ماهیچه نیم‌غشایی
| ماهیچه نیم‌غشایی | |
|---|---|
 ماهیچه‌های نواحی سرینی و پشتی ران (ماهیچه نیم‌غشایی در پایین سمت چپ برچسب خورده است) | |
| جزئیات | |
| خاستگاه | برجستگی ورکی |
| پیوندگاه | لقمه داخلی درشت‌نی |
| سرخرگ‌ها | سرخرگ عمقی ران و سرخرگ‌های سرینی |
| عصب‌دهی | بخش درشت‌نی عصب سیاتیک (L5، S1 و S2) |
| حرکت | باز شدن ران و خم شدن زانو |
| ماهیچه مخالف | ماهیچه چهارسر ران و ماهیچه کشنده نیام پهن |
| شناسه‌ها | |
| لاتین | musculus semimembranosus |
| TA98 | A04.7.02.036 |
| TA2 | 2642 |
| FMA | 22438 |
ماهیچه نیم‌غشایی (به انگلیسی: semimembranosus muscle) داخلی‌ترین ماهیچه از بین سه ماهیچه همسترینگ در ران است. نام آن به این دلیل انتخاب شده است که دارای یک زردپی پهن در محل منشأ است. این ماهیچه در قسمت پشتی-داخلی ران و در لایه عمقی‌تر نسبت به ماهیچه نیم‌وتری قرار دارد. این ماهیچه باعث باز شدن مفصل ران و خم شدن زانو می‌شود.
ماهیچه نیم‌غشایی زیر ماهیچه نیم‌وتری است و از برجستگی نشیمنگاهی شروع شده و به موازات ماهیچه نیم‌وتری در سطح خلفی داخلی ران به طرف پایین کشیده شده است. ماهیچه نیم‌غشایی در انتهای تحتانی روی کندیل داخلی استخوان درشت‌نی چسبندگی پیدا می‌کند.[۱]
خاستگاه آن برجستگی ورکی؛ پیوندگاهش کندیل میانی استخوان درشت‌نی است.
کارکرد آن: منشأ به عضله نیم‌وتری است ولی عضله قدرتمندتری است و نقش مهمی در پیاده‌روی دارد، عمدتاً مسئول جابجایی عمودی ساق پا از روی زمین است.
ساختار
ماهیچه نیم‌غشایی که به دلیل زردپی غشایی محل منشأش به این نام خوانده می‌شود، در پشت و سمت داخلی ران واقع شده است. این ماهیچه نسبت به ماهیچه نیم‌وتری (که با آن نقاط اتصال و چسبندگی بسیار نزدیکی دارد) پهن‌تر، تخت‌تر و عمیق‌تر است.[۲] این ماهیچه روی بخش بالایی رگ‌های حفره پشت‌زانو (پوپلیته‌آل) قرار می‌گیرد.
خاستگاه
ماهیچه نیم‌غشایی توسط یک زردپی ضخیم از بخش بالایی-خارجی برجستگی ورکی منشأ می‌گیرد.[۲] این ماهیچه در بالا و سمت داخلی ماهیچه دو‌سر رانی و ماهیچه نیم‌وتری پدید می‌آید. زردپی منشأ به یک نیام‌لایه تبدیل می‌شود که بخش بالایی سطح جلویی ماهیچه را می‌پوشاند؛ از این نیام‌لایه، تارهای عضلانی برمی‌خیزند و به نیام‌لایه دیگری می‌پیوندند که بخش پایینی سطح پشتی ماهیچه را پوشانده و به زردپی انتهایی منقبض می‌شود.
پایانگاه
ماهیچه نیم‌غشایی به موارد زیر متصل می‌شود:
زردپی انتهایی چندین امتداد لیفی می‌دهد: یکی با اندازه قابل توجه به سمت بالا و خارج می‌رود تا به لقمه خارجی پشتی استخوان ران متصل شود و بخشی از رباط پشت‌زانویی مایل مفصل زانو را تشکیل دهد؛ دومی به سمت پایین و به سمت نیامی که ماهیچه پشت‌زانو را می‌پوشاند ادامه می‌یابد؛ در حالی که چند تار به رباط جانبی داخلی مفصل و نیام ساق پا می‌پیوندند.
عصب‌رسانی
عصب‌دهی ماهیچه نیم‌غشایی توسط بخش درشت‌نی عصب سیاتیک انجام می‌شود.[۲] عصب سیاتیک از شاخه‌های جلویی ریشه‌های عصبی شکمی از L4 تا S3 تشکیل شده است. این ریشه‌های عصبی بخشی از شبکه عصبی بزرگتر یعنی شبکه خاجی هستند.[۳] بخش درشت‌نی عصب سیاتیک همچنین مسئول عصب‌دهی به ماهیچه نیم‌وتری و سرِ درازِ ماهیچه دو‌سر رانی است.
گونه‌گونی
ماهیچه نیم‌غشایی ممکن است کوچک، غایب یا دوتایی باشد، که در این صورت عمدتاً از رباط خاجی-تکمه‌ای منشأ گرفته و شاخه‌ای به استخوان ران یا ماهیچه نزدیک‌کننده بزرگ می‌دهد.
کارکرد
ماهیچه نیم‌غشایی باعث باز شدن (صاف شدن) مفصل ران می‌شود. همچنین باعث خم شدن (تا شدن) مفصل زانو می‌گردد.[۲]
این ماهیچه همچنین به چرخش داخلی زانو کمک می‌کند: زمانی که زانو خم است، درشت‌نی روی استخوان ران به سمت داخل می‌چرخد. وقتی ران باز است، استخوان ران را به سمت داخل می‌چرخاند. این ماهیچه همچنین می‌تواند به خنثی کردن خم شدن رو به جلوی مفصل ران کمک کند.[۳]
اهمیت بالینی
ماهیچه نیم‌غشایی می‌تواند تحت سوزن‌کاری خشک قرار گیرد.[۲]
نگاره‌ها
استخوان نیم‌لگن راست. سطح خارجی.
استخوان‌های ساق پای راست. سطح پشتی.
سرخرگ‌های پشت‌زانویی، درشت‌نی پشتی و پایی.
پشت اندام تحتانی چپ.
ماهیچه نیم‌غشایی
ماهیچه نیم‌غشایی
ماهیچه‌های ران. نمای جانبی.
ماهیچه‌های ران. برش عرضی.
ماهیچه‌های ران. نماهای جلویی.
منابع
- ↑ مجله علم ورزش. بازدید: دسامبر ۲۰۱۶.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Sandalcidi, Dawn; Dommerholt, Jan (2013-01-01), Dommerholt, Jan; Fernández-de-las-Peñas, César (eds.), "10 - Deep dry needling of the hip, pelvis and thigh muscles", Trigger Point Dry Needling (به انگلیسی), Oxford: Churchill Livingstone, pp. 133–150, doi:10.1016/b978-0-7020-4601-8.00010-4, ISBN 978-0-7020-4601-8, retrieved 2021-03-01
- 1 2 Saladin, Kenneth S. Anatomy & Physiology: the unity of form and function. 5th ed. New York: McGraw-Hill, 2010. Print.
- این مقاله در بردارندهٔ بخش‌هایی از صفحه page 479 چاپ ۲۰ام آناتومی گری (۱۹۱۸) است که در مالکیت عمومی قرار دارد.