مجمل التواریخ و القصص
مُجمَل التواریخ و القصص کتابی است از نویسندهای ناشناخته، به زبان فارسی دربارهٔ تاریخ جهان از زمان خلقت تا ۵۲۰ قمری - نوشتن کتاب هم در همین سال یا اندکی پس از آن بوده است. نثر کتاب به نسبت زمان نگارش کهن و نزدیک به نثر عهد سامانی است. از احوال نویسنده این قدر مشخص است که اهل اسدآباد همدان یا حوالی آن بوده است. برخی نام نویسنده این کتاب را با توجه به اینکه به نسبِ جدش در جایی از کتاب اشاره کرده است «مُهلّب بن محمد بن شادی اسدآبادی» میدانند. اما به نظر میرسد که او تاریخنگاری قابل اعتماد بوده است، زیرا از همه آثار پیش از خود که در دسترسش بوده، استفاده کرده و به بررسی و داوری دربارهٔ آنها نیز پرداختهاست. این مورخ ناشناس در مقدمهٔ کتابش، فهرست همه آثاری را که از آنها استفاده کرده آورده است، برخی از این کتابها در گذر زمان از بین رفتهاند و ما به آنها دسترسی نداریم. به نظر میرسد محتوای این متونی را که در مجملالتواریخ فراهم آمدهاند نمیتوان از منابع دیگر فارسی و عربی مربوط به سدههای میانه به دست آورد.[۲]
سه دستنوشته از این کتاب در دست است که در سدههای هشتم (نسخهٔ برلین)، نهم (نسخهٔ پاریس) و یازدهم نوشته شدهاند. نسخه چاپی کتاب مجمل التواریخ و القصص نخستین بار به سال ۱۳۱۸ توسط محمدتقی بهار تهیه شد. در این چاپ نسخهٔ پاریس مبنا قرار گرفته است. بعدها سیفالدین نجمآبادی و زیگفرید وبر یک ویرایش و اکبر نحوی نیز ویرایش دیگری از این کتاب منتشر کردند.
پانویس
- ↑ https://www.vajehyab.com/moein/سره
- ↑ دریایی، تورج (بهار ۱۳۹۵). ترجمهٔ محمد حیدرزاده. «دربارهٔ القاب دو شاه ساسانی در مجملالتواریخ و القصص». جندی شاپور. ۲ (۵).
منابع
- Weber, Siegfried; Riedel, Dagmar. "MOJMAL AL-TAWĀRIḴ WA'L-QEṢAṢ". Encyclopaedia Iranica (به انگلیسی). Retrieved 25 July 2025.
- مجملالتواریخ والقصص. به تصحیح محمدتقی بهار ملکالشعرا و ویراستاری علی اصغر عبداللهی. تهران: دنیای کتاب. ۱۳۸۳. شابک ۹۶۴-۵۸۷۰-۷۳-۹.
