لایحه

نمودار گرافیکی جریان چرخش لایحه و قانون‌گذاری مجلس پادشاهی متحد بریتانیا و کشورهای مشترک‌المنافع (نام‌های اتاق‌های مجلس در بین کشورهای مشترک‌المنافع متفاوت است). در کشورهای جمهوری، موافقت سلطنتی در تصویر با موافقت رئیس‌جمهور جایگزین می‌شود.

لایحه (به انگلیسی: bill) پیشنهادی است که از سوی دولت برای تصویب و تبدیل به قانون، پس از تصویب در هیئت وزیران از سوی هیئت دولت به مجلس ارائه می‌شود.[۱]

انواع لایحه

لایحه به دو صورت است: لوایح عادی و لوایح فوری.

لوایح عادی

این نوع لایحه‌ها دو-شوری هستند؛ بدین معنا که در یک شور، کلیات را به تصویب می‌رسانَد و در شور دیگر به جزئیات می‌پردازد و تصویب می‌کند. البته قبل از بررسی در شور دوم لوایح به کمیسیون تخصصی ارجاع می‌شود.[۲]

رئیس مجلس موظف است لوایح عادی را که به مجلس ارسال می‌شود در همان جلسه یا حداکثر دو جلسه بعد در مجلس اعلام و همزمان به کمیسیون‌های مربوط ارجاع کند و به دستور وی فوراً تکثیر و در اختیار نمایندگان قرار گیرد.[۳]

لوایح فوری

این نوع لایحه‌ها یک شور مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرند و همراه با قید فوریت ارسال می‌شوند[۴] و بر سه نوع هستند:

لوایح یک‌فوریتی

این لایحه‌ها پس از تصویب فوریتِ آن‌ها به کمیسیون مربوط ارجاع می‌شوند تا خارج از نوبت بررسی گردند.

لوایح دوفوریتی

این لایحه‌ها پس از تصویب دو فوریتِ آن‌ها بلافاصله در میان نمایندگان توزیع می‌شوند و در جلسهٔ بعدی این موضوع در دستور کار قرار می‌گیرد. این گونه لوایح به کمیسیون‌ها ارجاع نمی‌شوند.

لوایح سه‌فوریتی

این لایحه‌ها پس از تصویب سه فوریتِ آن‌ها در همان جلسه به بررسی‌شان می‌پردازند و نیازمند ارجاع به کارگروه هم نیست.[۵]

جستارهای وابسته

منابع

  1. «لایحه چیست؟». ۷ اسفند ۱۳۹۰.
  2. «نحوه بررسی طرح‌ها و لوایح در مجلس شورای اسلامی تغییر کرد».
  3. «قانون آئین‌نامهٔ مجلس شورای اسلامی». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ آوریل ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۳ فوریهٔ ۲۰۲۱.
  4. «لایحه چیست؟». ۷ اسفند ۱۳۹۰.
  5. «گزارش آموزشی| روند تصویب یک «لایحه» در مجلس». ۳۰ تیر ۱۳۹۷.
  • اصطلاحات سیاسی، به کوشش عبدالرحمان میاح
  • عرف حقوق، جامعهٔ حقوق‌دانان