن باستان، یونان باستان داریوش بزرگ دولت-شهرهای یونان میلتیاد شکست نسبی[۱۳]
اوت یا سپتامبر ۴۸۰ پیش از میلاد نبرد ترموپیل تنگه ترموپیل، یونان خشایارشا دولت-شهرهای یونان پیروزی[۱۴]
۴۸۰ پیش از میلاد نبرد آرتمیزیوم خلیج آرتمیزیوم خشایارشا دولت-شهرهای یونان تمیستوکلس پیروزی[۱۵]
سپتامبر ۴۸۰ پیش از میلاد نبرد سالامیس تنگه سالامیس خشایارشا دولت-شهرهای یونان تمیستوکلس عقب نشینی استراتژیک [۱۶]
اوت ۴۷۹ پیش از میلاد نبرد پلاته پلاته خشایارشا دولت-شهرهای یونان شکست[۱۶]
۲۷ اوت ۴۷۹ پیش از میلاد نبرد میکال میکال، ایونیا خشایارشا دولت-شهرهای یونان شکست[۱۷]
۴۶۹ یا ۴۶۶ پیش از میلاد نبرد یوریمدون رود یوریمدون خشایارشا دولت-شهرهای یونان، اتحادیه دلوس تیفراتس شکست[۱۸]
۴۳۱–۴۰۴ پیش از میلاد جنگ پلوپونز رود یوریمدون اردشیر یکم آتن و متحدان، اتحادیه دلوس پیروزی[۱۹][۲۰]
۴۰۱ پیش از میلاد نبرد کوناکسا ساحل رود فرات اردشیر دوم اسپارت، کوروش کوچک پیروزی[۲۱]
۳۹۵–۳۸۷ پیش از میلاد نبردهای کورنتیان یونان، دریای اژه اردشیر دوم اسپارت، اتحادیه پلوپونزی آگسیلائوس دوم پیروزی[۲۲]
۳۸۰ پیش از میلاد حملهٔ به کادوسیان آتورپاتکان، تالش اردشیر دوم کادوسیان نامعلوم پیروزی[۲۳]
۳۶۶–۳۶۰ پیش از میلاد شورش بزرگ ساتراپ‌ها آناتولی اردشیر دوم ساتراپ‌های شورشی آریوبرزن
وادفرداد
داتامش
اروند یکم
پیروزی
۳۵۱ پیش از میلاد شورش قبرس و فنیقیه قبرس، فنیقیه، صیدا اردشیر سوم شورشیان مدیترانه پیروزی[۲۴]
۳۴۳ پیش از میلاد نبرد پلوزیوم پلوزیوم اردشیر سوم شورشیان مصر نکتانبوس دوم پیروزی[۲۵]
حملهٔ اسکندر به ایران
(۳۵۵–۳۲۸ پیش از میلاد)
بهار ۳۳۴ پیش از میلاد نبرد گرانیک رود گرانیک داریوش سوم مقدونیه باستان اسکندر مقدونی شکست[۲۶]
نوامبر ۵, ۳۳۳ پیش از میلاد نبرد ایسوس ایسوس داریوش سوم مقدونیه باستان اسکندر مقدونی شکست[۲۷][۲۸][۲۹]
۱ اکتبر ۳۳۱ پیش از میلاد نبرد گوگمل گوگمل داریوش سوم مقدونیه باستان اسکندر مقدونی شکست[۳۰]

گاه‌شمار

پاره‌ای از رویدادهای مهم دوران هخامنشی
شکل‌گیری و دوره آغازین
۷۰۵ پ. م تأسیس پادشاهی هخامنشی به‌دست هخامنش[۳۱]
۶۵۰ پ. م مرگ هخامنش و تاج‌گذاری چیش پیش[۳۱]
۶۲۰ پ. م مرگ چیش پیش و تاج‌گذاری کوروش یکم در انشان[۳۱]
۵۸۰ پ. م مرگ کوروش یکم و تاج‌گذاری کمبوجیه یکم در انشان[۳۱]
گسترش و تأسیس شاهنشاهی
۵۵۹ پ. م مرگ کمبوجیه یکم و تاج‌گذاری کوروش بزرگ
۵۵۳ پ. م آغاز شورش کوروش علیه مادها
۵۵۰ پ. م شکست ایشتوویگو شاه ماد از کوروش و فتح هگمتانه
۵۵۰ پ. م تأسیس شاهنشاهی هخامنشی به‌دست کوروش بزرگ
۵۴۹–۵۴۸ پ. م فتح سرزمین‌های پارت، ورکانه و ارمنستان
۵۴۶ پ. م فتح سارد پایتخت لیدیه و شکست کرزوس پادشاه لیدی
۵۳۹ پ. م فتح بابل ثروتمندترین شهر غرب آسیا توسط کوروش
۵۳۹ پ. م اجازه دادن کوروش به یهودیان تبعیدی به بازگشت به اورشلیم و ساخت کنیسه
۵۳۰ پ. م نبرد کوروش با قبایل سکاها و شکست از ماساگت‌ها
۱۲ تا ۳۱ اوت سال ۵۳۰ پ. م[۳۲] درگذشت کوروش بزرگ[۳۳]
دوره شکوفایی
۵۲۹ پ. م آغاز پادشاهی کمبوجیه دوم فرزند کوروش بزرگ
۵۲۵ پ. م فتح مصر توسط کمبوجیه
۵۲۵ پ. م کمبوجیه سپاهی برای فتح لیبی و کارتاژ فرستاد و خود به سوی پارس بازگشت
۵۲۵ پ. م گم شدن سپاه کمبوجیه بر اثر طوفان شن در صحرا
۵۲۲ پ. م مرگ کمبوجیه در راه بازگشت از مصر
۵۲۱ پ. م غصب تخت پادشاهی توسط گئومات مغ (بردیای دروغین)
۵۲۱ پ. م پیروزی داریوش بزرگ بر گئومات و تاجگذاری
۵۱۹ پ. م سرکوب شورش‌های سراسری در بسیاری از ساتراپی‌ها توسط داریوش
۵۱۸ پ. م آغاز ساخت تخت جمشید به عنوان پایتخت جدید در پارسه
۵۱۴ پ. م' حمله داریوش به سکاها و فتح ناحیه شمال قفقاز و دریای سیاه
۴۹۴ پ. م شورش ایونیان در آسیای صغیر علیه هخامنشیان و به آتش کشیدن سارد
۴۹۴ پ. م جنگ لاده و شکست یونانیان به‌دست داریوش بزرگ
۴۹۲–۴۹۰ پ. م پیروزی در نخستین تهاجم ایرانیان به یونان
۴۹۰ پ. م جنگ ماراتن میان ایران و یونان و شکست هخامنشیان
۴۸۶ پ. م داریوش در سن ۶۳ سالگی درگذشت
۴۸۶ پ. م تاج‌گذاری خشایارشا فرزند داریوش بزرگ
۴۸۵ پ. م سرکوب شورش مصر توسط خشایارشا
۴۸۴ پ. م سرکوب شورش بابل توسط خشایارشا
۴۸۰ پ. م فتح آتن، پایتخت یونان توسط خشایارشا، بازپس‌گیری آتن توسط یونانیان در نبرد سالامیس
۴۷۹ پ. م شکست در جنگ پلاته از یونان
۴۶۵ پ. م قتل خشایارشا
۴۶۵ پ. م آغاز پادشاهی اردشیر یکم فرزند خشایارشا
۴۶۵ تا ۴۲۴ پ. م ساخت بنای میترا و آناهیتا
۴۲۴ پ. م مرگ اردشیر یکم
دوره نابسامانی
۴۲۴ پ. م تاج‌گذاری خشایارشای دوم
۴۲۴ پ. م قتل خشایارشای دوم
۴۲۴ پ. م تاج‌گذاری داریوش دوم
۴۰۵ پ. م شورش مصر و اعلام استقلال
۴۳۱–۴۰۴ پ. م دخالت ایران در جنگ داخلی یونان
۴۰۴ پ. م مرگ داریوش دوم
۴۰۴ پ. م تاج‌گذاری اردشیر دوم
۳۹۵–۳۸۷ پ. م دخالت ایران در جنگ داخلی یونان
۳۸۷ پ. م تحمیل صلح آنتالکیداس توسط ایران به یونانیان
۳۵۹ پ. م مرگ اردشیر دوم
دوره تجدید قدرت
۳۵۹ پ. م تاج‌گذاری اردشیر سوم
۳۴۳ پ. م فتح دوباره مصر توسط اردشیر سوم
۳۳۸ پ. م قتل اردشیر سوم به دست باگواس
۳۳۸ پ. م آغاز پادشاهی اردشیر چهارم
۳۳۶ پ. م قتل اردشیر چهارم توسط باگواس
۳۳۶ پ. م تاج‌گذاری داریوش سوم
دوره زوال و فروپاشی
۳۳۴ پ. م آغاز حمله اسکندر مقدونی به ایران
۳۳۴ پ. م نبرد گرانیک و شکست ارتش داریوش سوم
۳۳۳ پ. م نبرد ایسوس و شکست ارتش داریوش سوم
۳۳۱ پ. م نبرد گوگمل و شکست ارتش داریوش سوم
۳۳۰ پ. م کشته شدن داریوش سوم
۳۲۸ پ. م کشته شدن اردشیر پنجم (پادشاه خود خوانده) و فتح ایران به‌دست اسکندر مقدونی

نگارخانه

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. ↑ درباره شیوه مرگ کوروش بزرگ در منابع اختلاف نظر وجود دارد. برای مطالعه بیشتر مرگ کوروش بزرگ را ببینید.

پانویس

  1. ↑ بریان، امپراتوری هخامنشی، ۵۰–۴۹.
  2. ↑ هینتس، داریوش و ایرانیان، ۹۸.
  3. ↑ هینتس، داریوش و ایرانیان، ۱۰۴.
  4. ↑ داندامایف، تاریخ سیاسی هخامنشیان، ۸۹.
  5. ↑ بیانی، تاریخ ایران باستان، ۱۰۹.
  6. ↑ هینتس، داریوش و ایرانیان، ۱۲۷.
  7. ↑ زرین‌کوب، تاریخ مردم ایران، پیش از اسلام، ۱۴۴.
  8. ↑ André-Salvini, Béatrice (2005). Forgotten Empire: The World of Ancient Persia (به انگلیسی). University of California Press. ISBN 978-0-520-24731-4.
  9. ↑ DNa - Livius (به انگلیسی).
  10. ↑ Boardman 1982, p. 67.
  11. ↑ Herodotus VI, 30
  12. ↑ Briant, Pierre (2002). From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire (به انگلیسی). Eisenbrauns. p. 158. ISBN 978-1-57506-120-7.
  13. ↑ پیرنیا، حسن. تاریخ ایران باستان. تهران: انتشارات افسون، ۱۳۸۰.ISBN 964-92947-7-5
  14. ↑ بردیا (2018-05-05). «واقعیت نبرد ترموپیل چیست؟». تاریخ پارسی. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اكتبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در 2021-03-08. تاریخ وارد شده در |archive-date= را بررسی کنید (کمک)
  15. ↑ تاریخ ایران باستان نوشته حسن پیرنیا مشیرالدوله - جلد اول
  16. 1 2 "CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1". ENCYCLOPÆDIA IRANICA (به انگلیسی). Archived from the original on 19 March 2022. Retrieved 19 March 2022.
  17. ↑ Holland, pp. 358–359
  18. ↑ یادکرد-ویکی|پیوند =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Battle_of_the_Eurymedon&redirect=no&oldid=624045459%7Cعنوان = Battle of the Eurymedon|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۶ نوامبر ۲۰۱۴
  19. ↑ تاریخ تمدن، ویل دورانت.
  20. ↑ تاریخ تمدن، ویل دورانت.
  21. ↑ آناباسیس، کتاب اول، فصل هشتم
  22. ↑ Fine, The Ancient Greeks, 556–9
  23. ↑ Syme, Ronald (1988). "The Cadusii in History and in Fiction". The Journal of Hellenic Studies. Retrieved 2015-06-30.
  24. ↑ زرین کوب، ص ۱۹۸
  25. ↑ "Artaxerxes III Ochus (358 BC to 338 BC)". Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved March 2, 2008.
  26. ↑ رضایی، تاریخ ده هزار ساله ایران، ۲۴۴.
  27. ↑ قوزانلو، تاریخ نظامی ایران (جلد اول)، ۱۵۰.
  28. ↑ بهمنی، هنگامه تاریخ، ۱۱۳.
  29. ↑ زنجانی، تاریخ تمدن ایران باستان (جلد اول)، ۲۵۳.
  30. ↑ حسن پیرنیا، تاریخ ایران باستان، 1140.
  31. 1 2 3 4 "ACHAEMENID DYNASTY – Encyclopaedia Iranica". www.iranicaonline.org. Archived from the original on 2011-04-29. Retrieved 2019-04-05.
  32. ↑ هینتس، والتر (۱۳۸۷). داریوش و ایرانیان. ترجمهٔ پرویز رجبی. تهران: نشر ماهی. ص. ۸۷. شابک ۹۷۸۹۶۴۹۹۷۱۲۰۹.
  33. ↑ دربارهٔ شیوه مرگ کوروش بزرگ در منابع اختلاف نظر وجود دارد. برای اطلاعات بیشتر مقاله مرگ کوروش بزرگ را مطالعه نمایید.

منابع

پیوند به بیرون