قدیتا
قدیتا
قدّیتا کدیتا (Kaditta) | |
|---|---|
روستا | |
| ریشه‌شناسی: برگرفته از نام شخصی | |
.jpg) نقشه دهه ۱۸۷۰ .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰.jpg) نقشه معاصر .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصرمجموعهای از نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون قدیتا | |
  قدیتا جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۳°۰۰′۱۷″ شمالی ۳۵°۲۸′۵″ شرقی / ۳۳٫۰۰۴۷۲°شمالی ۳۵٫۴۶۸۰۶°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۹۴/۲۶۷ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | صفد |
| تاریخ تخلیه | ۱۱ مه ۱۹۴۸ |
| مساحت | |
| • کل | ۲٬۴۴۱ دونوم (۲٫۴۴۱ کیلومتر مربع یا ۶۰۳ جریب فرنگی) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۲۴۰ |
| علت تخلیه | پیامد سقوط شهر همجوار |
| شهرک‌های کنونی | کدیتا |
قدیتا (به عربی: قدّیتا) روستایی عرب فلسطینی با جمعیت ۲۴۰ نفر بود که در حدود ۴٫۵ کیلومتری شمال‌غربی صفد قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تصرف و تخلیه شد و بخشی از ساکنان آن به روستای عکبره در جنوب صفد رانده شدند و در آنجا به‌عنوان آوارگان درون‌سرزمینی فلسطینی زندگی کردند؛ گروهی دیگر نیز به اردوگاه‌های پناهندگان در لبنان یا سوریه گریختند.
قدیتا بر فراز دامنهٔ تپه‌ای در جلیل علیا و در ارتفاع ۷۷۵ متری از سطح دریا بنا شده بود. کوه صفد (۸۱۶ متر) در ۲ کیلومتری جنوب‌شرقی آن جای داشت. اقتصاد روستا بر دامداری و کشاورزی ـ به‌ویژه غلات، انجیر، انار، انگور و زیتون ـ استوار بود. امروزه از روستا جز چند گور در گورستان و آوارهای سنگی خانه‌های ویران‌شده چیزی برجای نمانده‌است.
پیشینه نام
دوره عثمانی
قدیتا از سال ۱۵۱۷ میلادی زیر فرمان امپراتوری عثمانی قرار داشت. بر پایهٔ دفاتر مالیاتی عثمانی در حدود ۱۵۹۶، این روستا به ناحیهٔ جیره از سنجق صفد تعلق داشت و ۲۷ خانوار با جمعیت تخمینی ۱۴۹ نفر داشت که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۲۵ درصد بر گندم، جو، تاکستان‌ها، کندوهای عسل و بزها می‌پرداختند که مجموع آن ۴٬۰۳۰ آقچه بود.[۲]
روستا با نام «کدیس» (Kadis) در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن در جریان لشکرکشی ناپلئون به مصر و شام در سال ۱۷۹۹ ترسیم کرد نمایان است.[۳]
بنا بر گزارش‌ها، روستا در زلزله صفد ۱۸۳۷ به‌کلی ویران شد.[۴] ادوارد رابینسون در سال ۱۸۳۸ نوشت: «کدیتا تاکستان‌ها و درختان انجیر فراوانی در پیرامون خود دارد و از زلزله آسیب سنگینی دیده‌است.»[۵] او همچنین آن را روستایی در ناحیهٔ صفد ثبت کرد.[۶]
در سال ۱۸۷۵، ویکتور گرن تنها ده خانه یافت که ده خانوادهٔ مسلمان در آن‌ها ساکن بودند. او دربارهٔ آب‌انبارهای تراشیده‌شده در صخره نوشت که نشان‌دهندهٔ وجود یک سکونتگاه باستانی در آن مکان است.[۷]
در سال ۱۸۸۱، گزارش بررسی فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین روستای «کدیثا» را چنین توصیف کرد: «روستایی از گِل و سنگ با نزدیک به ۲۰۰ مسلمان بر دامنهٔ تپه‌ای با باغ‌های انجیر، دارای یک حوضچه و چشمه.»[۸]
فهرست جمعیتی حدود سال ۱۸۸۷ جمعیت روستا را نزدیک به ۳۱۵ نفر نشان می‌دهد که همگی مسلمان بودند.[۹]
دوره قیمومت بریتانیا
در دورهٔ قیمومت بریتانیا بر فلسطین، قدیتا به سمت شمال و جنوب گسترش یافت؛ خانه‌ها به‌هم چسبیده و از سنگ ساخته شده بودند.[۱۰] در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین، جمعیت قدیتا ۱۱۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند.[۱۱] این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۱۷۰ نفر در ۳۲ خانه رسید که باز هم همگی مسلمان بودند.[۱۲]
اقتصاد روستا بر دامداری و کشت محصولات زراعی به‌ویژه غلات، انجیر، انار و انگور و نیز زیتون استوار بود. تا سال ۱۹۴۳ کشت زیتون ۷۷ دونوم از زمین‌ها را پوشش می‌داد.[۱۳] بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۲۴۰ مسلمان بود[۱۴] و کل مساحت زمین ۲٬۴۴۱ دونوم بود[۱۵] که از این میان ۱۵۰ دونوم باغ و زمین آبی، ۱٬۴۵۲ دونوم زمین زراعی[۱۶] و ۳۱ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.[۱۷]
جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
مانند بسیاری از روستاهای فلسطینی در شرق جلیل، قدیتا یک روز پس از سقوط صفد به دست نیروهای اسرائیلی در جریان عملیات یفتاح در ۱۰ مه ۱۹۴۸ تخلیه شد.[۱۸] بنا بر گزارش‌های اطلاعات نظامی اسرائیل، چندین روستا در جلیل از جمله قدیتا بلافاصله پس از سقوط صفد از سکنه خالی شدند.[۱۹]
بخشی از ساکنان به روستای عکبره در جنوب صفد رانده شدند و به گفتهٔ ولید خالدی، در آنجا سال‌ها در شرایط بسیار دشواری زندگی کردند.[۲۰] هیچ شهرک یهودی‌نشینی بر زمین‌های خود روستا ساخته نشد، هرچند شهرک‌های کفر حوشن (بر زمین‌های روستای صفصاف در شمال‌غربی) و دالتون (بر زمین‌های روستای دلاته در شمال‌شرقی) در فاصلهٔ نزدیکی از موقعیت روستا قرار دارند.[۲۱]
خالدی بازمانده‌های روستا را چنین توصیف می‌کند: «گورهایی از گورستان و آوارهای سنگی خانه‌های ویران‌شده.» خار و گیاهان وحشی و نیز چند درخت انجیر و زیتون رهاشده محل روستا را پوشانده‌اند.[۲۲]
جغرافیا
قدیتا بر فراز یکی از بلندی‌های جلیل علیا در ارتفاع ۷۷۵ متری از سطح دریا ساخته شده بود. کوه صفد (کوه کنعان) با ارتفاع ۸۱۶ متر در ۲ کیلومتری جنوب‌شرقی آن جای داشت.[۲۳] وادی العین در یک‌چهارم کیلومتری غرب و وادی طیطبا در نیم‌کیلومتری شرق روستا جریان داشتند. هر دو از سرشاخه‌های وادی الطواحین بودند که خود به وادی العمود و سرانجام به دریاچهٔ طبریه می‌ریخت. چاه آبی نیز در ۲۵۰ متری شمال‌غربی روستا وجود داشت.[۲۴]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۸۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۷۵. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Karmon, Y. (۱۹۶۰). «An Analysis of Jacotin's Map of Palestine». Israel Exploration Journal. ۱۰ (۳–۴): ۱۶۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Ambraseys, N. N. (۱۹۹۷). «The earthquake of ۱ January ۱۸۳۷ in Southern Lebanon and Northern Israel». Annali di Geofisica: ۹۳۳.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. ۳۶۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. ۱۳۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Guérin، V. (۱۸۸۰). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. ج. ۳. L'Imprimerie Nationale. ص. ۴۲۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۱. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۱۹۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Schumacher, G. (۱۸۸۸). «Population list of the Liwa of Akka». Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund. ۲۰: ۱۸۸.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۸۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J. B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۴۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱: Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۱۰۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۸۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۱۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area Ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Centre. ص. ۷۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Centre. ص. ۱۲۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Centre. ص. ۱۷۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. xvi. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن قدّیتا-صفد». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۳۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۸۵-۴۸۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن قدّیتا-صفد». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۳۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۸۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قدیتا (قریة)». الموسوعة الفلسطینیة. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قدیتا (قریة)». الموسوعة الفلسطینیة. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Qaddita». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «قدیتا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «קדיתא». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Qaddita». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اندونزیایی ، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- بخش صفد
- روستاهای عربی خالی از سکنه پیش از جنگ ۱۹۴۸ عربها و اسرائیل