محاصره تفلیس

محاصره تفلیس
بخشی از جنگ‌های ایران و روم شرقی (۶۰۲–۶۲۸) و جنگ ایران و ترک (۶۲۷–۶۲۹)
تاریخ۶۲۷–۶۲۸
موقعیت
تفلیس
نتایج پیروزی بیزانس-ترک
طرف‌های درگیر
شاهنشاهی ساسانی
ویروزان		 امپراتوری بیزانس
خاقانات ترک غربی (عقب‌نشینی کرد)
فرماندهان و رهبران
استفن یکم اعدام‌شده
شهرپلنگ		 هراکلیوس
بوری شاد
تون جبغو خان
قوا
تعداد ایبریایی‌ها نامعلوم
۱٬۰۰۰ ساسانی		 ۴۰٬۰۰۰

محاصره تفلیس (۶۲۷–۶۲۸) محاصره‌ای توسط امپراتوری بیزانس و خاقانات ترک غربی در سال‌های ۶۲۷–۶۲۸ علیه شاهزاده استفن یکم، حاکم دست‌نشانده ساسانی ویروزان بود.

پیش‌زمینه

در طول محاصره قسطنطنیه، هراکلیوس با مردمی که منابع بیزانسی «خزرها» می‌نامیدند، تحت رهبری تون جبغو خان، که اکنون عموماً با خاقانات ترک غربی گوک‌ترک‌ها شناسایی می‌شوند، متحد شد،[۱] و او را با هدایای شگفت‌انگیز و وعده ازدواج با پورفیروگنیتا اودوکسیا اپیفانیا فریفت. پیش‌تر، در سال ۵۶۸، ترکان تحت رهبری ایستمی زمانی که روابطشان با ایران بر سر مسائل تجاری تیره شد، به بیزانس روی آوردند.[۲] ایستمی هیئتی به رهبری دیپلمات سغدی مانیا مستقیماً به قسطنطنیه فرستاد که در سال ۵۶۸ وارد قسطنطنیه و نه تنها ابریشم را به عنوان هدیه به ژوستین دوم پیشنهاد کرد، بلکه پیشنهادی برای اتحاد علیه ایران ساسانی ارائه کرد. ژوستین دوم موافقت کرد و هیئتی را به خاقانات ترک فرستاد و تجارت مستقیم ابریشم چینی مورد نظر سغدی‌ها را تضمین کرد.[۳][۴]

در شرق، در سال ۶۲۵، ترکان از ضعف ساسانیان برای اشغال باختر و افغانستان امروزی تا سند استفاده کردند و یبغوهای تخارستان را تأسیس کردند.[۵] ترکان که در قفقاز مستقر بودند، با فرستادن ۴۰٬۰۰۰ نفر از مردان خود برای غارت ایران در سال ۶۲۶، به اتحاد پاسخ دادند و آغاز سومین جنگ ایران و ترکان را رقم زدند.[۶]

رقابت مداوم بین امپراتوری‌های بیزانس و ساسانی برای برتری در قفقاز و قیام ناموفق (۵۲۳) گرجی‌ها تحت رهبری واختانگ یکم پیامدهای وخیمی برای کشور داشت. پس از آن، پادشاه ایبری فقط قدرت اسمی داشت، در حالی که کشور عملاً توسط ایرانیان اداره می‌شد. در زمان تصدی وژان برزمهر که مرزبان ایبری بود، قدیس‌نامه‌های آن دوره نشان می‌داد که "پادشاهان" در تفلیس فقط مقام ماماساخلیسی را داشتند که به معنای "رئیس خاندان (سلطنتی)" است.[۷] هنگامی که پاکور سوم در سال ۵۸۰ درگذشت، دولت ایران تحت رهبری هرمز چهارم (۵۷۸–۵۹۰) از این فرصت برای لغو سلطنت ایبری استفاده کرد.[۸] ایبری به یک استان ایرانی تبدیل شد که از طریق حکومت مستقیم ایران و توسط مرزبانان ایرانی اداره می‌شد،[۹][۱۰]

محاصره

در سال ۶۲۷، هراکلیوس متحدان خود را در نزدیکی تفلیس ملاقات کرد و عملیات مشترک بیزانس و گوک‌ترک را برای محاصره تفلیس آغاز کرد، جایی که بیزانسی‌ها از منجنیق‌ها برای شکستن دیوارها استفاده کردند، که یکی از اولین کاربردهای شناخته شده توسط بیزانسی‌ها بود.[۱۱] در پاسخ، شاه ساسانی خسرو پرویز ۱٬۰۰۰ سوار را تحت فرماندهی ژنرال شهرپلنگ برای تقویت شهر فرستاد.[۱۲] محاصره بدون پیشرفت چندانی ادامه یافت و با حملات مکرر از سوی محاصره‌شدگان همراه بود. پس از دو ماه، خزرها به استپ عقب‌نشینی کردند و قول دادند تا پاییز بازگردند.[۱۳] تون جبغو خان، بوری شاد که پسر یا برادرزاده‌اش بود را مسئول چهل هزار نفری باقی‌مانده کرد که قرار بود در طول محاصره به هراکلیوس کمک کنند. طولی نکشید که اینها نیز رفتند و بیزانسی‌ها را برای ادامه محاصره به تنهایی رها کرده و باعث تمسخر محاصره‌شدگان شدند. در اواسط سپتامبر، در حالی که محاصره ادامه داشت، هراکلیوس به سمت جنوب حرکت کرد تا پایگاه خود را در بالای دجله امن کند.[۱۴] در ۱۲ دسامبر، او ساسانیان را در نبرد نینوا شکست داد و به سمت تیسفون حرکت کرد، اما قبل از رسیدن به پایتخت، خسرو پرویز توسط پسرش قباد کشته شد و در آوریل ۶۲۸ با هراکلیوس آتش‌بس کرد. آتش‌بس شکننده بود، زیرا متحدان هراکلیوس به جنگ در قفقاز ادامه دادند. در اواخر سال ۶۲۸، متحدان تفلیس را تصرف،[۱۵] آن را غارت و چپاول کردند، و استفن یکم زنده زنده پوست کنده شد.[۱۶] هراکلیوس، آذرنرسی یکم را بر تخت سلطنت ایبری قرار داد.[۱۷][۱۸]

پانویس

  1. ↑ Kaegi 2003, p. 143.
  2. ↑ Khanam 2005, p. 782.
  3. ↑ Liu 2001, p. 168.
  4. ↑ Howard 2012, p. 133.
  5. ↑ Dani & Litvinsky 1996, pp. 370–375.
  6. ↑ Norwich 1997, p. 92.
  7. ↑ Rayfield 2013, p. 51.
  8. ↑ Suny 1994, p. 25.
  9. ↑ Yarshater 2001, p. 465.
  10. ↑ Mikaberidze 2015, p. 529.
  11. ↑ Dennis 1998, pp. 99–104.
  12. ↑ Kaegi 2003, p. 144.
  13. ↑ Kaghankatvatsi 1861, p. 108.
  14. ↑ Oman 1893, p. 211.
  15. ↑ Dodgeon, Greatrex & Lieu 2002, p. 212.
  16. ↑ Baumer 2021, p. 227.
  17. ↑ وی. گویلازد (۱۹۸۷). دانشنامه شوروی گرجستان. ج. ۱۱. ص. ۶۲۷.
  18. ↑ مقالات تاریخ گرجستان، جلد دوم، جلد، ۱۹۷۳

منابع

  • باومر، کریستوف (۲۰۲۱). تاریخ قفقاز. ج. ۱: در تقاطع امپراتوری‌ها. آی. بی. توریس.
  • دانی, احمد حسن; لیتوینسکی, ب. آ. (ژانویه ۱۹۹۶). تاریخ تمدن‌های آسیای مرکزی: تقاطع تمدن‌ها، ۲۵۰ تا ۷۵۰ پس از میلاد (به انگلیسی). یونسکو. pp. ۳۷۰–۳۷۵.
  • دنیس، جورج تی. (۱۹۹۸)، «توپخانه سنگین بیزانس: هلپولیس» (PDF)، مطالعات یونانی، رومی و بیزانسی، دانشگاه دوک، ج. ۳۹، صص. ۹۹–۱۱۵، بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۰۰۱-۰۸-۰۵ از پارامتر ناشناخته |وضعیت نشانی= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |پس گفتار= صرف‌نظر شد (کمک)
  • داجئون، مایکل اچ.؛ گریترکس، جفری؛ لیو، ساموئل ان.سی. (۲۰۰۲)، مرز شرقی روم و جنگ‌های ایران (بخش دوم، ۳۶۳–۶۳۰ پس از میلاد)، راتلج، شابک ۹۷۸-۰-۴۱۵-۰۰۳۴۲-۱ از پارامتر ناشناخته |پس گفتار= صرف‌نظر شد (کمک)
  • هاوارد، مایکل (۲۰۱۲). ملی‌گرایی در جوامع باستانی و قرون وسطایی: نقش تجارت و سفر فرامرزی. مک‌فارلند و شرکت.
  • کایگی، والتر امیل (۲۰۰۳)، هراکلیوس: امپراتور بیزانس، انتشارات دانشگاه کمبریج، شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۸۱۴۵۹-۱ از پارامتر ناشناخته |پس گفتار= صرف‌نظر شد (کمک)
  • کاغانکاتواتسی، موسس (۱۸۶۱). Исторія Агванъ … Переводъ съ армянскаго (به رو). از پارامتر ناشناخته |مترجم-نام= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |عنوان ترجمه= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |مترجم-نام خانوادگی= صرف‌نظر شد (کمک)
  • خانم، ر. (۲۰۰۵). قوم‌نگاری دایره‌المعارفی خاورمیانه و آسیای مرکزی. دهلی نو: خانه انتشارات دیدگاه جهانی. شابک ۹۷۸-۸۱-۸۲۲۰-۰۶۳-۰.
  • لیو، شینرو (۲۰۰۱). «جاده ابریشم: تجارت زمینی و تعاملات فرهنگی در اوراسیا». جوامع کشاورزی و شبانی در تاریخ باستان و کلاسیک. فیلادلفیا: انجمن تاریخی آمریکا. از پارامتر ناشناخته |ویراستار-نام= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |ویراستار-نام خانوادگی= صرف‌نظر شد (کمک)
  • میکابریدزه، الکساندر (۲۰۱۵). فرهنگ لغت تاریخی گرجستان. ناشران رومن و لیتل‌فیلد. شابک ۹۷۸-۱-۴۴۲۲-۴۱۴۶-۶.
  • نوروویچ، جان جولیوس (۱۹۹۷)، تاریخچه کوتاه بیزانس، کتاب‌های قدیمی، شابک ۹۷۸-۰-۶۷۹-۷۷۲۶۹-۹ از پارامتر ناشناخته |پس گفتار= صرف‌نظر شد (کمک)
  • عمان، چارلز (۱۸۹۳)، اروپا، ۴۷۶–۹۱۸، جلد ۱، مک‌میلان از پارامتر ناشناخته |پس گفتار= صرف‌نظر شد (کمک)
  • ریفیلد، دونالد (۲۰۱۳). لبه امپراتوری‌ها: تاریخ گرجستان. کتاب‌های رآکسیون. شابک ۹۷۸–۱۷۸۰۲۳۰۷۰۲ مقدار |شابک= را بررسی کنید: invalid character (کمک).
  • سونی، رونالد گریگور (۱۹۹۴). شکل‌گیری ملت گرجستان (ویراست ویرایش دوم). انتشارات دانشگاه ایندیانا. شابک ۰-۲۵۳-۲۰۹۱۵-۳.
  • دانشنامه ایرانیکا. ج. ۱۰. راتلج و کگان پل. ۲۰۰۱. شابک ۹۷۸-۰-۹۳۳۲۷۳-۵۶-۶. از پارامتر ناشناخته |پیوند ویرایشگر= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |ویرایشگر-نام= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |ویرایشگر-نام خانوادگی= صرف‌نظر شد (کمک)
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.