قانون اساسی سولونی
 مجسمه نیم‌تنهٔ سولون در موزه‌های واتیکان | |
| مشخصات | |
|---|---|
| زمان ایجاد | اوایل قرن ششم پیش از میلاد |
| بنیان‌گذار | سولون |
قانون اساسی سولونی (به انگلیسی: Solonian constitution) مجموعه‌ای از اصلاحات و قوانین بود که توسط سولون در اوایل قرن ششم پیش از میلاد ایجاد شد.[۱] در زمان سولون، دولت آتن بر اثر اختلافات حزبی دچار پراکندگی شده و در آستانهٔ فروپاشی قرار داشت. او قصد داشت قوانین قدیمی دراکون را اصلاح یا لغو کند و قوانینی وضع کرد که جنبه‌های مختلف زندگی عمومی و خصوصی را پوشش می‌داد و اثرات مفید[۲] آن مدت‌ها ادامه یافت.
زمینه و مبانی فکری
به گفتهٔ دیوژن لائرتی، سولون به عنوان یکی از آرخون‌ها انتخاب شد و اصلاحات گسترده‌ای را آغاز کرد. آتن در آن زمان دوره‌ای از گذار را می‌گذراند و در آشفتگی فرورفته بود. قوانین پیشین، بسیاری از مردم را بدهکار کرده و نارضایتی عمومی ایجاد کرده بود.[۳] سولون در ۵۹۴ پیش از میلاد برای یک سال به عنوان آرخون انتخاب شد. بنا بر گفتهٔ پلوتارک، «ثروتمندان به خاطر ثروتش و مردم به خاطر سلامت نفسش، او را شخصی مناسب می‌دانستند».
اصلاحات او در تقابل با اخلاق هومری قرار داشت. پیش از آن، اخلاق هومری بر افتخارات اشرافی و روابط قدرت استوار بود، اما سولون تلاش کرد نابرابری‌ها را کاهش دهد و عدالت را بر پایهٔ منافع عمومی برقرار کند. او مشروعیت این عدالت را نه به پاداش یا عذاب الهی، بلکه به نتایج آن برای جامعه مرتبط می‌دانست.[۴]
اصلاحات کلیدی
سولون نهادها و قوانین را تغییر داد و فرادستان را در ساختار جدید وارد کرد تا توان حکومت در حل منازعات افزایش یابد.[۵] مهم‌ترین اقداماتش شامل لغو گرو گذاشتن خود یا دیگران برای بدهی، آزادی جابه‌جایی در آتیکا، ایجاد شورای ۴۰۰ نفره (به انگلیسی: Boule) با نمایندگی برابر چهار قبیله و استفاده از نفوذ فرادستان برای تحکیم دموکراسی بود. او در شعری نوشت: «سپر به دست گرفته و نگذاشتم که هیچ گروهی بر دیگری ستم کند».[۶]
واکنش‌ها و پیامدها
پس از اصلاحات، فشارهایی برای تغییر قوانین به سود گروه‌های خاص بر او وارد شد. سولون مردم را به معبد برد و از آنان سوگند گرفت که به مدت تعیین‌شده، قوانین را تغییر ندهند مگر به دست او. سپس ده سال از آتن خارج شد تا مردم بدون فشار شخصی او، به رعایت قانون عادت کنند.[۷] با بازگشت وی، آشکار شد که قوانینش رعایت نشده و در فضای بی‌ثباتی پسیستراتوس، از خویشاوندان مادری سولون، به قدرت رسیده است.
ادامهٔ اصلاحات
کلئیستنس که ناکافی بودن اصلاحات سولونی و تسلط ارزش‌های هومری را دریافت، گام‌های بعدی را برای تعمیق دموکراسی و جلوگیری از سلطهٔ اشراف برداشت.[۴]
جستارهای وابسته
منابع
- اروین، ترنس (۱۴۰۲). تاریخ فلسفهٔ غرب (۱): تفکر در دورهٔ باستان. ج. ۱. ترجمهٔ حسن فتحی. سمت.
پانویس
- ↑ A Dictionary of Classical Antiquities, Mythology, Religion, Literature and Art, from the German of Dr. Oskar Seyffert. Page 595
- ↑ Effecting or designed to effect an improvement
- ↑ Plutarch – Life of Solon
- 1 2 اروین، ترنس (۱۴۰۲). تاریخ فلسفهٔ غرب (۱): تفکر در دورهٔ باستان. ج. ۱. ترجمهٔ حسن فتحی. سمت. ص. ۴۶.
- ↑ راه باریک آزادی، دارون عجم‌اوغلو، ص ۵۹
- ↑ راه باریک آزادی، دارون عجم‌اوغلو، ص ۶۰
- ↑ Plutarch – Life of Solon