مانکن خیاطی

مانکن خیاطی (انگلیسی: Dress form) مدلی سه‌بعدی از تنه انسان است که برای پرو، اندازه‌گیری و آرایش پوشاک در حال طراحی یا دوخت به کار می‌رود. هنگام دوخت یک جامه، می‌توان آن را بر تن مانکن خیاطی پوشاند تا ایستایی و ریزش پارچه همان‌گونه که بر بدن انسان دیده می‌شود بررسی شده و اصلاحات یا تغییرات لازم انجام پذیرد. مانکن‌های خیاطی در اندازه‌ها و فرم‌های گوناگون برای تقریباً هر نوع لباسی ساخته می‌شوند. مانکن‌های با اندازه‌های استاندارد در ساخت الگو کاربرد دارند، در حالی که مانکن‌های با اندازهٔ تغییرپذیر اجازه می‌دهند لباس دقیقاً متناسب با اندام یک فرد مشخص دوخته شود.

در اصطلاح عامیانه انگلیسی، به مدل زنانه این نوع مانکن «جودی» و به مدل مردانه آن «جیمز» می‌گویند.

ساختار

ساختار مقدماتی—ایجاد قالب

پیش از ساخت مانکن، اندازه‌گیری دقیق و ساخت نمونه اولیه از روی فرم طبیعی بدن، کلید اصلی ساخت قالب‌های دورویهٔ الیافی است. نمونه اولیه را می‌توان به روش‌های دستی و سنتی ساخت؛ مانند جلیقه‌ای زیپ‌دار با پشم‌شیشه یا لایی پلی‌استر که با افزودن یا برداشتن لایه‌ها فرم آن تنظیم می‌شود،^[۱]^[۲] یا با کمک نرم‌افزارهای سه‌بعدی دیجیتال پیاده‌سازی کرد. پس از آماده شدن نمونه نخستین، مانکن خیاطی باید دقیقاً مشابه با آن و با کارکردهای مناسب برای پرو لباس قالب‌ریزی شود.^[۳]

بخش نخست—پرداخت داخلی

در گام نخست برای ساخت پایهٔ فایبرگلاس، لایه‌ای ضخیم از فایبرگلاس درون هر دو نیمه قالب قرار گرفته و با رزین به یکدیگر چسبانده می‌شوند و چند ساعت می‌ماند تا خشک شود؛ این کار برای جلوگیری از تغییر شکل ساختار در همان مراحل اولیه ضروری است. سپس هر دو قالب جدا شده و لبه‌ها سمباده می‌خورند تا سراسر بدنه یکدست و صاف شود و اندازه‌های دقیق برای مراحل بعدی حفظ گردد.^[۳]

بخش دوم—ابزارهای اتصالی و نگهدارنده

برای نصب و سوار کردن قطعات بر روی پایه فایبرگلاس، صفحهٔ تثبیت موقعیت و سازوکار جمع‌شونده اتصالات بازو و باسن درون پایه فایبرگلاس تعبیه می‌شوند. میله فولادی باربر نیز که از بالای مانکن تا نزدیکی کمر برای آویزان کردن امتداد دارد، پیش از پرداخت رویه در جای خود نصب می‌شود.^[۳]

بخش نهایی—پرداخت رویه

رویهٔ مانکن خیاطی باید تا حد امکان محکم به بدنه بچسبد. لایه نخست از نمد یا پشم متراکم است که با چسب روی فایبرگلاس چسبانده شده و دور تا دور بدنه پیچیده می‌شود تا مانکن قابلیت سوزن‌خوری پیدا کند. لایه دوم از پارچه کتان است که پس از برش، دوخت و کشیده شدن روی سطح قرار می‌گیرد تا رویه‌ای صاف پدید آورد و در برابر پرو مکرر لباس بادوام باشد. در پایان، خطوط اندازه‌گیری و قطعات اتصالی سطح نصب می‌شوند تا مانکن تکمیل شود.^[۳] مانکن‌های خیاطی آسیب‌پذیرند و باید با دقت از آن‌ها نگهداری شود؛ توصیه می‌شود از فرو بردن سوزن و سنجاق به صورت مستقیم و عمودی در مانکن خودداری شود^[۴] یا پیچیدن بسیار محکم پارچه به دور مانکن‌های بدون لایه نرم (معروف به مومیایی کردن) انجام نگیرد، چرا که می‌تواند سبب جمع‌شدگی و تغییر اندازه مانکن شود.^[۵]

دستورالعمل‌های پایه

تمامی مانکن‌های خیاطی باید دارای اندازه‌های مشخصی باشند: پهنای سرشانه از جلو، خط کارور جلو در نیمه حلقه آستین، پایه گردن، فاصله وسط گردن در جلو تا خط کمر، دور سینه، دور کمر، پهنای سرشانه از پشت، خط کارور پشت در نیمه حلقه آستین، فاصله مهره گردن در پشت تا خط کمر، فاصله وسط درز سرشانه تا خط کمر در پشت، دور باسن، خط سرشانه، گودی حلقه آستین، و فاصله زیر بغل تا خط کمر که درز پهلو نیز نامیده می‌شود.^[۶]

مانکن‌های زنانه باید اندازه‌های دقیقی از وسط درز سرشانه تا نوک سینه، از نوک سینه تا خط کمر، فاصله میان دو نوک سینه، و دور زیر سینه داشته باشند.^[۶]
مانکن‌های مردانه باید دارای اندازه مشخصی از درز سرشانه تا جلوی خط کمر باشند و برای آزادی حرکت و راحتی لباس، اندکی از اندازه واقعی مدل بزرگ‌تر ساخته شوند.^[۷]
طراح باید جای خال‌کوبی‌ها و پیرسینگ‌های بدن فرد را مد نظر قرار دهد و این نقاط را بر روی مانکن علامت‌گذاری کند تا مشخص شود این نشانه‌ها در جامه پنهان می‌مانند یا نمایان خواهند بود.^[۸]

پارچه موصلی به‌دلیل فرم‌پذیری مناسب و مهار خوب، بیشترین کاربرد را در حجم‌دهی و مدل‌سازی روی مانکن دارد، مگر آنکه لباس حالتی لخت و ریزان داشته باشد که در این صورت باید از پارچه‌های نرم‌تر روی مانکن بهره گرفت.^[۹]^[۱۰] اگر طراح راست‌دست باشد، پارچه ململ را بر نیمه راست مانکن و اگر چپ‌دست باشد، بر نیمه چپ آن آرایش و حجم‌دهی می‌کند.^[۱۱]

جستارهای وابسته

مانکن

منابع

↑ Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. pp. 5–6. ISBN 978-0240821337.
↑ McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 37. ISBN 978-0367900984.
1 2 3 4 "The Structure of Dress Form - Dress Form | Tak Wai Model - The Dress Form Database". www.takwaimodel.com. Retrieved 2021-06-09.
↑ Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. p. 6. ISBN 978-0240821337.
↑ McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 40. ISBN 978-0367900984.
1 2 Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. pp. 2–4. ISBN 978-0240821337.
↑ Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. pp. 3–4. ISBN 978-0240821337.
↑ McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 7. ISBN 978-0367900984.
↑ Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. p. 7. ISBN 978-0240821337.
↑ McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 31. ISBN 978-0367900984.
↑ McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 42. ISBN 978-0367900984.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dress form». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۰ اوت ۲۰۲۶.

پیوند به بیرون

ساختار مانکن خیاطی، مقاله‌ای درباره شیوه ساخت مانکن‌ها

[1] Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. pp. 5–6. ISBN 978-0240821337.

[2] McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 37. ISBN 978-0367900984.

[:0-3] 1 2 3 4 "The Structure of Dress Form - Dress Form | Tak Wai Model - The Dress Form Database". www.takwaimodel.com. Retrieved 2021-06-09.

[4] Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. p. 6. ISBN 978-0240821337.

[5] McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 40. ISBN 978-0367900984.

[Sobel_2013_2–4-6] 1 2 Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. pp. 2–4. ISBN 978-0240821337.

[7] Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. pp. 3–4. ISBN 978-0240821337.

[8] McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 7. ISBN 978-0367900984.

[9] Sobel, Sharon (2013). Draping Period Costumes: Classical Greek to Victorian. Focal Press. p. 7. ISBN 978-0240821337.

[10] McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 31. ISBN 978-0367900984.

[11] McConnell, Larissa (2022). Foundations of Flat Patterning and Draping: For the Female Form. Routledge, Taylor & Francis Group. p. 42. ISBN 978-0367900984.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]