فهمی استرآبادی

فهمی استرآبادی از شاعران فارسی‌زبان قرن دهم هجری قمری بود. آثار او شامل غزل، ترکیب‌بند و قصیده است و با وجود طبع لطیف و زبان روان، نامش در منابع رسمی و تذکره‌های ادبی کمتر ذکر شده‌است.

اطلاعات دقیقی از زندگی شخصی فهمی در دست نیست. برخی شواهد نشان می‌دهد که او مدتی در هند اقامت داشته و احتمالاً همان‌جا درگذشته‌است. برخی منابع او را تاجری معرفی کرده‌اند که در دهلی زندگی می‌کرده‌است.

از دیوان او تنها یک نسخه باقی مانده که ابتدا در هندوستان نگهداری می‌شده و سپس به انگلستان منتقل شده‌است. این نسخه اکنون در کتابخانه دانشگاه کمبریج موجود است. دیوان فهمی شامل ترکیب‌بندهای مذهبی، غزل‌های عاشقانه و اشعاری در مدح علی ابن موسی‌الرضا است.

ویژگی‌های برجستهٔ شعر او عبارت‌اند از:

• استفاده گسترده از ردیف در اشعار
• کاربرد واژه‌هایی مانند «سگ» در معنای عرفانی و خضوع‌آمیز
• ترکیب‌بندهایی با مضامین مذهبی و عرفانی، از جمله زیارت‌نامه‌ای در مدح علي ابن موسی‌الرضا امام هشتم شیعیان

یکی از ابیات مشهور دیوان فهمی استرآبادی در قالب ترکیب‌بند عرفانی:

نسخهٔ خطی دیوان فهمی در کتابخانهٔ دانشگاه کمبریج نگهداری می‌شود. این نسخه توسط مؤسسهٔ میراث مکتوب تصحیح و منتشر شده‌است. تصویر جلد نسخهٔ چاپی طراحی ساده‌ای دارد و عنوان کتاب با خط نستعلیق در مرکز آن دیده می‌شود.

• دیوان فهمی استرآبادی، تصحیح محمدحسین کرمی، نشر میراث مکتوب، تهران، چاپ اول
• پایگاه نورلایب: دیوان فهمی استرآبادی

• ادبیات فارسی در هند
• شاعران فارسی‌زبان
• نسخه‌های خطی فارسی