لوسیلا

تندیس مرمرین لوسیلا در هیئت سرس، متعلق به سدهٔ دوم میلادی

نیم‌تنه‌ای زنانه که احتمال داده می‌شود تصویر لوسیلا باشد

آنیا اورلیا گالریا لوسیلا، مشهور به لوسیلا (۷ مارس ۱۴۸ یا ۱۵۰ – ۱۸۲ میلادی)، شاهدخت و ملکهٔ همسر روم از دودمان نروا–آنتونینی بود. او دختر مارکوس اورلیوس، امپراتور روم، و فاوستینای کوچک، و خواهر بزرگ‌تر کومودوس بود.

لوسیلا با لوسیوس وروس، امپراتور مشترک روم، ازدواج کرد و از سال ۱۶۴ تا مرگ او در سال ۱۶۹ عنوان آگوستا و ملکهٔ همسر را داشت. او در سال ۱۸۲ در توطئه‌ای برای قتل برادرش کومودوس شرکت کرد. پس از شکست این توطئه به جزیرهٔ کاپری تبعید و همان سال به فرمان کومودوس اعدام شد.

زندگی اولیه

لوسیلا در رم و در خاندان فرمانروای امپراتوری روم به دنیا آمد. او یک برادر دوقلو به نام گملوس لوسیلا داشت که در کودکی درگذشت. پدربزرگ و مادربزرگ مادری او آنتونینوس پیوس و فاوستینای بزرگ بودند و پدربزرگ و مادربزرگ پدری‌اش مارکوس آنیوس وروس و دومیتیا لوسیلا نام داشتند.

او در محیط دربار و در میان اعضای خاندان نروا–آنتونینی پرورش یافت. جایگاه خانوادگی لوسیلا باعث شد ازدواج او از کودکی بخشی از سیاست دودمانی امپراتوری باشد.

ازدواج با لوسیوس وروس

مارکوس اورلیوس در سال ۱۶۱، هنگامی که لوسیلا حدود یازده تا سیزده سال داشت، ازدواج او را با لوسیوس وروس ترتیب داد. وروس امپراتور مشترک مارکوس اورلیوس و برادرخواندهٔ او بود و حدود هجده سال از لوسیلا بزرگ‌تر بود.

این ازدواج در سال ۱۶۴ در افسس برگزار شد. لوسیلا پس از ازدواج عنوان آگوستا را دریافت کرد و ملکهٔ همسر روم شد. در آن زمان مارکوس اورلیوس و لوسیوس وروس درگیر جنگ با شاهنشاهی اشکانی در سوریه بودند.

لوسیلا و لوسیوس وروس سه فرزند داشتند: اورلیا لوسیلا، لوسیلا پلوتیا و پسری به نام لوسیوس وروس. اورلیا و لوسیوس در کودکی درگذشتند.

لوسیوس وروس در سال ۱۶۸ یا ۱۶۹، هنگام بازگشت از جبهه‌های نظامی دانوب، درگذشت. با مرگ او، لوسیلا عنوان ملکهٔ همسر را از دست داد، اما به‌عنوان دختر امپراتور و بیوهٔ امپراتور مشترک همچنان جایگاه سیاسی مهمی داشت.

ازدواج دوم

مارکوس اورلیوس اندکی پس از مرگ لوسیوس وروس، ازدواج دوم لوسیلا را با تیبریوس کلودیوس پومپیانوس ترتیب داد. پومپیانوس سیاستمدار و فرمانده‌ای رومی اهل انطاکیه بود که دو بار به مقام کنسولی رسیده و از متحدان نزدیک مارکوس آئورلیوس به‌شمار می‌رفت.

لوسیلا و مادرش با این ازدواج مخالف بودند. پومپیانوس بسیار مسن‌تر از او بود و به طبقهٔ اشراف سنتی رم تعلق نداشت. با این حال ازدواج انجام شد و آنان حدود سال ۱۷۰ صاحب پسری به نام لوسیوس اورلیوس کومودوس پومپیانوس شدند.

لوسیلا و همسرش در سال ۱۷۲ مارکوس اورلیوس را در لشکرکشی‌های دانوب همراهی کردند و در مارس ۱۸۰، هنگام مرگ او در ویندوبونا، وین کنونی، در کنارش بودند.

به قدرت رسیدن کومودوس

پس از مرگ مارکوس اورلیوس، کومودوس به امپراتوری رسید. لوسیلا و پومپیانوس به رم بازگشتند. با به قدرت رسیدن کومودوس، امید لوسیلا به بازیابی جایگاه سابق خود در دربار از میان رفت.

او از زندگی به‌عنوان عضوی عادی‌تر از خاندان امپراتوری ناخشنود بود و با همسر کومودوس، بروتیا کریسپینا، رابطهٔ خوبی نداشت. رفتارهای نامتعارف و حکومت بی‌ثبات کومودوس نیز نگرانی او را دربارهٔ آیندهٔ امپراتوری افزایش داد.

توطئه علیه کومودوس

لوسیلا در سال ۱۸۲ در توطئه‌ای برای ترور کومودوس شرکت کرد. هدف توطئه‌گران احتمالاً برکناری امپراتور و روی کار آوردن لوسیلا و همسرش بود.

اعضای این توطئه شامل چند تن از بستگان و مقام‌های بلندپایهٔ رومی بودند؛ از جمله دختر لوسیلا از ازدواج نخست، مارکوس اومیدیوس کوادراتوس آنیانوس و خواهرش اومیدیا کورنیفیکیا فاوستینا.

اجرای ترور به یکی از خویشاوندان پومپیانوس به نام کوینتیانوس سپرده شد. او هنگام نزدیک‌شدن به کومودوس شمشیر یا خنجری بیرون کشید و فریاد زد: «این همان چیزی است که سنا برای تو فرستاده است.» این سخن پیش از حمله نگهبانان را آگاه کرد و آنان او را خلع سلاح و بازداشت کردند.

کومودوس چند تن از توطئه‌گران را اعدام کرد و لوسیلا، دخترش و اومیدیا کورنیفیکیا را به جزیرهٔ کاپری تبعید کرد. اندکی بعد یک افسر رومی به فرمان امپراتور به جزیره رفت و آنان را کشت. لوسیلا هنگام مرگ حدود ۳۲ تا ۳۴ سال داشت.

بازنمایی در فرهنگ عامه

شخصیت لوسیلا در چند فیلم و مجموعهٔ تلویزیونی بازنمایی شده است. سوفیا لورن در فیلم سقوط امپراتوری روم محصول ۱۹۶۴ نقش او را بازی کرد، هرچند داستان فیلم ارتباط اندکی با زندگی تاریخی او دارد.

کانی نیلسن نیز در فیلم گلادیاتور محصول ۲۰۰۰ و دنبالهٔ آن، گلادیاتور ۲، نقش لوسیلا را ایفا کرد. او همچنین یکی از شخصیت‌های مجموعهٔ مستندـداستانی امپراتوری روم: فرمانروایی خون بود.