قله ابر
_(cropped).jpg){kind=spacer}
قلهٔ ابر[۱] (انگلیسی: Cloud top) بالاترین فرازای بخش قابل‌مشاهدهٔ یک ابر است. این ارتفاع به‌طور سنتی یا برحسب متر بالاتر از سطح زمین (یا سطح سیاره) یا به‌صورت سطح فشار معادل آن برحسب هکتوپاسکال (hPa، معادل یکای سنتی اما اکنون منسوخِ میلی‌بار) بیان می‌شود.
اندازه‌گیری
قله ابر جایی است که برف، باران و تگرگ ریز از آن سرچشمه می‌گیرند.
ارتفاع قله ابر را می‌توان از سطح زمین با روش مثلث‌بندی برآورد کرد. با این حال، این روش اغلب ناکارآمد است، زیرا عملاً فقط برای ابرهای منفرد که به‌طور کامل در دید ناظران قرار دارند (و در فاصلهٔ افقی معینی از آنان هستند) عملی است. رادارهای زمینی نیز می‌توانند برای استخراج این ویژگی ابر به‌کار روند.
رویکرد جایگزین (اما گران‌تر) این است که مشاهدات هوابرد به‌صورت دیداری یا با استفاده از ابزارهای خاصی مانند لیدار به‌دست آید. این روش برای شناسایی ویژگی‌های ابرهای منفرد (و به‌طور مشخص برای کنترل یا ارزیابی دقت روش‌های دیگر) بسیار مناسب است، اما برای پایش مکرر ابرها در مناطق وسیع، غیرقابل‌مدیریت می‌شود.
ارتفاع قله ابر را می‌توان از اندازه‌گیری‌های ماهواره‌ای نیز به‌دست‌آورد؛ یا از طریق تصویرسنجی (با استفاده از جفت تصاویری که در زوایای دید متفاوت گرفته شده‌اند) یا با تبدیل اندازه‌گیری‌های دما به برآوردهایی از ارتفاع. نمونه‌ای از روش استریو با استفاده از ابزار پرتوسنج طیفی تصویربرداری چندزاویه‌ای (MISR) و همچنین با استفاده از ابزارهای رادیومتر پیشرفته پویشگر امتداد مسیر (ATSR-1، ATSR-2 و AATSR) انجام شده است.
فشار قله ابر نیز می‌تواند به‌عنوان شاخصی برای ارتفاع قله ابر به‌کار رود.[۲] مؤسسه همکاری برای مطالعات ماهواره‌ای هواشناسی (CIMSS) نقشه‌های آنی فشار قله ابر برای بخش قاره‌ای ایالات متحده را ارائه می‌دهد که از داده‌های به‌دست‌آمده از ماهواره‌های ماهواره‌های عملیاتی زیست‌محیطی زمین‌ایستای GOES 11 و GOES 12 استخراج شده‌اند.[۳]
ارتباط با هوا و اقلیم
در ابرهای همرفتی، قله ابر تا حد زیادی تحت تأثیر شدت فعالیت همرفت قرار دارد که خود ممکن است به ویژگی‌های سطحی، به‌ویژه میزان تأمین گرما و بخار آب در زیر ابر، بستگی داشته باشد. ارتفاع قله ابر اغلب بسیار متغیرتر از ارتفاع پایهٔ ابر است.
ابرها بر انتقال تابش در جو تأثیر زیادی می‌گذارند. در گسترهٔ طیفی نور خورشید، آلبدوی ابر مستقیماً به ماهیت، اندازه و شکل ذرات ابر مرتبط است که خود آن‌ها نیز تحت تأثیر ارتفاع قله ابر قرار دارند. در گسترهٔ گرمایی، آب جاذب قوی‌ای است (و بنابراین بر پایه قانون تابش گرمایی کیرشهف، تابش‌کنندهٔ قوی‌ای نیز هست). از این رو ابرها از قلهٔ خود از طریق تابش فروسرخ در دمای غالب خنک می‌شوند: هرچه قله ابر بالاتر باشد، ذرات آن سردتر و نرخ تابش آن کمتر است.
جستارهای وابسته
- پوشش ابر
- ارتفاع ابر
منابع
- ↑ «قلهٔ اَبر» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «cloud top»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر هشتم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۰۸-۸ (ذیل سرواژهٔ قلهٔ اَبر)
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده) - ↑ Huschke, Ralph E. (1959) Glossary of Meteorology, American Meteorological Society, Boston, Second printing-1970.
- ↑ «CIMSS Realtime GOES Derived Product Imagery – Cloud Top Pressure». Cooperative Institute for Meteorological Satellite Studies.
- ابرها