قلم‌های ملی
| نام‌های دیگر | ฟอนต์แห่งชาติ |
|---|---|
| توسعه‌دهنده(ها) | دولت تایلند، آژانس ترویج صنعت نرم‌افزار (SIPA) |
| انتشار اولیه | ۲۰۰۱ |
| نوع | قلم رایانه‌ای |
| مجوز | پروانه قلم باز، GPL |
| وبگاه |
قلم‌های ملی (ฟอนต์แห่งชาติ) دو مجموعه از قلم‌های رایانه‌ای آزاد و متن‌باز برای الفبای تای هستند که با حمایت دولت تایلند منتشر شده‌اند. نخستین مجموعه در سال ۲۰۰۱ توسط مرکز ملی الکترونیک و فناوری رایانه (NECTEC) با سه قلم تایلندی عرضه شد. سپس در سال ۲۰۰۶ مسابقه‌ای ملی برگزار گردید و ۱۳ قلم برگزیده از این مسابقه به‌عنوان قلم‌های رسمی و عمومی دولت تایلند پذیرفته شدند. در سال ۲۰۲۱ نیز قلم چهاردهم به نام «چولابورن لیخیت» به این مجموعه افزوده شد و از آن پس این مجموعه با عنوان «چهارده قلم ملی» شناخته می‌شود.
این قلم‌ها و نسخه‌های بعدی آن‌ها از سوی آژانس ترویج صنعت نرم‌افزار ملی (SIPA) همراه با اداره مالکیت فکری تایلند از طریق وبگاه f0nt.com منتشر شده‌اند و به‌صورت رایگان در دسترس عموم قرار دارند. به همین دلیل این مجموعه با نام غیررسمی «قلم‌های سیپا» (ฟอนต์ซิป้า) نیز شناخته می‌شود. در سال ۲۰۱۸ شرکت قلم‌سازی تایلندی کدسان دماک با همکاری قلم‌های گوگل ۱۳ قلم اصلی مجموعه را بازنگری و با پشتیبانی بهتر از یونی‌کد و وزن‌های بیشتر بازنشر کرد.
تاریخچه
قلم‌های NECTEC و گروه کاری لینوکس تایلندی
در سال ۲۰۰۱ نخستین مجموعه «قلم‌های ملی» توسط مرکز ملی الکترونیک و فناوری رایانه تایلند (NECTEC) منتشر شد.[۱] این مجموعه شامل سه قلم تایلندی به نام‌های کینّاری (Kinnari)، گارودا (Garuda) و نوراسی (Norasi) بود. هدف از انتشار این قلم‌ها ارائه جایگزین‌های عمومی برای قلم‌های تجاری پرکاربردی بود که همراه با سیستم‌عامل‌ها و نرم‌افزارهای اصلی عرضه می‌شدند اما محدودیت‌های مجوز داشتند.[۲]
پس از آن گروه کاری لینوکس تایلندی (TLWG) این سه قلم را به همراه ۱۰ قلم دیگر در بسته نرم‌افزاری Fonts-TLWG منتشر کرد. به‌جز قلم واری (Waree) بقیه قلم‌ها تحت مجوز GPL عرضه شدند.[۳][۴]
مسابقه ۲۰۰۶
در ۲ اوت ۲۰۰۶ هیئت وزیران دولت آبهیسیت وجاجیوا مسابقه‌ای را برای جایگزینی تمام قلم‌هایی که دولت تایلند از بخش خصوصی خریداری کرده بود سازمان‌دهی کرد.[۵] این قلم‌ها شامل قلم‌های مایکروسافت مانند Angsana New, Browalia New, Cordia New و EucrosiaUPC بودند که در آن زمان به‌طور گسترده استفاده می‌شدند. این مسابقه بخشی از «پروژه قلم‌های استاندارد برای بخش دولتی تایلند» بود که وزارت فناوری اطلاعات و ارتباطات تایلند پیشنهاد داده بود. وزارتخانه در این‌باره اعلام کرد: «... در حال حاضر قلم‌های گوناگونی در نهادهای دولتی استفاده می‌شوند و به همین دلیل اسناد دولتی هیچ‌گاه استاندارد نشده‌اند. این قلم‌ها متعلق به شرکت‌های خصوصی هستند که حقوق انحصاری بر آن‌ها دارند و ما نمی‌توانیم آن‌گونه که باید از آن‌ها استفاده کنیم…»[۶][۷]
در ۷ سپتامبر ۲۰۱۰ هیئت وزیران به‌طور رسمی سیزده قلم برگزیده را به‌عنوان قلم‌های عمومی اعلام و آن‌ها را «قلم‌های ملی» نامید. به تمام نهادهای دولتی دستور داده شد که از این قلم‌ها به‌ویژه «TH Sarabun PSK» در اسناد رسمی خود استفاده کنند و تا ۵ دسامبر ۲۰۱۰ که هشتادوسومین سالگرد تولد پادشاه بومیپول آدولیاده بود استفاده از قلم‌های بخش خصوصی را متوقف سازند. از قوای مقننه و قضاییه نیز درخواست همکاری شد.[۸]
بازنگری توسط کدسان دماک و قلم‌های گوگل
در سال ۲۰۱۸ شرکت قلم‌سازی تایلندی کدسان دماک (Cadson Demak) با همکاری قلم‌های گوگل تمام ۱۳ قلم ملی موجود را بازنگری کرد و با افزودن تنظیمات بهتر نمایش روی صفحه (hinting)، وزن‌های بیشتر و پشتیبانی گسترده‌تر از یونی‌کد منتشر ساخت.[۹] همچنین یک قلم جدید به نام «تاسادیت» (Thasadith) با الهام از TH Srisakdi طراحی شد.[۱۰] تمامی این قلم‌ها تحت پروانه قلم باز منتشر شدند.[۱۱] کدسان دماک انتظار داشت که انتشار این قلم‌های بازنگری‌شده در قلم‌های گوگل به افزایش استفاده از قلم‌های تایلندی حلقه‌دار در مقابل قلم‌های بدون حلقه منجر شود.[۱۲]
چولابورن لیخیت
در ۶ ژوئیه ۲۰۲۱ هیئت وزیران تایلند به‌طور رسمی مجموعه قلم سلطنتی «چولابورن لیخیت» (Chulabhorn Likhit) را به‌عنوان چهاردهمین قلم استاندارد دولتی تأیید کرد. این قلم به پیشنهاد آکادمی سلطنتی چولابورن طراحی شده و به افتخار شاهدخت چولابورن به مناسبت شصت‌وچهارمین سالگرد تولد و فارغ‌التحصیلی ایشان از دوره دکتری هنرهای تجسمی در دانشگاه سیلپاکورن نام‌گذاری شده‌است.[۱۳]
کاربرد
روزنامه رسمی دولت تایلند
قلم «TH Sarabun PSK» از ژانویه ۲۰۱۱ در روزنامه رسمی دولت تایلند (ราชกิจจานุเบกษา) جایگزین قلم Angsana New شد. نخستین شماره‌ای که با این قلم منتشر گردید جلد ۱۲۸ بخش ۱ الف با تاریخ ۷ ژانویه ۲۰۱۱ بود.[۱۴]
ویکی‌پدیای تایلندی
.svg.png){kind=logo}
قلم «TH Sarabun PSK» در نشان‌واره کنونی ویکی‌پدیای تایلندی به کار رفته‌است. این نشان‌واره توسط پراچیا سینگتو (ปรัชญา สิงห์โต) طراح گرافیک و مدیر وبگاه f0nt.com طراحی شد و پس از پیروزی در مسابقه‌ای در سال ۲۰۰۸ از سوی جامعه ویکی‌پدیای تایلندی پذیرفته گردید.[۱۵]
فهرست قلم‌های Fonts-TLWG
جدول زیر ۱۳ قلم منتشرشده توسط گروه کاری لینوکس تایلندی در بسته Fonts-TLWG را نشان می‌دهد:[۱۶]
| ردیف | نام | ریشه‌شناسی نام | توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱ | Kinnari | کینّاری موجودی اسطوره‌ای در آیین هندو و بودایی | سریف انتقالی لاتین (بر پایه تایمز نیو رومن) با حروف تایلندی حلقه‌دار |
| ۲ | Garuda | گارودا ایزد هندو | سنز-سریف لاتین با حروف تایلندی حلقه‌دار |
| ۳ | Norasi | سریف انتقالی لاتین (بر پایه تایمز نیو رومن) با حروف تایلندی حلقه‌دار | |
| ۴ | Loma | «لوما» (โลมา) به معنی دلفین | سنز-سریف لاتین با حروف تایلندی حلقه‌دار |
| ۵ | TlwgMono | تک‌فاصله، سریف تختک‌دار (بر پایه Courier) | |
| ۶ | Tlwg Typewriter | تک‌فاصله، سریف تختک‌دار | |
| ۷ | Tlwg Typist | تک‌فاصله، سریف تختک‌دار | |
| ۸ | Tlwg Typo | تک‌فاصله، سریف تختک‌دار | |
| ۹ | Purisa | «پوریسا» به معنی مرد | دست‌نوشته سنز-سریف |
| ۱۰ | Sawasdee | «ساواسدی» به معنی سلام | سنز-سریف لاتین با حروف تایلندی بدون حلقه |
| ۱۱ | Umpush | سنز-سریف لاتین با حروف تایلندی حلقه‌دار | |
| ۱۲ | Laksaman | برگرفته از لاکشمانا | سنز-سریف، بر پایه TH Sarabun New |
| ۱۳ | Waree | «واری» به معنی آب، رودخانه و دریا | سنز-سریف لاتین (بر پایه Bitstream Vera) با حروف تایلندی حلقه‌دار |
فهرست چهارده قلم ملی
جدول زیر ۱۳ قلم برگزیده مسابقه ۲۰۰۶ و قلم چولابورن لیخیت را نشان می‌دهد:[۱۷]
| ردیف | نام | نمونه | معنی نام / توضیحات | طراح(ان) |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | TH Sarabun PSK |  |
«سارابان» (สารบรรณ) به معنی امور اسنادی | سوپّاکیت چالرملارپ (ศุภกิจ เฉลิมลาภ) |
| ۲ | TH Charmonman |  |
«چامرمان» (จามรมาน) به معنی دل درخت باران که نماد دانشگاه چولالونگکورن است؛ هرچند طراح فارغ‌التحصیل دانشگاه بانکوک بوده‌است | اکّالاک پیان‌پاناوت (เอกลักษณ์ เพียรพนาเวช) |
| ۳ | TH Krub |  |
برگرفته از واژه ادب تایلندی «کراپ» (ครับ) | اکّالاک پیان‌پاناوت |
| ۴ | TH Srisakdi |  |
«سری‌ساکدی» (ศรีศักดิ์) به معنی اعتبار؛ الهام‌گرفته از سبک دربار دوره پادشاهی تونبوری | تیم آکسارامتی |
| ۵ | TH Niramit AS |  |
«نیرمیت» (นิรมิต) به معنی آفریده‌شده با جادو | تیم آکسارامتی |
| ۶ | TH Charm of AU |  |
«AU» مخفف دانشگاه اسامپشن تایلند | کان‌لایانامیت نورارات‌پوتتی |
| ۷ | TH Kodchasan |  |
«کدچاسان» (คชสาร) به معنی فیل | کان‌سودا پیام‌پراچاک‌پونگ |
| ۸ | TH K2D July8 |  |
«July8» اشاره به آغاز واسّا (دوره بازنشینی بودایی) | کانت رودساوات |
| ۹ | TH Mali Grade 6 |  |
دست‌خط دختری کلاس ششمی به نام «مالی» (یاسمن کوچک) که شخصیتی ساختگی از سوی طراح است | سودارات لئوتسیتونگ |
| ۱۰ | TH Chakra Petch |  |
«چاکرا پچ» (จักรเพชร) به معنی چاکرام بلورین | تیراوات پوت‌ویبون‌سیری |
| ۱۱ | TH Bai Jamjuree CP |  |
«بای جام‌جوری» (ใบจามจุรี) به معنی برگ درخت باران | تیم PITA (راپی سوویرانونت و ویروت چیراپاتاناکول) |
| ۱۲ | TH KoHo |  |
«کو-هو» اشاره به نخستین و آخرین حرف الفبای تای | گروه کو-هو |
| ۱۳ | TH Fah Kwang |  |
«فا کوانگ» (ฟ้ากว้าง) به معنی آسمان گسترده | تیم یازده |
| ۱۴ | Chulabhorn Likhit |  |
به افتخار شاهدخت چولابورن نام‌گذاری شده | آکادمی سلطنتی چولابورن |
قلم‌های ملی در قلم‌های گوگل
در سال ۲۰۱۸ شرکت کدسان دماک نسخه‌های بازنگری‌شده ۱۳ قلم ملی را به قلم‌های گوگل اضافه کرد. همچنین قلم جدید «تاسادیت» (Thasadith) نیز به این مجموعه افزوده شد. جدول زیر تناظر قلم‌های ملی با نام آن‌ها در قلم‌های گوگل را نشان می‌دهد:[۱۸]
| نام اصلی | نام در قلم‌های گوگل |
|---|---|
| TH Sarabun PSK | Sarabun |
| TH Charmonman | Charmonman |
| TH Krub | Krub |
| TH Srisakdi | Srisakdi |
| TH Niramit AS | Niramit |
| TH Charm of AU | Charm |
| TH Kodchasan | Kodchasan |
| TH K2D July8 | K2D |
| TH Mali Grade 6 | Mali |
| TH Chakra Petch | Chakra Petch |
| TH Bai Jamjuree CP | Bai Jamjuree |
| TH KoHo | KoHo |
| TH Fah Kwang | Fahkwang |
| — (الهام از TH Srisakdi) | Thasadith |
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Suveeranont، Pracha. «ฟอนต์แห่งชาติ». Thaifaces. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ฟอนต์แห่งชาติ». Thaifaces. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Fonts-TLWG». Thai Linux Working Group. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۶-۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «tlwg/fonts-tlwg». گیت‌هاب. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۶-۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «กรมทรัพย์สินทางปัญญา - โครงการประกวดผลงานสร้างสรรค์โปรแกรมคอมพิวเตอร์ฟอนต์». اداره مالکیت فکری تایلند. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «สั่งราชการโละฟอนต์ต่างชาติ ใช้ฟอนต์ไทยแลนด์». f۰nt.com. ۲۰۱۰-۰۹-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۱-۰۵-۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «WHAT'S UP: ทำไมราชการไทยต้องใช้ TH Sarabun?». The MATTER، فیس‌بوک. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۸-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ครม. เห็นชอบให้ทุกหน่วยงานภาครัฐ ดำเนินการติดตั้งฟอนต์สารบรรณเพิ่ม». اداره روابط عمومی تایلند. ۲۰۱۰-۰۹-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۱-۰۵-۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Kosolkarn، Kamolkarn. «13+1 Thai Fonts». Cadson Demak. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Thasadith». Google Fonts. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ V، Poonlap (۲۰۱۹-۰۳-۲۱). «Google Thai Fonts». Medium. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Kosolkarn، Kamolkarn. «ความนิยมในภาษาไทยมีหัว». Cadson Demak. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ครม. เห็นชอบให้ชุดแบบอักษรพระราชทาน "จุฬาภรณ์ลิขิต" เป็นชุดแบบอักษรมาตรฐานราชการไทยแบบที่ 14». دفتر نخست‌وزیری تایلند. ۲۰۲۱-۰۶-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการรับรอง...» (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. ۲۰۱۱-۰۱-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۱-۰۵-۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «กระจู๋: อันว่าด้วยโลโก้วิกิพีเดียไทย». f۰nt.com. ۲۰۰۸-۰۶-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۱-۰۵-۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Fonts-TLWG». Thai Linux Working Group. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۶-۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «13 ฟอนต์ฟรีมาตรฐาน จากสำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (SIPA)». f۰nt.com. ۲۰۰۷-۰۶-۲۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Kosolkarn، Kamolkarn. «13+1 Thai Fonts». Cadson Demak. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
پیوند به بیرون
- قلم‌های SIPA بایگانی‌شده در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine در f0nt.com
- قلم TH Sarabun New در f0nt.com
- ایده طراحی TH Sarabun PSK — اداره مالکیت فکری تایلند
- قلم‌های تایلندی در قلم‌های گوگل