مارک آنژنو

مارک آنژنو
زادهٔ۲۱ دسامبر ۱۹۴۱
ملیتبلژیکی-کانادایی

مارک آنژنو (فرانسوی: Marc Angenot؛ زادهٔ ۲۱ دسامبر ۱۹۴۱) جامعه‌شناس، نظریه‌پرداز اجتماعی، مورخ اندیشه‌ها و منتقد ادبی بلژیکی-کانادایی است. او استاد ادبیات فرانسه در دانشگاه مک‌گیل مونترال و دارنده کرسی جیمز مک‌گیل در نظریه گفتمان اجتماعی در آنجا است. او از چهره‌های برجستهٔ رویکرد جامعه‌شناختی-انتقادی به ادبیات است.

اوایل زندگی

او تنها فرزندِ مارسل آنژنو (۱۸۷۹–۱۹۶۲) و زوئه مارت دُ کلرک بود و در ۲۱ دسامبر ۱۹۴۱ در اوکل به دنیا آمد. پدرش روشنفکر، نویسنده و متصدی موزه کامیل لومونیه بود؛ او هنگام ازدواج ۶۰ سال داشت، در حالی که مادرش زوئه تازه سی‌ساله شده بود. زوئه کلاه‌دوز بود.[۱]

مارک آنژنو از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۷ در دانشگاه فری بروکسل تحصیل کرد. رساله او دربارهٔ بلاغت سوررئالیسم، وی را در امتداد سنت فکری شایم پرلمان و گروه مو دانشگاه لیژ قرار داد. مطابق با الزامات آن دوره، رساله با دو پیوست پژوهشی همراه بود: «ترویج کریول هائیتی به‌عنوان زبان فرهنگ» و «سوگ‌نامه فانتوماس اثر رابرت دسنوس، پارودی سوگ‌نامه فوالدز.»[۲] او همچنین در این دوران با آثار لوسین گلدمن، که آن زمان وابسته به مؤسسه جامعه‌شناسی و مجله جامعه‌شناسی بود، آشنا شد.[۱] او علاوه بر فرانسوی، به زبان‌های انگلیسی، هلندی، اسپانیایی، لاتین و یونانی باستان مسلط است.[۳]

گفتمان اجتماعی و جامعه‌نقدی

آنژنو همراه با کلود دوشه، پیر وی. زیما، ژاک لینار، آندره بلو، ژاک دوبوا و رژین روبن از رویکرد جامعه‌شناختی به متون بهره گرفت. تأثیرپذیری‌های او شامل پی‌یر بوردیو، مکتب فرانکفورت و میخائیل باختین بود. او مفهوم گفتمان را بر موضع ساختارگرایانه دربارهٔ «متن» نزد ژرار ژنت و تزوتان تودوروف ترجیح می‌داد. پیشنهاد آنژنو برای مطالعهٔ کل طیف «گفتمان اجتماعی» در یک وضعیت معین از جامعه (۱۸۸۹: وضعیت گفتمان اجتماعی، ۱۹۸۹) پروژه‌ای گسترده و میان‌رشته‌ای دربارهٔ ساخت بیناگفتمانی جامعه بود.

تاریخ گفتمانی

آنژنو به‌طور هم‌زمان «تاریخ گفتمانی» را نیز بسط داد. او در این چارچوب، روایت‌های کلان را بررسی می‌کرد، اما از منظری مدرنیستی، نه پست‌مدرنیستی. تمرکز او بر قرن نوزدهم و متفکران شاخص پیرامون انقلاب و مبارزات اجتماعی بود: اگوست کنت، کلود هانری سن سیمون، شارل فوریه، اتین کابه، پیر لورو، پیر-ژوزف پرودون، ایپولیت کولَنِ بلژیکی، ژول گسد، ژرژ سورل و دیگران. نتایج او بر پیچیدگی‌ها و گسست‌های درون این سنت گفتمانی دلالت دارد.

بلاغت

آنگنو همچنین شماری کتاب در حوزه بلاغت و استدلال منتشر کرد که از میان آن‌ها می‌توان به گفتمان جزوه‌ای در سال ۱۹۸۲، بلاغتِ گفتمانِ ضدسوسیالیستی در سال ۲۰۰۴، و رساله‌ای در بلاغت «ضد منطقی» با عنوان گفت‌وگوهای ناشنوایان: رساله‌ای در بلاغتِ ضد منطقی در سال ۲۰۰۸ اشاره کرد.

منابع

  • Marc Angenot and the Scandal of History, special issue of the Yale Journal of Criticism, 2004, Vol. 17, Number 2

کتاب‌شناسی

  • Barsky, Robert F. (2004). "Introduction: Marc Angenot and the Scandal of History". The Yale Journal of Criticism (به انگلیسی). 17 (2): 163–180.
  • Barsky, Robert F. (2004). ""You Cannot Transform the History of Ideas Into a Comic Strip": An Interview with Marc Angenot". The Yale Journal of Criticism (به انگلیسی). 17 (2): 163–180.
  • Hamel, Yan (2008). "Pour Protagoras: Angenot et le sens du social. Dialogues de sourds. Traité de rhétorique antilogique de Marc Angenot. Mille et une nuits, 450 p." Spirale (به فرانسوی) (223): 38–39.
  • Pierssens, Michel (2004). "A State of Social Discourse". The Yale Journal of Criticism. 17 (2): 255–261.
  • Popovic, Pierre (2008). "L'École de Montréal". Spirale (به فرانسوی) (223): 16–19.
  • Popovic, Pierre (2010). "La sociocritique: présupposés, visées, cadre heuristique — L'École de Montréal". Revue des sciences humaines (به فرانسوی) (229): 13–29.
  • Popovic, Pierre (2011). "La sociocritique. Définition, histoire, concepts, voies d'avenir". Pratiques (به فرانسوی) (151–152): 7–38.
  • Declercq, Gilles; Murat, Michel; Dangel, Jacqueline (2003). La parole polémique. Paris: Champion.
  • Vandendorpe, Christian (2009). "En quoi sommes-nous encore pieux? Un livre de Marc Angenot". Laval théologique et philosophique (به فرانسوی). 65 (3): 545–565.